GRECIAN PORK

Wybór anteny to pierwsza decyzja, którą podejmujesz przy telewizji satelitarnej, i to ona w dużej mierze przesądzi, czy obraz będzie czysty także w deszczowy wieczór. Na rynku spotkasz dziś dwa główne rozwiązania: klasyczną czaszę, czyli ten dobrze znany talerz wiszący na ścianach domów, oraz płaską antenę panelową, która wygląda jak niewielka, prostokątna skrzynka. Obie odbierają te same programy, ale różnią się budową, sposobem montażu, zachowaniem przy złej pogodzie i tym, gdzie w ogóle da się je powiesić. W tym poradniku przechodzimy przez wszystko po kolei: od różnic w konstrukcji, przez dobór rozmiaru i akcesoriów, po montaż anteny satelitarnej krok po kroku i usuwanie typowych usterek.

Czym różni się czasza od panelu

Klasyczna antena ma kształt wygiętego talerza, a przed nim, na wysięgniku, wisi konwerter, czyli niewielka głowica, do której wkręcasz kabel. Talerz zbiera sygnał z dużej powierzchni i kieruje go właśnie na tę głowicę. Dlatego rozmiar czaszy ma znaczenie: im większa, tym więcej zapasu na gorszą pogodę.

Antena panelowa robi dokładnie to samo, tylko inaczej. Wewnątrz płaskiej obudowy ukryta jest siatka wielu drobnych elementów odbiorczych, a konwerter jest wbudowany w środek i niewidoczny z zewnątrz. Z zewnątrz widzisz tylko gładki, biały lub szary prostokąt o grubości około 5-7 cm. Taki panel o wymiarach mniej więcej 52 na 52 cm odbiera podobnie jak czasza o średnicy 75-80 cm, więc zajmuje wyraźnie mniej miejsca i dużo mniej rzuca się w oczy.

Jedna rzecz jest wspólna dla obu typów: antena musi widzieć kawałek czystego nieba w stronę satelity. Żaden panel ani talerz nie odbierze sygnału przez ścianę, dach sąsiada albo gęstą koronę drzewa.

Standardowa czasza: rozmiary i materiały

Najpopularniejsze polskie pakiety nadawane są z satelity Hot Bird, a kanały niemieckie i francuskie znajdziesz na satelicie Astra. Do odbioru Hot Birda w naszych warunkach przyjęło się kilka typowych rozmiarów czaszy:

• 60-70 cm - wystarczy na otwartym terenie, bez przeszkód przed anteną. Przy ulewie lub mokrym śniegu obraz potrafi jednak znikać, bo zapas sygnału jest niewielki.
• 80-90 cm - najbardziej uniwersalny wybór dla domu jednorodzinnego i bloku. Radzi sobie z chmurami i przeciętnym deszczem, a uchwyty i maszty do tego rozmiaru kupisz w każdym sklepie z elektroniką.
• 100-120 cm - przydaje się tam, gdzie przed anteną rosną drzewa, stoi wyższy budynek albo chcesz oglądać słabiej nadające satelity. Większa czasza to też większy opór dla wiatru, więc uchwyt musi być solidniejszy.

Materiał czaszy też nie jest obojętny. Stal ocynkowana, malowana proszkowo, jest tania i wytrzymuje grad, ale po zarysowaniu powłoki potrafi z czasem rdzewieć. Aluminium nie koroduje i waży mniej, za to łatwiej je wygiąć, na przykład podczas przenoszenia drabiny obok anteny. Jeśli mieszkasz blisko morza albo przy ruchliwej drodze, gdzie powietrze jest agresywne dla metalu, aluminium posłuży dłużej.

Antena panelowa: dla kogo ma sens

Panele kupuje się głównie z dwóch powodów. Pierwszy to estetyka i zgoda wspólnoty: w wielu blokach i apartamentowcach zarządca nie pozwala wieszać talerzy na elewacji, a niewielki panel na balustradzie balkonu zwykle nie budzi sprzeciwu. Drugi powód to mobilność, bo panel o wadze 4-8,5 kg łatwo zdjąć i zabrać na działkę albo kemping.

W polskich sklepach najczęściej spotkasz panele marki Selfsat. Mniejszy model, o wymiarach około 512 na 272 mm i wadze 4-4,5 kg, ma zysk 33,7 dBi i odpowiada czaszy około 75 cm. Większy, mniej więcej 517 na 514 mm i 8,5 kg, osiąga 36,1 dBi, czyli tyle co czasza 80 cm. Panele sprzedawane są w wersjach z wbudowanym konwerterem typu single (1 dekoder), twin (2 dekodery) lub quad (4 dekodery), a wybrane modele mają wyjście Unicable, które pozwala zasilić kilka odbiorników jednym kablem.

Ważna uwaga z praktyki: panelu nie montuje się za szybą okna ani wewnątrz mieszkania. Szkło, zwłaszcza nowoczesne, z powłokami termicznymi, tłumi sygnał tak mocno, że odbiór staje się loterią. Panel musi wisieć na zewnątrz, dokładnie tak samo jak czasza.

Porównanie obu rozwiązań w jednej tabeli

Wniosek jest prosty: jeśli masz gdzie powiesić talerz i nikt Ci tego nie zabrania, czasza 80-90 cm daje najwięcej pewności odbioru. Panel wybierasz wtedy, gdy talerz odpada z powodów formalnych albo estetycznych, i godzisz się na nieco mniejszy zapas sygnału przy załamaniach pogody.

Montaż krok po kroku, tak jak robią to instalatorzy

Do pracy przygotuj: wiertarkę udarową z wiertłem 10 lub 12 mm, poziomicę, klucze płaskie 13 i 17, nóż do ściągania izolacji, kompas (może być w telefonie), kołki rozporowe dobrane do ściany oraz kabel koncentryczny z miedzianą żyłą. Przyda się też druga osoba, która będzie patrzeć na ekran, gdy Ty kręcisz anteną.

• Krok 1. Wybierz miejsce. Stań tam, gdzie planujesz powiesić antenę, i spójrz na południe z lekkim odchyleniem na zachód. Jeśli w tym kierunku, pod kątem około 29-30 stopni nad horyzontem, nie ma drzew ani budynków, miejsce jest dobre. Pamiętaj, że drzewa rosną, więc gałąź, która dziś ledwo muska linię widzenia, za 2 lata zasłoni satelitę.
• Krok 2. Zamocuj uchwyt. Przyłóż uchwyt do ściany, wypoziomuj go i zaznacz otwory markerem. Wierć na głębokość minimum 90 mm w pełnym murze. Przy ścianie ocieplonej styropianem kup kołki o długości grubości ocieplenia plus około 5 cm zapasu w mur, a na śruby nałóż odcinki rurki PCV 20 mm, które zadziałają jak tuleje i nie pozwolą wgnieść elewacji.
• Krok 3. Złóż i powieś antenę. Czaszę skręć według instrukcji, zamontuj konwerter w wysięgniku i nasuń całość na uchwyt. Panel przykręcasz bezpośrednio do uchwytu ściennego lub obejmą do balustrady. Śruby dociągnij tak, żeby antena dała się jeszcze obracać ręką z wyczuwalnym oporem.
• Krok 4. Zarób kabel. Zetnij około 15 mm zewnętrznej izolacji, odegnij oplot do tyłu, zdejmij 10 mm izolacji z żyły środkowej i nakręć wtyk typu F. Żadna nitka oplotu nie może dotykać żyły środkowej, bo zwarcie we wtyku potrafi uszkodzić zasilanie konwertera w dekoderze.
• Krok 5. Ustaw antenę. Ustaw elewację na skali z tyłu czaszy na około 29-30 stopni, skieruj antenę na południe z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód i włącz na dekoderze ekran z paskami siły i jakości sygnału. Kręć anteną w poziomie po 2-3 mm, odczekując po każdym ruchu 2-3 sekundy, bo dekoder pokazuje zmiany z opóźnieniem. Gdy paski skoczą, dostrój elewację minimalnymi ruchami w górę i w dół, a na końcu skoryguj obrót konwertera w obejmie o kilka stopni, szukając najwyższej jakości.
• Krok 6. Dokręć i zabezpiecz. Po znalezieniu maksimum dociągnij wszystkie śruby na krzyż, sprawdzając, czy paski nie spadły. Wtyk przy konwerterze owiń taśmą samowulkanizującą albo załóż gumową osłonę, a kabel przypnij uchwytami co 30-40 cm, z małym łukiem przed wejściem do budynku, żeby woda ściekała po kablu, a nie do środka.

Jeśli mieszkasz wysoko, antena ma wisieć poza zasięgiem ręki z okna albo po prostu nie czujesz się pewnie na drabinie, zleć montaż instalatorowi. Fachowiec przyjeżdża z miernikiem, który pokazuje siłę i jakość sygnału na bieżąco, więc ustawienie zajmuje mu kilka minut, a Ty dostajesz pewność, że uchwyt i przepust kablowy są zrobione porządnie.

Co podłączyć po stronie mieszkania

Kabel z anteny wkręcasz do gniazda oznaczonego LNB IN lub SAT IN w dekoderze. Polskie platformy oferują urządzenia 4K na wynajem: u jednego operatora są to Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K i Canal+ BOX+, u drugiego Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite oraz Soundbox 4K. Na własność kupisz dekoder HD WiFiBox+ do oferty przedpłaconej, a w sklepach RTV bywa też Evobox Stream do ofert internetowych. Jeśli Twój telewizor ma wbudowaną głowicę satelitarną, zamiast dekodera możesz użyć modułu CAM wkładanego w bok odbiornika: dostępne są wersje dla obu platform.

Liczba telewizorów w domu decyduje o konwerterze. Do jednego dekodera wystarczy single, do dwóch potrzebujesz twin i 2 osobnych kabli, do czterech quad. W nowych domach coraz częściej kładzie się instalację z konwerterem Unicable, gdzie kilka odbiorników pracuje na jednym przewodzie. Wadą klasycznego rozwiązania jest oczywiście ilość kabli, bo każdy dekoder wymaga własnej żyły od anteny aż do pokoju.

Gdy obraz znika: szukanie usterek po kolei

Brak sygnału prawie nigdy nie oznacza zepsutego dekodera. Sprawdzaj od najprostszych rzeczy:

• Pogoda. Jeśli obraz znika tylko podczas ulewy albo gdy na czaszy leży mokry śnieg, antena jest po prostu na granicy zapasu. Zmieć śnieg miękką szczotką, a docelowo rozważ większą czaszę lub korektę ustawienia.
• Wtyki. Odkręć wtyk przy dekoderze i przy konwerterze. Zielony nalot, wilgoć albo pojedyncze druciki oplotu dotykające żyły środkowej to częsta przyczyna kłopotów. Utnij kabel 5 cm dalej i zarób wtyk od nowa.
• Kabel. Przejdź wzrokiem całą trasę przewodu. Przetarcie na ostrej krawędzi parapetu, zgniecenie w ramie okna albo ślady po zębach kuny na strychu wystarczą, żeby sygnał zniknął.
• Przeszkoda. Porównaj widok przed anteną z tym z dnia montażu. Drzewo, które się rozrosło, nowa reklama na sąsiednim budynku albo rusztowanie potrafią odciąć odbiór z dnia na dzień.
• Przesunięcie anteny. Silny wiatr albo ptaki siadające na wysięgniku potrafią obrócić źle dokręconą czaszę o ułamek stopnia. Włącz ekran siły sygnału w dekoderze i delikatnie skoryguj ustawienie.
• Konwerter. Jeśli pojedyncze kanały działają, a inne nie, albo odbiór psuje się po nagrzaniu anteny słońcem, głowica może być uszkodzona. W czaszy wymienisz ją za niewielkie pieniądze w 10 minut, w panelu zwykle oznacza to wymianę całej anteny.

Najczęstsze wątpliwości przed zakupem

Jak sprawdzić, czy panel wystarczy w moim miejscu zamieszkania?

• Stań w punkcie montażu i oceń widok na południe z lekkim odchyleniem na zachód: jeśli niebo jest czyste aż po dach sąsiedniego budynku, panel odpowiadający czaszy 80 cm da radę.
• Wybieraj większy model panelu, o zysku około 36 dBi, a nie najmniejszy. Różnica w rozmiarze jest niewielka, a zapas na deszcz wyraźnie rośnie.
• Jeśli przed anteną stoją drzewa lub planujesz oglądać dużo kanałów 4K, bezpieczniej zostać przy czaszy 90 cm lub większej.

Gdzie najlepiej zamontować antenę w bloku?

• Balustrada balkonu od strony południowej to najwygodniejsze miejsce: masz dostęp do regulacji bez drabiny i nie wiercisz w elewacji.
• Ściana przy oknie wymaga zgody zarządcy, ale daje pewniejsze mocowanie niż balustrada, która czasem drga przy wietrze.
• Unikaj wnęki balkonu cofniętej w głąb budynku, bo strop nad głową potrafi zasłonić satelitę, który wisi dość nisko nad horyzontem.

Co zrobić, gdy obraz rozsypuje się tylko wieczorami?

• Sprawdź, czy nagrzany w dzień uchwyt nie pracuje: dokręć śruby i obserwuj paski sygnału przez kilka dni.
• Obejrzyj konwerter pod światło, bo pęknięta osłona wpuszcza wilgoć, która daje o sobie znać po zmroku, gdy rośnie wilgotność powietrza.
• Jeśli mieszkasz przy lesie, zwróć uwagę na ptaki: stado siadające wieczorem na drzewie przed anteną potrafi realnie tłumić odbiór.

Czy da się odbierać Hot Birda i Astrę na jednej antenie?

• Na czaszy tak: dokupujesz drugi konwerter, specjalny uchwyt zwany zezem za kilkadziesiąt złotych i przełącznik DiSEqC, a dekoder sam wybiera satelitę.
• Wśród paneli tylko pojedyncze, droższe modele odbierają 2 pozycje jednocześnie, więc przed zakupem sprawdź to w karcie produktu.
• Pamiętaj, że polskie pakiety nadaje Hot Bird, natomiast na Astrze znajdziesz TV Trwam, Radio Maryja oraz kanały niemieckie i francuskie.