RISOTTO WITH POTATO

Przeprowadzasz się do mieszkania na którymś piętrze, podłączasz telewizor i nie dzieje się nic. Albo łapie się kilka kanałów, obraz co rusz zastyga, a po chwili rozpada się na kolorowe kwadraty. W blokach to chleb powszedni, bo o tym, czy telewizja chodzi równo, decyduje nie sam odbiornik, lecz to, co biegnie w ścianie i co stoi na dachu. Zanim wydasz pieniądze na nowy sprzęt, dobrze jest wiedzieć, jakimi drogami sygnał może w ogóle do Ciebie trafić i którą z nich opłaca się pójść akurat w Twoim lokalu. W naszej redakcyjnej praktyce przy takich pytaniach zaczynamy zawsze od tego samego — od rozpoznania, co już jest na miejscu.

Najpierw sprawdź, co już masz w ścianie

Gniazdo antenowe w pokoju nie mówi samo z siebie, skąd płynie sygnał. Bywa, że za ścianą siedzi przyłącze starej anteny zbiorczej, czasem gniazdo telewizji kablowej, a niekiedy martwa puszka, do której nikt nic nie podłączył. Pierwszy telefon kieruj do administracji — to spółdzielnia albo wspólnota mieszkaniowa wie, czy na dachu pracuje antena zbiorcza, czy budynek korzysta z kablówki jednego dostawcy. Drugi sposób jest jeszcze prostszy: popytaj sąsiadów z tej samej klatki, bo skoro u nich coś działa, najpewniej zadziała i u Ciebie tym samym sposobem.

• Sprawdź, czy z gniazda idzie sygnał naziemny, satelitarny, czy oba naraz — multiswitch daje zwykle dwa odrębne wyjścia.
• Ustal, czy w budynku jest podpisana umowa na kablówkę i czy gniazdo nie jest przypisane do konkretnego operatora.
• Zwróć uwagę na piętro i na to, w którą stronę wychodzą okna — to przesądza i o naziemnej, i o satelicie.
• Rozejrzyj się, czy w pobliżu nie stoi maszt sieci komórkowej, który potrafi mieszać przy odbiorze naziemnym.

Dopiero z tymi odpowiedziami w ręku rozmowa o sprzęcie ma sens. Kupowanie anteny czy dekodera w ciemno to najszybsza droga do tego, żeby odnieść połowę zakupów z powrotem do sklepu.

Instalacja zbiorcza, czyli jedna antena dla całej klatki

W większości bloków stawianych w ostatnich latach na dachu stoi jedna porządna czasza, a sygnał z niej rozprowadza po pionach urządzenie zwane multiswitchem — najczęściej z rodziny Terra serii MV albo Opticum OMS. Mówiąc po ludzku: to rozdzielacz, który zbiera sygnał z anteny satelitarnej i naziemnej, a potem wypuszcza go osobnymi przewodami do poszczególnych mieszkań. Dzięki temu nikt nie musi wieszać własnego talerza na elewacji.

Z takiego gniazda zwykle wychodzą dwa odrębne wyjścia. Jedno podasz prosto do telewizora po naziemną cyfrę, drugie — satelitarne — wepniesz do swojego tunera. I tu ważna sprawa: antena zbiorcza nie odkodowuje za Ciebie kanałów. Talerz na dachu dostarcza wyłącznie surowy sygnał z satelity; żeby zobaczyć płatne programy, i tak potrzebujesz własnego dekodera oraz karty albo modułu od operatora. Dla instalacji zbiorczej z prawdziwego zdarzenia stosuje się anteny o średnicy od 100 do 120 cm, bo większa czasza daje większy zapas sygnału na gorszą pogodę.

Naziemna cyfrowa: antena pokojowa albo coś na balkon

Jeśli zależy Ci wyłącznie na bezpłatnych kanałach, naziemna telewizja cyfrowa w standardzie DVB-T2 z kodekiem HEVC (H.265) jest najprostszą drogą. W okolicy sygnał ślą głównie dwa obiekty — nadajnik w Raszynie oraz ten umieszczony na Pałacu Kultury — i to w ich stronę kieruje się antenę. Złapiesz multipleksy MUX-1, MUX-2, MUX-3 oraz MUX-8, a w nich kilkadziesiąt programów.

Na wysokim piętrze, z oknami wychodzącymi w stronę nadajnika, często wystarczy antena pokojowa z wbudowanym wzmacniaczem — modele pokroju Cabletech czy Vayox z regulacją zysku i filtrem LTE radzą sobie z tym dobrze. Postaw ją przy oknie, uruchom w telewizorze automatyczne wyszukiwanie kanałów i powoli obracaj antenę, aż pasek jakości sygnału podskoczy najwyżej. Filtr LTE bywa zbawienny, gdy obok stoi maszt komórkowy — odcina zakłócenia, przez które obraz rozpada się na kwadraty.

Gdy mieszkanie patrzy w przeciwną stronę albo siedzisz nisko, lepiej sprawdzi się antena kierunkowa na balkonie lub przy ścianie. Tu wzmocnienie rzędu od 10 do 20 dB robi różnicę, a sam montaż to kwestia uchwytu i kilku metrów przewodu. Starszy telewizor bez wbudowanego tunera DVB-T2 dograsz zewnętrznym dekoderem — sprawdzone i niedrogie są tu odbiorniki z serii Ferguson Ariva. Zanim cokolwiek powiesisz, zajrzyj do darmowej aplikacji EmiMaps od Emitela, która pokaże, z którego nadajnika złapiesz sygnał i w którą stronę celować.

Własna czasza na balkonie — kiedy i jak

Bywa, że ani kablówka, ani zbiorcza instalacja nie dają tego, czego szukasz — wtedy zostaje własny talerz. Zanim jednak weźmiesz wiertarkę, jedna rzecz: balkon w bloku to część wspólna budynku. Na montaż anteny na elewacji albo na barierce zwykle potrzebujesz zgody administracji, a czasem uchwały wspólnoty — lepiej zapytać wcześniej, niż później zdejmować zestaw na żądanie zarządcy. Montaż na samej balustradzie bywa dopuszczalny bez zgody, o ile czasza nie wychodzi poza obrys balkonu i nie przeszkadza sąsiadom.

Sama instalacja anteny satelitarnej w warunkach blokowych jest prostsza, niż się wydaje. Do cienkiej barierki użyjesz uchwytu typu U, ale pod płaskownik poręczy dobrze jest wsunąć stalową rurkę, żeby talerz się nie bujał — chwiejące się mocowanie to gwarancja kłopotów. W mieszkaniu dla jednego, dwóch odbiorników wystarczy czasza o średnicy od 60 do 90 cm. Kierunek jest nieskomplikowany: antenę ustawiamy na południe z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód, bo właśnie tam wisi Hotbird z polskimi pakietami Polsat Box i Canal+. Gdybyś chciał odbierać TV Trwam, Radio Maryja albo kanały niemieckie i francuskie, potrzebny będzie drugi konwerter wycelowany w satelitę Astra.

Praktyczna kolejność przy ustawieniu anteny satelitarnej wygląda tak: uchwyt musi wisieć idealnie w pionie (sprawdź poziomicą), konwerter LNB wsuwasz w obejmę i na początek odsuwasz najdalej od czaszy, a kabel RG6 dokręcasz do niego wtykiem F. Potem powolutku ruszasz talerzem w poziomie, korygujesz kąt w pionie i na końcu lekko obracasz konwerter, cały czas patrząc na poziom sygnału. Najwygodniej wpiąć między tuner a konwerter prosty miernik (tak zwany satfinder) albo posiłkować się aplikacją w telefonie. Gdy talerz złapie już sygnał, sprawdź kilka kanałów z różnych transponderów — czasem jeden chodzi idealnie, a sąsiedni się sypie, co znaczy, że trzeba dostroić ustawienie o włos.

Jeśli na którymkolwiek z tych etapów coś zgrzyta — sygnał ucieka, dekoder nie widzi karty albo po prostu nie masz głowy do wchodzenia na barierkę — w Warszawie i okolicznych miejscowościach z pomocą rusza serwis CYFRA.TV. Firma ma własnych instalatorów w stolicy oraz oddziały i monterów w sąsiednich gminach, a do tego prowadzi autoryzowane naprawy zestawów satelitarnych i anten. Działa tam zarówno serwis Canal+, jak i serwis Polsat Box, więc w razie problemu z dekoderem od operatora albo z montażem anteny naziemnej masz pod kogo zadzwonić, zamiast samodzielnie zgadywać, gdzie tkwi usterka.

Sprzęt od operatorów: co kupisz, a co tylko wynajmiesz

Tu kryje się drobny haczyk, który zaskakuje nowych abonentów. Dekodery 4K bywają wyłącznie do wypożyczenia, nie na własność. U Canal+ w grę wchodzą Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K oraz Canal+ BOX+ — wszystkie w dzierżawie. Na własność kupisz tam jedynie model HD o nazwie WiFiBox+ (Sagemcom DSIW74) w ofercie prepaid. Jeśli masz nowy telewizor z czytnikiem kart, zamiast całego pudełka wystarczy mały moduł CAM ECP, który wkładasz w gniazdo z tyłu odbiornika.

Po stronie Polsat Box układ jest podobny. Dekodery Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite oraz Soundbox 4K dostajesz w wypożyczenie, a odpowiednikiem modułu jest CAM CI+. Na własność — i to raczej w sklepach RTV pod ofertę internetową Polsat Box GO — bywa dostępny Evobox Stream, czyli pudełko, które ciągnie telewizję przez internet, a po wpięciu anteny DVB-T dodatkowo łapie naziemną cyfrę.

Dla porównania samych anten przydaje się druga ściągawka — pokazuje, czego mniej więcej spodziewać się po danym typie i gdzie go powiesić.

Kabel, wtyki i te drobiazgi, które robią różnicę

O jakości obrazu często przesądza nie antena, tylko to, co pomiędzy nią a telewizorem. Do każdej z opisanych instalacji bierz porządny przewód koncentryczny RG6 o impedancji 75 omów, najlepiej z podwójnym ekranem — przy dłuższych odcinkach, powyżej kilkunastu metrów, to on ratuje sygnał przed osłabieniem. Na zewnątrz sprawdzi się wersja żelowana, odporna na deszcz i słońce.

Wtyki to osobny temat. Wtyk F nakręcany albo zaciskany (kompresyjny) zakłada się na satelitę i naziemną cyfrę, a starsze gniazda lubią wtyk IEC. Najczęstszy błąd przy ich zarabianiu to zwarcie środkowej żyły z oplotem — wystarczy jeden luźny drucik, żeby obraz padł. Jeżeli nie chcesz wiercić dziur w ramie okna, użyj cienkiego płaskiego kabla przejściowego o grubości około 0,2 mm, który przeciśniesz pod uszczelką okna albo drzwi balkonowych. Prowadząc przewód, unikaj ostrych załamań — zbyt mocne zgięcie potrafi popsuć odbiór tak samo jak kiepski wtyk.

Gdy obraz zaczyna się sypać

Jeśli po dwóch, trzech próbach obraz nadal się rwie, nie katuj instalacji w nieskończoność — czasem winny jest jeden przepalony wzmacniacz albo skorodowany konwerter, którego gołym okiem nie wychwycisz. W takim wypadku pomiar miernikiem u montera zajmuje kwadrans i oszczędza tygodni zgadywania.