NORFOLK TURKEY BREAST WITH ASPARAGUS

Wyobraź sobie budynek wielorodzinny, w którym zamiast kilkudziesięciu anten satelitarnych wiszących na elewacji i balkonach, znajduje się jeden zestaw antenowy na dachu. Sygnał z niego jest doprowadzony do każdego mieszkania osobnym przewodem koncentrycznym, a lokator nie musi martwić się o ustawienie czaszy ani o jakość odbioru. Taki właśnie jest sens istnienia zbiorczej instalacji antenowej — systemu, który umożliwia odbiór telewizji naziemnej, satelitarnej i radia w budynkach wielorodzinnych bez konieczności montowania indywidualnych anten.

W języku technicznym nazywana jest Antenową Instalacją Zbiorczą, a jej historia sięga lat 60. ubiegłego wieku, gdy gdańskie zakłady TELKOM-TELMOR opracowały system o nazwie AZART. Wówczas instalacja umożliwiała odbiór dwóch programów telewizyjnych i radia UKF. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej — nowoczesne systemy dystrybucji obsługują cyfrową telewizję naziemną DVB-T2 w standardzie HEVC, telewizję satelitarną z dwóch pozycji satelitarnych oraz radio cyfrowe DAB+.

Jak sygnał dociera do Twojego telewizora

Zasada działania zbiorczej instalacji antenowej jest dość prosta do zrozumienia. Na dachu budynku montuje się zestaw antenowy złożony z kilku elementów: anteny kierunkowej UHF do odbioru telewizji naziemnej, anteny VHF do odbioru programów w paśmie decymetrowym (jeśli takie są nadawane w okolicy), anteny radiowej UKF/DAB+ oraz anteny satelitarnej skierowanej na orbitę Hot Bird (13°E) lub dodatkowo na Astrę (19,2°E). W przypadku budynków w okolicach stolicy kraju czasza satelitarna ustawiona jest na południe z bardzo niewielkim odchyleniem w kierunku zachodnim, a kąt nachylenia wynosi około 29–30 stopni.

Zestaw antenowy podłączony jest do stacji czołowej lub multiswitcha — urządzeń, które wzmacniają i rozdzielają sygnał do poszczególnych lokali. Dalej przewód koncentryczny biegnie szachtem kablowym (rurą ochronną w ścianie) do rozdzielni na klatce schodowej, a stamtąd kolejnymi przewodami dociera do gniazd antenowych w mieszkaniach. Każdy lokator podłącza telewizor lub dekoder do gniazda za pomocą krótkiego kabla koncentrycznego z wtykiem F.

Rodzaje systemów dystrybucji — multiswitch czy stacja czołowa

Wybór sposobu dystrybucji sygnału w budynku zależy od kilku czynników: liczby mieszkań, planowanego pakietu programowego i budżetu wspólnoty. Poniżej porównanie obu rozwiązań.

W mniejszych budynkach, gdzie mieszkańcy korzystają z oferty platform satelitarnych takich jak Canal+ lub Polsat Box, multiswitch jest rozwiązaniem wystarczającym i znacznie tańszym. Z kolei w większych obiektach, gdzie zarządca budynku chce zapewnić wszystkim lokatorom jednakową listę programów, lepszym wyborem będzie stacja czołowa.

Jaki sprzęt jest potrzebny do budowy instalacji zbiorczej

Typowy zestaw urządzeń potrzebnych do wykonania zbiorczej instalacji antenowej obejmuje następujące elementy:

• Antena satelitarna — czasza o średnicy 80–90 cm (do odbioru z jednego satelity) lub 90–120 cm (do odbioru z dwóch orbit: Hot Bird i Astra). Czasza musi być zamocowana na maszcie dachowym za pomocą uchwytów ze stali nierdzewnej lub galwanizowanej.
• Konwerter LNB (Low Noise Block) — urządzenie montowane na ramieniu anteny satelitarnej, które przetwarza sygnał. W instalacjach zbiorczych stosuje się konwertery Quattro z 4 wyjściami, przeznaczone do współpracy z multiswitchami. Koszt konwertera Quattro to wydatek rzędu 80–200 zł.
• Antena kierunkowa UHF — do odbioru telewizji naziemnej DVB-T2. W zależności od odległości od nadajnika i ukształtowania terenu stosuje się anteny o 10–32 elementach aktywnych. Typowa antena combo UHF/VHF kosztuje od 50 do 250 zł.
• Multiswitch — urządzenie łączące sygnały z anteny satelitarnej i naziemnej, rozdzielające je na wyjścia abonenckie. Najpopularniejsze modele to multiswitche 5/8 (5 wejść: 4 z SAT + 1 z TV naziemnej, 8 wyjść do mieszkań) oraz 9/8 (9 wejść: 8 z SAT + 1 z TV, 8 wyjść). Ceny multiswitchy wahały się od 350 do ponad 1000 zł, w zależności od producenta i liczby wyjść.
• Przewód koncentryczny — stosuje się przewody typu RG6 o impedancji 75 ohm. Do prowadzenia instalacji wewnątrz budynku używa się kabla białego (od 2 do 5 zł/m), natomiast na zewnątrz — czarnego, odpornego na warunki atmosferyczne (od 3 do 8 zł/m). Dobrej jakości kabel z podwójnym ekranowaniem aluminiowo-polistyrenowym zapewnia niskie tłumienie sygnału nawet na odcinkach przekraczających 50 m.
• Gniazda antenowe — końcowe punkty odbiorcze w mieszkaniach. Stosuje się gniazda przelotowe (w instalacji szeregowej, gdzie kabel biegnie przez kolejne pokoje) oraz gniazda końcowe (w instalacji równoległej, gdzie każde gniazdo połączone jest osobnym przewodem z rozdzielnią). Typowe gniazdo RTV/SAT kosztuje od 15 do 40 zł za sztukę.
• Wzmacniacz antenowy — urządzenie stosowane wtedy, gdy sygnał docierający do budynku jest zbyt słaby. Wzmacniacze pasmowe (od 30 do 150 zł) wzmacniają cały zakres częstotliwości, natomiast kanałowe pozwalają regulować wzmocnienie poszczególnych programów. W budynkach z rozbudowaną instalacją stosuje się wzmacniacze masztowe (od 100 do 500 zł).
• Konektory i złącza — wtyki F kompresyjne (od 2 do 8 zł/szt.) zapewniają pewne połączenie kabla z gniazdem lub multiswitchem. Warto stosować wyłącznie wtyki kompresyjne zamiast nakręcanych — te drugie z czasem luzują się i powodują utratę sygnału.

Jak podłączyć telewizor do istniejącej instalacji zbiorczej

Jeśli mieszkasz w budynku, w którym jest już zainstalowana zbiorcza instalacja antenowa, podłączenie telewizora sprowadza się do kilku prostych kroków:

1. Znajdź gniazdo antenowe w ścianie swojego mieszkania. Zazwyczaj jest oznaczone symbolami „TV" lub „SAT" i znajduje się w pobliżu miejsca, gdzie planujesz postawić telewizor.
2. Podłącz kabel koncentryczny od gniazda do telewizora lub dekodera. Użyj krótkiego kabla (1–3 m) z wtykami F na obu końcach. Jeśli masz telewizor bez wbudowanego tunera satelitarnego, podłącz kabel do dekodera, a dekoder do telewizora kablem HDMI.
3. Skonfiguruj odbiór. Wejdź w ustawienia telewizora i uruchom automatyczne wyszukiwanie kanałów. Upewnij się, że tryb odbioru ustawiony jest na „Antena" (nie „Kabel"). Telewizor przeskanuje dostępne multipleksy i zaprogramuje odbierane stacje. W przypadku dekodera satelitarnego procedura jest analogiczna — w ustawieniach wybierz opcję wyszukiwania kanałów i poczekaj na zakończenie skanowania.
4. Sprawdź jakość sygnału w menu telewizora lub dekodera. Jeśli jakość obrazu jest zadowalająca, instalacja działa prawidłowo. Jeśli programy się zawieszają lub obraz się pikseluje, może to wskazywać na problem z instalacją zbiorczą.

Najczęstsze problemy i sposoby ich rozwiązywania

Mimo że zbiorcza instalacja antenowa jest rozwiązaniem niezawodnym, zdarzają się sytuacje, gdy sygnał przestaje docierać do mieszkań. Oto typowe przyczyny i metody diagnostyki:

• Brak sygnału we wszystkich mieszkaniach — problem leży zazwyczaj na dachu: uszkodzony konwerter LNB, obluzowane złącze na antenie satelitarnej lub awaria multiswitcha. W takiej sytuacji należy powiadomić zarządcę budynku, który zleci przegląd instalacji technikowi.
• Brak sygnału tylko w jednym mieszkaniu — przyczyną jest z reguły uszkodzony kabel koncentryczny lub obluzowane złącze F na gnieździe abonenckim. Warto sprawdzić, czy wtyk F jest dokręcony i czy kabel nie jest zagięty lub przegryziony.
• Sygnał zanika podczas deszczu lub silnego wiatru — może to świadczyć o korozji złączy na dachu lub o niedokładnym ekranowaniu kabla. Technik powinien sprawdzić stan wszystkich połączeń zewnętrznych i wymienić uszkodzone elementy.
• Część kanałów odbiera się dobrze, a część nie — problem może dotyczyć wzmacniacza kanałowego, który wymaga regulacji lub wymiany. Zdarza się też, że zmiana parametrów emisji multipleksów (np. zmiana częstotliwości) wymaga przeprogramowania instalacji.

Jak wyglądają koszty eksploatacji i serwisu

W przeciwieństwie do indywidualnych anten, których utrzymanie spada wyłącznie na mieszkańca, koszty serwisu zbiorczej instalacji antenowej rozkładają się na wszystkich lokatorów. Zarządca budynku lub wspólnota mieszkaniowa zazwyczaj zawiera umowę serwisową z firmą techniczną, która zobowiązuje się do okresowych przeglądów i usuwania awarii.

Orientacyjny koszt wezwania technika do budynku w aglomeracji warszawskiej to wydatek rzędu 100–250 zł za sam dojazd i diagnostykę. Wymiana konwertera LNB to dodatkowe 150–300 zł (razem z robocizną), a wymiana multiswitcha — od 300 do 800 zł w zależności od modelu i skomplikowania instalacji. Przy dużej liczbie mieszkań koszt ten rozkłada się na tyle osób, że jest nieodczuwalny dla poszczególnych lokatorów.

Zdecydowanie taniej wypada też montaż nowej instalacji w budynku, w którym dotychczas mieszkańcy korzystali z indywidualnych anten. Przykładowo, montaż anteny satelitarnej na dachu wraz z ustawieniem to koszt rzędu 200–350 zł za samą antenę, natomiast poprowadzenie instalacji do mieszkań i zamontowanie gniazd abonenckich to dodatkowe 25–40 zł za każde gniazdo. Dla porównania, montaż indywidualnej anteny satelitarnej na balkonie to wydatek 150–300 zł za antenę plus 100–150 zł za ustawienie, a jeśli balkon jest zasłonięty przez sąsiedni budynek — konieczność dokupienia anteny o większej średnicy i kolejna wizyta technika.

Dlaczego instalacja zbiorcza jest lepsza od indywidualnych anten

Każda indywidualna antena satelitarna zamontowana na elewacji budynku to potencjalne źródło problemów. Czasza ustawiona pod złym kątem odbiera sygnał niewystarczająco silny, co objawia się zanikami obrazu podczas deszczu. antena przymocowana niewłaściwymi śrubami może oderwać się podczas wichury i stanowić zagrożenie dla przechodniów na chodniku poniżej. Ponadto kilkadziesiąt anten na jednej elewacji to obraz, którego żaden zarządca budynku nie chce oglądać po termomodernizacji.

System zbiorczy eliminuje te problemy jednorazowo. Profesjonalnie zamontowana antena na dachu jest odpowiednio ustawiona, mocowana i konserwowana. Jakość sygnału docierającego do mieszkań jest znacznie wyższa niż w przypadku anten balkonowych, ponieważ sygnał biegnie po jednym, dobrze ekranowanym przewodzie zamiast po kilkunastu krótkich kablach o wątpliwej jakości.

Kto odpowiada za sprawność instalacji zbiorczej

Zgodnie z polskimi przepisami, za utrzymanie zbiorczej instalacji antenowej odpowiada zarządca budynku — w przypadku spółdzielni mieszkaniowej jest to zarząd spółdzielni, w budynku prywatnym — właściciel nieruchomości lub zarządca wyznaczony przez wspólnotę mieszkaniową. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nakłada na inwestorów obowiązek wyposażenia nowo budowanych obiektów wielorodzinnych w infrastrukturę umożliwiającą odbiór sygnału z naziemnych nadajników cyfrowej telewizji DVB-T2 oraz z co najmniej dwóch pozycji satelitarnych (Hot Bird 13°E i Astra 19,2°E).

W praktyce oznacza to, że każdy nowy blok mieszkalny musi mieć na dachu zestaw antenowy z czaszą skierowaną na Hot Bird (13°E) i konwerterem Quattro podłączonym do multiswitcha, a w każdym mieszkaniu powinno znaleźć się gniazdo antenowe gotowe do podłączenia telewizora. Istniejące budynki nie mają takiego obowiązku, ale wiele spółdzielni i wspólnot decyduje się na modernizację starych instalacji, zastępując przestarzały system AZART nowoczesnym rozwiązaniem multiswitchowym.

Jaki dekoder wybrać do odbioru z instalacji zbiorczej

Wybór dekodera zależy od tego, z jakiego źródła odbierasz sygnał. Jeśli korzystasz z telewizji naziemnej, wystarczy telewizor z wbudowanym tunerem DVB-T2/HEVC — żaden dodatkowy dekoder nie jest potrzebny. W przypadku telewizji satelitarnej sytuacja wygląda inaczej. Platformy Canal+ i Polsat Box oferują dekodery przeznaczone wyłącznie do najmu, a modele sprzedawane na własność to:

• Canal+ — model WiFiBox+ (Sagemcom DSIW74) dostępny w ofercie prepaid jako własność. Pozostałe dekodery 4K (Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K, Canal+ BOX+) oraz moduł CAM ECP Module są oferowane wyłącznie w ramach najmu.
• Polsat Box — model Evobox Stream jest dostępny w sklepach RTV jako własność (do ofert internetowych Polsat Box GO). Dekodery 4K (Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite, Soundbox 4K) oraz moduł CAM CI+ Module oferowane są wyłącznie w najmie.

Warto pamiętać, że jeśli Twój telewizor posiada wbudowany tuner DVB-S2 i slot na moduł CI+, możesz zrezygnować z dekodera i wyposażyć się jedynie w moduł CAM dostarczony przez operatora. Jest to rozwiązanie tańsze i bardziej estetyczne — nie zajmuje dodatkowego miejsca w szafce pod telewizorem.