SPICY SALAD

Gdy w domu pojawia się drugi, trzeci czy czwarty telewizor, szybko okazuje się, że przeciąganie jednego kabla antenowego między pokojami to żadne rozwiązanie. Właśnie dlatego operatorzy tacy jak Polsat Box i Canal+ oferują usługę multiroom, która pozwala oglądać różne kanały na kilku odbiornikach jednocześnie, w ramach jednego abonamentu. W tym tekście pokażę, jak to robimy na co dzień, jako autoryzowani instalatorzy anten satelitarnych Polsat Box i Canal+.

Od czego zacząć planowanie instalacji

Zanim w ogóle sięgniesz po wiertarkę, musisz odpowiedzieć sobie na dwa pytania: ile dekoderów będzie pracować w domu i jaką trasą poprowadzisz kable. W przypadku Polsat Box maksymalna liczba odbiorników w multiroomie to 4 (1 główny plus 3 dodatkowe), Canal+ pozwala na podobną konfigurację. Każdy dekoder potrzebuje własnego sygnału z anteny, a to oznacza, że od wyboru konwertera zależy cała reszta roboty.

W domach jednorodzinnych pod Warszawą, gdzie często trafiamy na budynki z lat 70. i 80., największym problemem bywa poprowadzenie nowych przewodów. Stare instalacje elektryczne idą w dziwnych kierunkach, ściany są grube, a piwnice i strychy nie zawsze dostępne. Dlatego zanim kupisz cokolwiek, przejdź się po domu i sprawdź, czy dasz radę przeciągnąć kabel koncentryczny z dachu lub balkonu do każdego pokoju, gdzie ma stanąć telewizor. Jeśli nie, rozwiązaniem będzie technologia Unicable, ale o tym za chwilę.

Konwerter tradycyjny czy Unicable — porównanie rozwiązań

Wybór konwertera to decyzja, która przesądza o całej topologii instalacji. Mamy dwie ścieżki:

• Konwertery tradycyjne (Twin, Quad, Octo) — każde wyjście obsługuje jeden tuner. Jeśli masz dekoder z pojedynczym tunerem, potrzebujesz jednego kabla. Dekodery z funkcją nagrywania (PVR) mają zwykle dwa tunery, więc wymagają dwóch przewodów. Quad ma 4 wyjścia, Octo aż 8. Zaletą jest prostota: podłączasz kabel, dekoder widzi sygnał i działa od razu. Wadą — ilość kabli, które trzeba rozprowadzić po domu.
• Konwertery Unicable (SCR/dCSS) — cała magia polega na tym, że jeden kabel koncentryczny przenosi sygnał dla wielu tunerów jednocześnie. Każdy tuner dostaje własne pasmo częstotliwości (tzw. pasmo użytkownika, UB). Standard Unicable I (EN50494) oferuje do 8 pasm, Unicable II (EN50607) nawet 32. W praktyce oznacza to, że z dachu schodzi jeden przewód, który w centralnym punkcie domu rozdzielasz splitterem satelitarnym na poszczególne pokoje.

W mieszkaniach w blokach z wielkiej płyty, gdzie odległości między pokojami są niewielkie, a korytarz pozwala na estetyczne ułożenie kabli, Quad często wystarcza. W domach rozłożystych, gdzie telewizory są na różnych piętrach, Unicable II to oszczędność czasu i nerwów. Pamiętaj tylko, że splitter do Unicable musi pracować w paśmie do 2400 MHz i przepuszczać napięcie DC (tzw. Power Pass), bo dekodery zasilają konwerter przez kabel antenowy.

Jaki kabel wybrać i jak go poprowadzić

To nie jest miejsce na oszczędności. Kabel koncentryczny to żyła instalacji i jeśli wybierzesz byle jaki, cały system będzie działał na granicy możliwości. W naszych realizacjach używamy Triset-113 — ma rdzeń miedziany o średnicy 1,13 mm, podwójny ekran i tłumienie na poziomie około 28 dB na 100 metrów przy częstotliwości 2150 MHz. Dla porównania, stary RG-59 potrafi mieć tłumienie rzędu 39-40 dB na 100 metrów, co przy dłuższych odcinkach oznacza, że do dekodera dociera sygnał tak słaby, że przy pierwszym deszczu obraz zaczyna się sypać.

Przy układaniu kabla trzymaj się kilku zasad. Nie zaginaj go pod kątem prostym — minimalny promień gięcia dla Triset-113 to około 5 cm. Nie prowadź go równolegle do przewodów elektrycznych na dłuższych odcinkach, bo przydźwięk sieciowy potrafi przedostać się przez ekran. Jeśli kabel idzie na zewnątrz, użyj wersji żelowanej (czarny płaszcz PE), która jest odporna na wilgoć i promieniowanie UV. Każde złącze to potencjalne miejsce strat, więc zarabiaj końcówki starannie.

Do zarabiania wtyków F potrzebujesz ściągacza izolacji (strippera) i — jeśli używasz wtyków kompresyjnych — zaciskarki. Proces wygląda tak: odcinasz kabel prostopadle, ściągasz zewnętrzną izolację na długości około 12 mm, wywijasz oplot na zewnątrz, usuwasz folię aluminiową z dielektryka, odsłaniasz żyłę środkową na około 2-3 mm. Potem nakręcasz lub zaciskasz wtyk. Najczęstszy błąd to pozostawienie drucików oplotu dotykających żyły środkowej — to powoduje zwarcie i całkowity zanik sygnału. Drugi błąd to zbyt krótka żyła środkowa, która nie styka się z gniazdem w dekoderze.

Ustawienie anteny — na co zwrócić uwagę

Antenę kierujesz na satelitę Hotbird 13°E, który nadaje polskie pakiety Polsat Box i Canal+. Dla lokalizacji w okolicach Warszawy antenę ustawia się na południe z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód, a elewacja (kąt podniesienia czaszy) wynosi około 29-30 stopni. Nie potrzebujesz do tego profesjonalnego miernika — dekoder pokazuje poziom i jakość sygnału w menu ustawień, ale miernik znacznie przyspiesza robotę, zwłaszcza przy pierwszym montażu.

Antenę mocujesz do ściany lub komina za pomocą uchwytu. Śruby rozporowe muszą być solidne — czasza 80 cm przy silnym wietrze działa jak żagiel. Sprawdź poziomicą, czy maszt jest idealnie pionowy, bo każde odchylenie utrudni precyzyjne ustawienie. Po wstępnym wycelowaniu dokręcasz śruby na tyle, by antena trzymała się mocno, ale dało się nią jeszcze delikatnie poruszać. Potem przechodzisz do strojenia: małymi ruchami w lewo-prawo i góra-dół szukasz maksymalnego sygnału. Gdy już go znajdziesz, dokręcasz wszystko na sztywno.

Warto też sprawdzić, czy przed anteną nie ma przeszkód. Drzewa, które latem mają liście, zimą mogą być „przezroczyste" dla sygnału, ale w sezonie wegetacyjnym całkowicie go zablokują. Podobnie sąsiedni budynek, który z pozoru jest daleko, może znaleźć się na linii sygnału, jeśli antena stoi nisko.

Konfiguracja dekoderów w systemie multiroom

Gdy kable są już podłączone, przechodzisz do ustawień w menu dekoderów. Dla konwerterów tradycyjnych (Twin, Quad) nie ma tu wiele roboty — dekoder automatycznie wykrywa sygnał i po wybraniu operatora (Polsat Box lub Canal+) skanuje kanały. W przypadku Unicable sprawa jest bardziej złożona.

W menu każdego dekodera wchodzisz w ustawienia anteny i wybierasz tryb „Unicable" lub „SCR". Następnie każdemu tunerowi przypisujesz unikalne pasmo użytkownika. Przykładowo: dekoder główny Polsat Box 4K (dwie głowice dostaje pasma UB1 i UB2, pierwszy dekoder dodatkowy Polsat Box 4K Lite — UB3, drugi dodatkowy — UB4. Numery nie mogą się powtarzać w całej instalacji. Częstotliwości pasm znajdziesz w specyfikacji konwertera — dla popularnego Inverto IDLU-24UL40-PLSTM-BPP pasmo UB1 to 1210 MHz, UB2 to 1420 MHz, UB3 to 1680 MHz i tak dalej.

W Canal+ dekoder Ultrabox+ 4K ma technologię FBC (Full Band Capture), która upraszcza konfigurację Unicable — wystarczy wybrać tryb jednokablowy i model konwertera z listy. Dualbox+ 4K również obsługuje Unicable II bez problemów. W Polsat Box modele 4K i 4K Lite wymagają ręcznego przypisania pasm, ale po zapisaniu ustawień działają stabilnie.

Sieć domowa i autoryzacja dekoderów

Sam sygnał satelitarny to nie wszystko. W Canal+ dekodery dodatkowe muszą być w tej samej sieci domowej co dekoder główny, bo to przez nią odbywa się synchronizacja uprawnień. Bez tego co kilka godzin obraz zniknie. Łączysz je przez kabel Ethernet (skrętkę) lub przez Wi-Fi. Połączenie kablowe jest zawsze pewniejsze — jeśli masz możliwość, poprowadź skrętkę razem z kablem antenowym. Gdy odległości są duże, a nie chcesz kuć ścian, możesz użyć adapterów Powerline, które przesyłają dane przez instalację elektryczną. Warunek: oba gniazdka muszą być na tej samej fazie, a odległość między adapterami nie powinna przekraczać 150 metrów.

W Polsat Box nowsze dekodery (4K, 4K Lite, Evobox LITE) też wymagają wspólnej sieci Wi-Fi lub Ethernet do cyklicznej autoryzacji. Starsze modele (HD 3000, HD 5000, HD 5500s, HD 6000) działają inaczej — co kilka dni trzeba wyjąć kartę z dekodera głównego i włożyć ją do dodatkowego, by odblokować kanały. Jest to uciążliwe, dlatego jeśli dopiero planujesz multiroom, wybierz nowsze urządzenia.

Przy pierwszym uruchomieniu dekodera dodatkowego Canal+ przełącz go na kanał 11 i poczekaj — pobranie uprawnień może zająć nawet do 24 godzin. W Polsat Box aktywacja nowszych modeli jest automatyczna, pod warunkiem że wszystkie dekodery widzą się w sieci.

Pomiary jakości sygnału — MER i BER

Po zmontowaniu całości warto sprawdzić, co tak naprawdę dociera do dekoderów. Do tego służą dwa parametry: MER (Modulation Error Ratio) i BER (Bit Error Rate). MER mówi o jakości modulacji — im wyższa wartość, tym lepiej. Dla DVB-S2 minimalna wartość to około 12 dB, ale w praktyce celujemy w 15-17 dB. Przy 16,8 dB obraz jest stabilny nawet podczas ulewnego deszczu. BER to bitowa stopa błędów — im niższa, tym lepiej. Wartość 1E-4 (czyli 1 błąd na 10 000 bitów) to granica, poniżej której zaczynają się problemy. Po dobrej instalacji powinieneś zejść do 1E-6 lub niżej.

Jeśli MER jest niski, sprawdź po kolei: czy antena jest dobrze ustawiona, czy konwerter nie jest uszkodzony, czy kabel nie jest za długi lub złej jakości, czy złącza są poprawnie zarobione. Czasem wystarczy wymiana starego konwertera na model o niższym współczynniku szumów (np. 0,2 dB zamiast 0,6 dB), by zyskać 2-3 dB MER.

Najczęstsze usterki i jak je usuwać

Z doświadczenia wiem, że większość zgłoszeń serwisowych po montażu multiroomu sprowadza się do kilku powtarzalnych problemów. Oto one:

• Brak sygnału na jednym dekoderze, podczas gdy pozostałe działają. Sprawdź kabel i złącza przy tym konkretnym odbiorniku. W instalacji Unicable zweryfikuj, czy pasmo użytkownika przypisane do tego dekodera nie koliduje z innym. W menu dekodera podejrzyj, czy widzi on konwerter.
• Obraz się zacina lub rozpada przy złej pogodzie. To prawie zawsze oznacza zbyt niski MER. Sprawdź ustawienie anteny, wymień kabel na lepszy (Triset-113 zamiast RG-59) albo zastosuj konwerter o niższym współczynniku szumów.
• Dekoder dodatkowy wyświetla komunikat o blokadzie. W Canal+ upewnij się, że oba dekodery są w tej samej sieci (sprawdź adresy IP — powinny być z tej samej podsieci). W Polsat Box z nowszymi modelami sprawdź połączenie Wi-Fi, w starszych — przełóż kartę z dekodera głównego.
• W instalacji Unicable niektóre kanały nie działają. Prawdopodobnie konwerter nie obsługuje danego zakresu częstotliwości w trybie SCR. Sprawdź, czy dekoder ma poprawnie skonfigurowane pasma i czy używasz splittera z Power Pass.