TOMATO AND ANCHOVY SALAD

Gdy włączamy telewizor i przeskakujemy między kanałami Polsat Box albo Canal+, rzadko zastanawiamy się, skąd właściwie płynie ten sygnał. Otóż niemal zawsze z satelity Hotbird na pozycji 13°E. To on od lat karmi polskie domy rodzimą rozrywką, informacjami i sportem. Ale Hotbird to nie koniec świata. Istnieją inne pozycje satelitarne, z których można wyciągnąć setki dodatkowych programów – niemieckie stacje publiczne, francuskie kanały informacyjne, brytyjskie rozrywkowe perełki. I co najlepsze, wiele z nich nadaje zupełnie za darmo, bez szyfrowania. Pokażemy wam, jak po nie sięgnąć, nie rezygnując przy tym z dotychczasowego abonamentu.

Czym są kanały FTA i gdzie ich szukać poza Hotbirdem

Skrót FTA (Free-to-Air) oznacza po prostu kanały niekodowane. Nie potrzebujecie do nich żadnej karty, modułu CAM ani umowy z operatorem. Wystarczy antena skierowana na właściwego satelitę i odbiornik zgodny ze standardem DVB-S2. Na Hotbirdzie 13°E, oprócz płatnych pakietów Polsat Box i Canal+, znajdziecie sporo polskich stacji FTA: TVP Info, TVP Polonia, Antena HD, Stopklatka, Zoom TV, a także kanały muzyczne – 4fun.tv, Eska TV, Polo TV, Power TV, Stars.TV i wiele innych. Są też zagraniczne: BBC World News, France 24, Al Jazeera English, Arte HD.

Ale prawdziwa skarbnica otwiera się, gdy spojrzymy na satelitę Astra 19,2°E. To tam swoje programy nadają niemieckie telewizje publiczne – Das Erste HD, ZDF HD, wszystkie kanały regionalne ARD (MDR, NDR, WDR, BR, SWR, hr-fernsehen, rbb), a także prywatne stacje jak Sat.1, ProSieben, RTL, VOX, Kabel Eins. Do tego dochodzą kanały informacyjne: n-tv, Welt, Tagesschau24, Phoenix. Łącznie z Astry 19,2°E można odebrać ponad 200 niekodowanych programów, głównie po niemiecku, ale też po francusku (BFM TV, CNews, TV5 Monde), hiszpańsku i angielsku. Jest też polski TV Trwam.

Jak wykorzystać dekoder Polsat Box lub Canal+ do odbioru dodatkowych kanałów

Wielu użytkowników nie zdaje sobie sprawy, że dekodery obu platform potrafią wyszukać kanały spoza oficjalnej listy operatora. W Polsat Box (modele 4K, 4K Lite, Evobox Stream) wchodzicie w Menu, potem w Ustawienia, następnie Antena i wybieracie Wyszukiwanie ręczne. Tam wpisujecie parametry transpondera: częstotliwość, polaryzację (poziomą H lub pionową V), Symbol Rate i FEC. Dla przykładu, aby znaleźć TBN Polska na Hotbirdzie, wpisujecie częstotliwość 12303 MHz, polaryzację V, SR 27500. Po uruchomieniu wyszukiwania nowe kanały lądują na końcu listy.

W dekoderach Canal+ (Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K, WiFiBox+) sprawa wygląda nieco inaczej. Operator zablokował ręczne wyszukiwanie w nowszych modelach, ale starsze dekodery HD wciąż pozwalają na skanowanie pojedynczych transponderów. Jeśli macie starszy sprzęt, ścieżka jest podobna: Menu, Ustawienia, Antena, Wyszukiwanie ręczne. W nowszych urządzeniach Canal+ niestety pozostaje wam albo osobny tuner FTA, albo telewizor z wbudowanym odbiornikiem DVB-S2.

Osobny dekoder FTA to wydatek rzędu 100-200 złotych. Modele takie jak Opticum AX150, Ferguson AF 3100 czy Anadol 222 HD PRO radzą sobie z kanałami HD, obsługują DVB-S2 i kodek H.265. Podłącza się je między antenę a telewizor kablem HDMI. Zaletą własnego tunera jest pełna swoboda – skanujecie wszystkie satelity, układacie listy kanałów po swojemu i nie musicie się martwić o blokady operatora.

Antena na dwa satelity: monoblock kontra dwa osobne konwertery

Jeśli chcecie jednocześnie oglądać kanały z Hotbirda 13°E i Astry 19,2°E, potrzebujecie anteny z dwoma konwerterami. Są dwa główne rozwiązania:

• Konwerter monoblock – to dwie głowice w jednej obudowie, z wbudowanym przełącznikiem DiSEqC. Główny promiennik celuje w Hotbirda, boczny automatycznie łapie Astrę. Montaż jest prostszy, bo nie trzeba osobno ustawiać drugiego konwertera ani dokładać zewnętrznego przełącznika. Minusem jest brak możliwości niezależnego dostrajania każdego promiennika. Monoblocki projektuje się pod czasze 80-90 cm. Przy mniejszych antenach sygnał z Astry może być wyraźnie słabszy.
• Dwa osobne konwertery Single na uchwycie typu „zez” plus przełącznik DiSEqC 2/1 – tutaj każdy konwerter ustawiacie oddzielnie. Jeden na Hotbirda, drugi na Astrę. Odległość między promiennikami przy czaszy 80 cm wynosi około 4-5 cm. Konwerter dla Astry montuje się na specjalnym uchwycie dokupowanym osobno. Oba kable wpinacie do przełącznika DiSEqC, a z niego jeden kabel idzie do dekodera. W menu odbiornika przypisujecie port A (LNB1) do Hotbirda, port B (LNB2) do Astry. To rozwiązanie daje lepszą kontrolę nad sygnałem, ale wymaga więcej zachodu przy instalacji.

W praktyce, jeśli macie czaszę 80 cm i zależy wam głównie na niemieckich kanałach publicznych z Astry, monoblock w zupełności wystarczy. Przy mniejszych antenach (60-70 cm) lepiej sprawdzi się układ z dwoma konwerterami, bo każdy z nich możecie precyzyjnie dostroić.

Jak samemu przestawić antenę z Hotbirda na Astrę 19,2°E

Jeśli nie chcecie dokładać drugiego konwertera, możecie po prostu przekierować istniejącą antenę. Różnica między Hotbirdem (13°E) a Astrą (19,2°E) to tylko nieco ponad 6 stopni. Patrząc od tyłu czaszy, obracacie ją delikatnie w prawo. Zaczynacie od poluzowania śrub na uchwycie masztu – tych, które blokują obrót w poziomie. Nie odkręcajcie ich całkowicie, tylko na tyle, by czasza dawała się przesuwać z lekkim oporem.

Do namierzania kierunku przyda się kompas w telefonie albo aplikacja typu SatFinder. Po wstępnym ustawieniu kierunku przechodzicie do regulacji elewacji – kąta nachylenia czaszy w górę. Dla Warszawy elewacja Astry to około 28-29 stopni, czyli o 1-2 stopnie mniej niż dla Hotbirda. Skalę elewacji znajdziecie na uchwycie czaszy, zwykle w postaci podziałki z nacięciami.

Ostatni parametr to skręt konwertera, czyli skew. Chwytacie za konwerter w uchwycie i obracacie go o kilka stopni. Dla Astry 19,2°E w centralnej Polsce skręt wynosi około minus 7-9 stopni (w lewo, patrząc od przodu czaszy). Po każdej zmianie odczekujecie kilka sekund i sprawdzacie wskazania na dekoderze albo mierniku. Dobrym zwyczajem jest poproszenie drugiej osoby, by na bieżąco obserwowała pasek siły sygnału na ekranie telewizora, podczas gdy wy manipulujecie przy antenie.

Jeśli korzystacie z prostego miernika SAT-Finder (takiego z diodą i brzęczykiem), wpina się go między konwerter a kabel idący do dekodera. Kręcicie gałką czułości do momentu, gdy dioda ledwo zaczyna świecić, a potem szukacie ustawienia, przy którym świeci najmocniej. Pamiętajcie tylko, że takie mierniki nie rozróżniają satelitów – pokazują po prostu, że złapaliście jakiś sygnał. Dopiero dekoder potwierdzi, czy to właściwy satelita.

Astra 28,2°E – brytyjska telewizja i dlaczego trudno ją odebrać

Satelity Astra 2E, 2F i 2G na pozycji 28,2°E to dom dla brytyjskich stacji: BBC, ITV, Channel 4, Channel 5 oraz platformy Sky UK i Freesat. Niestety, większość kanałów z Wysp nadawana jest w tak zwanej wiązce brytyjskiej (UK spot beam), która celuje głównie w Wielką Brytanię i Irlandię. W Polsce sygnał z tej wiązki jest bardzo słaby. W północno-zachodniej części kraju (okolice Szczecina, Gorzowa) można jeszcze próbować z anteną 150 cm, ale w centrum i na wschodzie potrzebne są czasze 200-400 cm, a i tak odbiór bywa nieregularny – zanika wieczorem albo przy złej pogodzie.

Są jednak transpondery nadające w wiązce europejskiej, które w Polsce odbiera się bez trudu na antenie 80 cm. Znajdziecie tam między innymi: Sky News, BBC News (w niektórych pasmach), CNBC Europe, Bloomberg TV, a także kanały muzyczne jak Clubland TV czy NOW Rock. Pełna lista zmienia się dość często, więc warto śledzić aktualne wykazy na portalach branżowych. Jeśli zależy wam głównie na brytyjskich kanałach informacyjnych, Astra 28,2°E jest jak najbardziej w zasięgu. Jeśli marzycie o BBC One czy ITV – przygotujcie się na spory wydatek i konsultację z instalatorem anten satelitarnych, który ma doświadczenie z dużymi antenami.

Co robić, gdy sygnał szwankuje

Najczęstsze przyczyny kłopotów z odbiorem to przeszkody terenowe, źle dobrany rozmiar czaszy albo niedokładne ustawienie. Drzewa przed anteną, zwłaszcza latem gdy mają liście, potrafią całkowicie zablokować sygnał. Jeśli antena stoi na balkonie, sprawdźcie, czy nie przysłania jej sąsiedni budynek. Czasem wystarczy podnieść czaszę o metr wyżej na maszcie, by problem zniknął.

Kolejna sprawa to kable i złącza. Wtyki typu F powinny być mocno dokręcone, a miejsce połączenia z konwerterem zabezpieczone przed wilgocią – najlepiej taśmą samowulkanizującą. Skorodowane złącze potrafi obniżyć siłę sygnału o kilka decybeli. Jeśli po deszczu obraz zaczyna „krzaczyć”, prawdopodobnie gdzieś w instalację wchodzi woda. Wymieńcie wtedy wtyki i sprawdźcie, czy kabel nie ma pęknięć na izolacji.

W dekoderach Polsat Box i Canal+ siłę sygnału sprawdzacie w menu pod pozycją „Antena” lub „Ustawienia anteny”. Dla Hotbirda przyzwoity poziom to minimum 70% na pasku siły i przynajmniej 12 dB MER (wskaźnik jakości). Jeśli MER spada poniżej 10 dB, przy deszczu obraz będzie się rozsypywał. W przypadku Astry 19,2°E wartości będą o 5-10% niższe niż na Hotbirdzie, co jest normalne przy konfiguracji z monoblockiem.