CARROTS WITH MINT AND LEMON

Kiedy w domu pojawia się drugi albo trzeci telewizor, większość osób sięga po najtańszy rozgałęźnik antenowy z marketu budowlanego. Wkładamy wtyczki, podłączamy kable i czekamy na obraz. Efekt bywa zaskakujący – jeden telewizor działa, drugi pokazuje śnieg, a trzeci nie odbiera niczego. Dzieje się tak dlatego, że sygnał z anteny satelitarnej zachowuje się zupełnie inaczej niż ten z anteny naziemnej. Zanim zaczniemy cokolwiek rozgałęziać, musimy zrozumieć, co dokładnie dzieje się na drodze od czaszy do dekodera.

Sygnał satelitarny wymaga stałego zasilania konwertera zamontowanego przy antenie. Napięcie to dostarcza dekoder przez kabel koncentryczny. Kiedy dwa dekodery próbują jednocześnie zasilać ten sam konwerter, dochodzi do konfliktu – oba urządzenia wysyłają sprzeczne polecenia dotyczące polaryzacji i pasma częstotliwości. Wynikiem jest całkowity brak obrazu albo uszkodzenie portów w dekoderach. Dlatego instalacja anteny satelitarnej na kilka odbiorników wymaga innego podejścia niż proste rozdzielenie sygnału.

Co musimy wiedzieć o konwerterach i kablach

Konwerter to urządzenie przykręcone do uchwytu czaszy satelitarnej. Jego zadaniem jest zamiana sygnału o bardzo wysokiej częstotliwości na taki, który można przesłać kablem do dekodera. Na rynku znajdziemy kilka typów konwerterów, a wybór zależy od liczby telewizorów i sposobu ich podłączenia.

• Konwerter Twin – posiada 2 niezależne wyjścia, pozwala podłączyć dwa dekodery bezpośrednio do anteny, każdy z osobnym kablem
• Konwerter Quad – ma 4 niezależne wyjścia, obsługuje do czterech dekoderów, każde wyjście działa autonomicznie
• Konwerter Quattro – posiada 4 wyjścia, ale każde przenosi inne pasmo i polaryzację, wymaga zewnętrznego multiswitcha
• Konwerter Unicable – nowoczesne rozwiązanie, umożliwia przesłanie sygnału dla wielu dekoderów jednym kablem

Popularne modele to Inverto Black Ultra o współczynniku szumów 0,2 dB i wzmocnieniu 60-62 dB, dostępne w wersjach Twin i Quad. Te urządzenia montuje się w standardowym uchwycie 40 mm. Konwertery Quattro tego samego producenta mają wzmocnienie 55 dB i również współczynnik szumów 0,2 dB.

Kabel koncentryczny – jak wybrać odpowiedni

Przewód łączący antenę z dekoderem ma bezpośredni wpływ na jakość odbioru. Im dłuższy kabel, tym większe tłumienie sygnału. Dlatego przy odległościach powyżej 25-30 metrów musimy sięgnąć po przewody o odpowiednich parametrach.

Najczęściej polecany to TRISET-113 – kabel koncentryczny 75 om z miedzianą żyłą wewnętrzną o średnicy 1,13 mm. Jego zewnętrzna średnica wynosi 6,8 mm, a ekranowanie osiąga 100 dB. Tłumienie na 100 metrów przy częstotliwości 2150 MHz wynosi około 15-16 dB. Dla krótszych odcinków, do 15-20 metrów, wystarczy kabel o żyle wewnętrznej 1,0 mm.

• Przy długości do 15 metrów – kabel z żyłą 1,0 mm
• Przy długości 15-30 metrów – kabel z żyłą 1,13 mm
• Przy długości powyżej 30 metrów – kabel z żyłą 1,13 mm lub grubszy, ewentualnie wzmacniacz sygnału

Warto zwrócić uwagę na materiał ekranowania. Kable z oplotem miedzianym i folią aluminiową zapewniają lepszą ochronę przed zakłóceniami niż te z samym oplotem aluminiowym. W budynkach wielorodzinnych, gdzie kable biegną w korytkach obok przewodów elektrycznych, dobre ekranowanie zapobiega interferencjom.

Rozwiązanie dla 2-4 telewizorów: konwertery Twin i Quad

Najprostszą drogą do niezależnego odbioru w kilku pokojach jest zamontowanie konwertera wielowyjściowego. Od każdego wyjścia prowadzimy osobny kabel do odpowiedniego dekodera. Nie używamy żadnych rozgałęźników – każdy tor sygnałowy jest całkowicie niezależny.

Montaż wygląda następująco:

• Zdejmujemy stary konwerter z uchwytu czaszy (zwykle trzyma się na dwóch śrubach)
• Przykręcamy nowy konwerter Twin lub Quad w tym samym uchwycie 40 mm
• Do każdego wyjścia podłączamy osobny kabel koncentryczny z zarobionym złączem F
• Kable prowadzimy do poszczególnych pomieszczeń
• Drugi koniec każdego kabla podłączamy bezpośrednio do dekodera

Ten sposób sprawdza się dobrze w domach jednorodzinnych i mieszkaniach, gdzie odległości nie przekraczają 30-40 metrów. Wadą tego rozwiązania jest oczywiście ilość kabli – przy czterech telewizorach musimy przeciągnąć cztery osobne przewody od anteny do każdego pokoju.

Instalacje z multiswitchem – kiedy mamy więcej odbiorników

Gdy potrzebujemy podłączyć 5 lub więcej dekoderów, albo gdy odległości są zbyt duże dla bezpośredniego połączenia, stosujemy konwerter Quattro wraz z multiswitchem. Konwerter Quattro ma 4 wyjścia, z których każde przenosi inne pasmo częstotliwości i inną polaryzację:

• Wyjście 1 – pasmo górne, polaryzacja pozioma (H/H)
• Wyjście 2 – pasmo górne, polaryzacja pionowa (H/L)
• Wyjście 3 – pasmo dolne, polaryzacja pozioma (V/H)
• Wyjście 4 – pasmo dolne, polaryzacja pionowa (V/L)

Te cztery kable prowadzimy do multiswitcha, który może mieć 8, 12, 16 albo więcej wyjść abonenckich. Multiswitch przełącza odpowiednie pasma w zależności od tego, co żąda konkretny dekoder. Popularne modele to urządzenia 5-wejściowe (4 z konwertera plus 1 z anteny naziemnej) z 8 lub 12 wyjściami.

Warto tutaj wspomnieć o CYFRA.TV – firma ta posiada własnych instalatorów w Warszawie oraz oddziały i ekipy montażowe w okolicznych miejscowościach. Wykonują autoryzowane naprawy sprzętu serwis Canal+ i serwis Polsat Box, a także kompleksowe ustawienie anteny satelitarnej i całych systemów satelitarnych w Warszawie i okolicach. W razie problemów z instalacją takiego sprzętu lub anten naziemnych, potrafią zaoferować pomoc techniczną i doradzić odpowiednie rozwiązanie.

Technologia Unicable – jeden kabel dla wielu dekoderów

Systemy Unicable, a zwłaszcza nowsza wersja Unicable II (dCSS), pozwalają przesłać sygnał dla wielu dekoderów jednym przewodem koncentrycznym. Konwerter Unicable II posiada zaprogramowane 16-24 częstotliwości SCR, z których każda odpowiada innemu dekoderowi.

Jak to działa w praktyce? Od konwertera Unicable prowadzimy jeden kabel do rozgałęźnika satelitarnego o szerokim paśmie (5-2400 MHz). Od rozgałęźnika wychodzą osobne kable do każdego dekodera. Każdy dekoder musi obsługiwać technologię Unicable i mieć przypisaną własną częstotliwość SCR w ustawieniach.

• Konwertery Unicable II dla platform Canal+ i Polsat Box posiadają 24 zaprogramowane częstotliwości SCR
• Dekodery Ultrabox+ 4K i Dualbox+ 4K obsługują Unicable II
• Dekodery Polsat Box 4K i Polsat Box 4K Lite również wspierają tę technologię
• Model Evobox Stream dostępny w ofercie Polsat Box GO nie posiada wejścia satelitarnego – odbiera sygnał wyłącznie przez internet

Przy konfiguracji dekodera Unicable musimy wejść w ustawienia instalacji i wybrać tryb Unicable, a następnie przypisać numer częstotliwości SCR (zwykle od 1 do 24). Każdy dekoder w instalacji musi mieć inny numer.

Montaż złączy F – krok po kroku

Złącze F to standardowy konektor używany w instalacjach satelitarnych. Prawidłowe zarobienie kabla jest niezbędne dla stabilnego odbioru. Źle zamontowane złącze powoduje zaniki sygnału albo całkowity brak obrazu.

Potrzebujemy ostrego nożyka, cążek do kabli i samych złączy F dopasowanych do średnicy kabla (dla TRISET-113 to złącza 7,0-7,2 mm).

• Odizolowujemy około 2 cm zewnętrznej izolacji kabla, odsłaniając oplot ekranujący
• Zwijamy oplot do tyłu na izolację
• Odizolowujemy dielektryk (białą piankę) na długość około 8-9 mm, odsłaniając żyłę wewnętrzną
• Nakręcamy złącze F na kabel zgodnie z ruchem wskazówek zegara, aż dielektryk wejdzie do otworu we wtyku
• Żyła wewnętrzna powinna wystawać 1-2 mm poza złącze
• Sprawdzamy, czy oplot nie dotyka żyły wewnętrznej – to spowodowałoby zwarcie

Dla kabli z twardą żyłą wewnętrzną (stalowo-miedzianych) możemy potrzebować złącza o jeden rozmiar większego. Wtedy nawijamy jeden lub dwa zwoje taśmy izolacyjnej na dielektryk, aby złącze trzymało się mocno.

Ustawienie anteny satelitarnej

Dla odbioru platform polskich na satelicie Hot Bird 13°E czaszę ustawiamy na południe z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód. Dokładna pozycja zależy od lokalizacji – im dalej na wschód, tym mniejsze odchylenie na zachód.

Do precyzyjnego ustawienia używamy miernika sygnału satelitarnego, potocznie zwanego satfinder. Proste modele analogowe mają wskaźnik wychyłowy i buzzer, który zmienia ton w zależności od siły sygnału. Droższe mierniki cyfrowe pokazują dokładne wartości siły i jakości sygnału na wyświetlaczu LCD.

Procedura ustawiania:

• Podłączamy miernik pomiędzy konwerter a dekoder (lub zasilacz, jeśli miernik nie ma własnego zasilania)
• Ustawiamy czaszę w przybliżeniu na południe
• Regulujemy kąt elewacji (pochylenia czaszy) zgodnie ze skalą na uchwycie – dla centralnej Polski to około 30-32 stopnie
• Powoli obracamy czaszę w lewo i prawo, obserwując wskaźnik miernika
• Gdy znajdziemy maksimum sygnału, delikatnie dokręcamy śruby mocujące
• Sprawdzamy jakość sygnału na dekoderze – powinna wynosić powyżej 70-80 procent

Gniazda antenowe – końcowe czy przelotowe

W instalacjach wielopunktowych stosujemy dwa rodzaje gniazd antenowych. Gniazda końcowe montujemy tam, gdzie kabel się kończy – czyli przy ostatnim dekoderze w danej linii. Gniazda przelotowe mają dodatkowe wyjście, które pozwala prowadzić kabel dalej do następnego punktu.

W instalacjach gwiaździstych (od multiswitcha do każdego dekodera osobny kabel) używamy wyłącznie gniazd końcowych. W instalacjach szeregowych (jeden kabel przechodzi przez wiele pomieszczeń) stosujemy gniazda przelotowe, a na samym końcu gniazdo końcowe.

• Gniazdo końcowe RTV-SAT – trzy wyjścia: TV, Radio, SAT, tłumienie około 1-2 dB
• Gniazdo przelotowe RTV-SAT – cztery wyjścia: wejście, wyjście przelotowe, TV, SAT, tłumienie sprzężenia 10-15 dB

Gniazda przelotowe o niskim tłumieniu (10 dB) są droższe, ale pozwalają zachować lepszą jakość sygnału dla kolejnych punktów odbiorczych. W instalacjach z długimi kablami warto wybrać gniazda z wyższym tłumieniem sprzężenia, aby zrównoważyć różnice w poziomie sygnału między poszczególnymi dekoderami.

Diagnostyka typowych problemów

Kiedy instalacja nie działa prawidłowo, najpierw sprawdzamy najprostsze rzeczy. Zaczynamy od weryfikacji złączy F – czy są dobrze dokręcone, czy oplot nie dotyka żyły wewnętrznej, czy nie ma luzów.

Jeśli jeden dekoder działa, a drugi nie, sprawdzamy, czy oba mają poprawnie ustawione parametry instalacji w menu. W dekoderach Ultrabox+ 4K i Dualbox+ 4K wchodzimy w ustawienia, wybieramy konfigurację anteny i sprawdzamy, czy wybrany jest odpowiedni typ konwertera (Universal dla Twin/Quad, Unicable dla systemu jednokablowego).

Przy instalacjach z multiswitchem częstym problemem jest brak zasilania urządzenia. Multiswitche wymagają zewnętrznego zasilacza, zwykle 12-18V, podłączonego do dedykowanego wejścia. Bez zasilania multiswitch nie przełącza pasm i dekodery nie odbierają sygnału.

Gdy na ekranie pojawiają się artefakty, piksele albo obraz się zacina, mierzymy siłę i jakość sygnału bezpośrednio na dekoderze. Wartości poniżej 60 procent jakości wskazują na problem z anteną, kablem albo złączami. Wtedy sprawdzamy, czy czasza nie przesunęła się od wiatru, czy konwerter nie jest uszkodzony, czy kabel nie ma gdzieś przerwanej żyły.

Podłączenie dekodera i pierwsze uruchomienie

Po zakończeniu prac instalacyjnych podłączamy dekoder do gniazda antenowego i do telewizora kablem HDMI. Włączamy oba urządzenia i przechodzimy do konfiguracji początkowej. Dekoder automatycznie wyszukuje dostępne kanały – ten proces trwa zwykle 5-15 minut w zależności od liczby transponderów.

Jeśli korzystamy z dekodera wynajętego od operatora, musimy jeszcze aktywować kartę albo moduł dostępu warunkowego. W przypadku Canal+ moduły CAM ECP oraz dekodery typu BOX+ wymagają aktywacji przez infolinię. Podobnie Polsat Box – dekodery 4K wynajmowane muszą zostać zarejestrowane w systemie operatora.

Po zakończeniu wyszukiwania kanałów sprawdzamy, czy wszystkie telewizje działają poprawnie. Przełączamy między kanałami z różnych transponderów, sprawdzamy programy w polaryzacji poziomej i pionowej, w paśmie górnym i dolnym. Jeśli na niektórych kanałach pojawiają się problemy, wracamy do ustawień anteny i delikatnie korygujemy pozycję czaszy.