RABBIT WITH ROSEMARY AND MUSTARD

Wymieniasz dekoder Canal+ lub Polsat Box z wersji HD na model 4K i pojawia się pytanie, czy stary kabel HDMI wystarczy, czy trzeba kupić nowy. To wątpliwość pojawia się u wielu osób, które chcą cieszyć się obrazem w wyższej rozdzielczości. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, bo zależy od tego, jaki kabel masz obecnie w ścianie lub za szafką RTV. Czasami stary przewód poradzi sobie z nowym sygnałem, a czasem trzeba go wymienić, żeby obraz w ogóle się pojawił.

Nowe dekodery takie jak Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K czy Polsat Box 4K wysyłają do telewizora obraz w rozdzielczości 3840 × 2160 pikseli, czyli cztery razy więcej pikseli niż w Full HD. Do tego dochodzi obsługa HDR, wyższe częstotliwości odświeżania i dźwięk przestrzenny. Wszystko to wymaga kabla o odpowiedniej przepustowości, bo inaczej sygnał nie przejdzie w całości.

Dlaczego kabel HDMI ma znaczenie przy 4K

Standard HDMI zmieniał się przez lata. Pierwsze wersje, takie jak HDMI 1.4, powstały w czasach, gdy standardem był Full HD - obsługiwały sygnał 1080p przy 60 Hz, ale 4K już nie w pełni. Kiedy telewizory i dekodery zaczęły oferować wyższe rozdzielczości, pojawiły się nowsze standardy - HDMI 2.0, potem HDMI 2.1 - które pozwalają przesyłać więcej danych w jednostce czasu.

Im wyższa rozdzielczość i częstotliwość odświeżania, tym więcej danych przepływa przez kabel. Dla porównania: sygnał 4K przy 60 Hz wymaga przepustowości około 18 Gb/s, a HDMI 1.4 oferuje tylko 4,95 Gb/s. Jeśli użyjesz starego kabla z nowym dekoderem 4K, obraz może być w niższej rozdzielczości, mogą pojawić się zakłócenia, czarny ekran albo komunikat o braku sygnału.

Wersje HDMI i ich przepustowość

Na rynku spotkasz kable oznaczone jako HDMI 1.4, 2.0, 2.1. Różnią się maksymalną przepustowością, czyli ilością danych, jaką mogą przesyłać w ciągu sekundy. Poniższa tabela pokazuje, co potrafi poszczególna wersja.

W praktyce dla dekodera 4K wystarczy HDMI 2.0. Wersja 2.1 jest przydatna, jeśli planujesz podłączyć też konsolę do gier albo odtwarzacz Blu-ray z wyższymi częstotliwościami odświeżania, ale dla Canal+ czy Polsat Box nie ma to znaczenia - polskie stacje satelitarne nadają w 4K przy 50 Hz, rzadziej 60 Hz.

Rodzaje kabli według oznaczeń handlowych

Poza wersją standardu HDMI producenci stosują własne oznaczenia, które potrafią być mylące. Zamiast patrzeć na nazwy handlowe, sprawdzaj certyfikat. Poniżej zestawienie najczęściej spotykanych kategorii.

Na opakowaniu kabla szukaj logo Premium High Speed lub Ultra High Speed. To certyfikaty nadawane przez HDMI Forum i gwarantują, że kabel przeszedł testy. Kable bez logo, nawet z napisem "4K" na opakowaniu, mogą nie spełniać wymagań.

Jak sprawdzić, jaki kabel masz w domu

Zanim kupisz nowy przewód, sprawdź, co masz teraz. Większość kabli ma napisy na wtyczkach lub na samym kablu. Czasami informacja jest wygrawerowana, czasem wydrukowana na naklejce. Jeśli nie ma żadnych oznaczeń, pozostaje test praktyczny.

• Obejrzyj wtyczki - producent często graweruje wersję HDMI na metalowej obudowie.
• Przejrzyj kabel wzdłuż całej długości - bywają tam nadrukowane oznaczenia co kilkadziesiąt centymetrów.
• Sprawdź, czy masz oryginalne opakowanie - tam jest pełny opis parametrów.
• Jeśli kabel miał kilka lat i nie ma oznaczeń, najpewniej jest to wersja 1.4 lub starsza.
• Podłącz nowy dekoder 4K i sprawdź, czy telewizor pokaże komunikat o rozdzielczości - jeśli wymusi 1080p, kabel nie radzi sobie z 4K.

Test praktyczny jest najpewniejszy. Podłącz dekoder, włącz program nadawany w 4K (np. kanały sportowe Canal+ albo wybrane produkcje VOD) i sprawdź w menu telewizora, jaką rozdzielczość wykrywa. Jeśli jest 3840 × 2160 - kabel wystarcza. Jeśli 1920 × 1080 albo obraz się przerywa - wymiana konieczna.

Kiedy wymiana kabla jest konieczna

Są sytuacje, w których nie ma dyskusji - stary kabel trzeba wymienić. Wynika to albo z jego parametrów, albo z objawów, które widać na ekranie. Oto najczęstsze przypadki.

• Masz kabel sprzed kilkunastu lat, kupiony do dekodera HD lub starszego telewizora.
• Na ekranie pojawia się czarny obraz albo komunikat "brak sygnału" przy włączeniu 4K.
• Obraz jest w rozdzielczości 1080p mimo ustawień 4K w dekoderze i telewizorze.
• Widoczne są białe iskry, migające piksele albo "szachownica" na ekranie.
• Obraz na chwilę znika i wraca, szczególnie w dynamicznych scenach.
• Dźwięk przerywa albo słychać trzaski, których nie było wcześniej.

Każdy z tych objawów oznacza, że kabel nie nadąża z przesyłaniem danych. Czasami pomaga zmiana ustawień dekodera na 1080p, ale wtedy po co Ci 4K? Lepiej wymienić kabel na taki z certyfikatem Premium High Speed.

Kiedy stary kabel wystarczy

Bywa, że wymiana kabla nie jest potrzebna. Jeśli kupiłeś kabel w ciągu ostatnich kilku lat z oznaczeniem HDMI 2.0 lub nowszym, prawdopodobnie poradzi sobie z 4K z dekodera. Standard HDMI 2.0 obsługuje 4K przy 60 Hz, a polskie kanały satelitarne nadają w 50 Hz, więc zapas przepustowości jest.

Wystarczy podłączyć nowy dekoder - np. Polsat Box 4K Lite, Canal+ BOX+, a nawet Evobox Stream albo Soundbox 4K z ofert internetowych - i sprawdzić, czy obraz się nie przerywa. Jeśli działa bez zakłóceń, nie ma sensu wymieniać kabla tylko dlatego, że jest "stary". Liczy się to, czy działa, nie data produkcji.

Długość kabla a problemy z sygnałem

Im dłuższy kabel HDMI, tym większe ryzyko problemów z sygnałem 4K. Dla HDMI 2.0 bezpieczna długość to zazwyczaj od 2 do 5 metrów w przypadku standardowych kabli miedzianych. Powyżej 5 metrów sygnał słabnie i mogą pojawić się zakłócenia, nawet jeśli kabel ma odpowiedni certyfikat.

Jeśli potrzebujesz przewodu dłuższego niż 5 metrów - na przykład telewizor jest na ścianie naprzeciwko szafki RTV, a kabel idzie w listwie przypodłogowej - masz kilka opcji:

• Kabel aktywny z wbudowanym wzmacniaczem (wymaga zasilania z portu HDMI).
• Kabel optyczny HDMI - sygnał idzie światłem, nie ma strat nawet przy 20 metrach.
• Przedłużacz HDMI po kablu sieciowym (Ethernet) - przydatny w istniejących instalacjach.
• Dwa krótsze kable połączone przez repeater HDMI.

Wybór zależy od tego, czy masz już kabel w ścianie, czy dopiero planujesz instalację. W nowym mieszkaniu najlepiej od razu poprowadzić kabel optyczny HDMI albo kabel kat. 6. Kable optyczne są bardziej kruche od miedzianych - nie wolno ich zaginać ostro. Są też kierunkowe - wtyczka "Source" idzie do dekodera, "Display" do telewizora. Zamienisz - nie zadziała.

Czy warto kupić najdroższy kabel

Sklepy z elektroniką oferują kable HDMI w cenie od kilkunastu do kilkuset złotych. Różnica w jakości obrazu między tańszym a droższym kablem z tym samym certyfikatem jest zerowa - cyfrowy sygnał albo przechodzi, albo nie. Droższe kable mają zalety - grubsze ekranowanie, solidniejsze wtyczki i dłuższą żywotność. Dla dekodera, który stoi w jednym miejscu latami, najtańszy kabel z certyfikatem Premium High Speed wystarczy.

Jak wymienić kabel - krok po kroku

Jeśli zdecydowałeś, że stary kabel trzeba wymienić, sama operacja jest prosta, ale warto ją zrobić ostrożnie. Oto procedura, którą stosują instalatorzy.

• Wyłącz dekoder i telewizor z prądu - odłącz wtyczki z gniazdka.
• Wyjmij stary kabel HDMI z obu gniazd, trzymając za wtyczkę, nie za kabel.
• Sprawdź gniazda - czy nie są poluzowane, czy nie ma w nich kurzu.
• Włóż nowy kabel, dopóki nie poczujesz kliknięcia. Nie naciskaj z siłą.
• Podepnij zasilanie, włącz telewizor, potem dekoder.
• W menu dekodera ustaw rozdzielczość na 4K (2160p) i częstotliwość 50 lub 60 Hz.
• Sprawdź w menu telewizora, jaką rozdzielczość wykrywa na wejściu HDMI.
• Włącz program 4K i zobacz, czy obraz nie przerywa przez kilkanaście minut.

Jeśli wszystko działa, wymiana zakończona. Jeśli są zakłócenia, sprawdź, czy kabel nie jest za bardzo zagięty za telewizorem - promień zagięcia nie powinien być mniejszy niż 5 do 10 centymetrów, bo uszkadza się ekranowanie.

Co jeszcze sprawdzić przy zmianie dekodera na 4K

Sama wymiana kabla to nie wszystko. Kiedy przesiadasz się z dekodera HD na model 4K, warto przy okazji sprawdzić całą instalację. Czasami problemem nie jest kabel, tylko inne elementy układu. Najpierw sprawdź gniazda HDMI w telewizorze - starsze telewizory mają tylko gniazda HDMI 1.4, nawet jeśli etykieta mówi "4K Ready". Poszukaj w instrukcji, które gniazdo obsługuje 4K - zazwyczaj jest oznaczone jako HDMI 2 albo HDMI 3 z dopiskiem "4K@60Hz" albo "MHL".

Następnie przyjrzyj się samej antenie satelitarnej. Ustawienie anteny satelitarnej ma wpływ na to, czy w ogóle dostaniesz sygnał 4K, bo programy w tej rozdzielczości są nadawane na transponderach, które wymagają mocniejszego sygnału niż standardowe kanały HD. Talerz powinien być skierowany na południe z lekkim odchyleniem na zachód - tak dla satelity Hotbird, z którego Canal+ i Polsat Box nadają polskie pakiety. Odchylenie to kilka stopni, ale każde przesunięcie o centymetr w poziomie albo w pionie może spowodować spadek jakości sygnału.

Jeśli dekoder pokazuje komunikat o słabym sygnale albo braku programów 4K, podczas gdy programy HD działają, problemem najpewniej jest antena albo konwerter, nie kabel HDMI. Wtedy pomocny jest serwis Canal+ albo serwis Polsat Box, w zależności od tego, z jakim operatorem masz umowę. Operatorzy wysyłają swoich techników, ale koszty bywają różne.

Pomoc zewnętrzna - kiedy wezwać fachowca

Nie każdy ma ochotę samodzielnie dłubać przy instalacji. Jeśli masz dekoder na wynajmie od Canal+ albo Polsat Box, operatorzy oferują usługę instalacji z dojazdem technika. Instalacja anteny satelitarnej przez fachowca trwa zazwyczaj od jednej do trzech godzin, w zależności od tego, czy antena idzie na dach, na balkon, czy na ścianę, czy trzeba poprowadzić nowy kabel koncentryczny.

Jeśli wolisz usługę autoryzowaną operatora, w Warszawie i okolicznych miejscowościach działa CYFRA.TV. Mają własnych instalatorów w stolicy i oddziały w okolicznych lokalizacjach, którzy zajmują się między innymi montażem i naprawą instalacji satelitarnych, ustawianiem anten, wymianą konwerterów oraz problemami z dekoderami Canal+ i Polsat Box. Warto z nimi skontaktować się, gdy samodzielne próby nie dają efektu albo kiedy instalacja wymaga wejścia na dach.

Montaż anteny satelitarnej przez fachowca ma tę zaletę, że technik ma miernik sygnału i potrafi precyzyjnie ustawić talerz. Po samodzielnej instalacji bywa tak, że sygnał jest wystarczający dla kanałów HD, ale programy 4K się ciągną albo w ogóle się nie włączają - to znak, że antena wymaga dostrojenia.

Zakup kabla - na co zwrócić uwagę

Idąc do sklepu albo zamawiając kabel przez internet, masz do wyboru dziesiątki modeli. Aby nie przepłacić i nie kupić bubla, kieruj się kilkoma kryteriami.

• Certyfikat - szukaj logo Premium High Speed lub Ultra High Speed na opakowaniu.
• Długość - dobierz z zapasem 30 do 50 centymetrów, żeby kabel nie był napięty.
• Ekranowanie - kable z podwójnym ekranem lepiej radzą sobie w pobliżu innych kabli.
• Wtyczki - złocenia nie mają znaczenia dla sygnału, ale solidna obudowa tak.
• Giętkość - kable o mniejszej średnicy łatwiej poprowadzić w ciasnych miejscach.

Nie sugeruj się napisami typu "4K Ultra HD" na opakowaniu bez certyfikatu. Każdy producent może napisać, co chce, ale certyfikat HDMI Forum wymaga faktycznych testów laboratoryjnych. Tani kabel z logo Premium High Speed od sprawdzonego producenta sprawdzi się tak samo dobrze, jak przewód za kilkaset złotych z tym samym certyfikatem.

Najczęstsze błędy przy wymianie kabla

Nawet prosta wymiana kabla bywa źle wykonana. Najczęstsze błędy to:

• Kupno kabla HDMI 1.4 zamiast 2.0 - nadal "High Speed", ale bez 4K 60 Hz.
• Zbyt długie kable - powyżej 5 metrów bez wzmacniacza sygnał 4K pada.
• Ciasne zagięcia za telewizorem - uszkadzają ekranowanie i powodują zakłócenia.
• Podłączenie do złego gniazda HDMI w telewizorze - nie wszystkie gniazda obsługują 4K.
• Brak ustawienia 4K w menu dekodera - domyślnie bywa 1080p, żeby "działało wszędzie".
• Ignorowanie komunikatów o HDCP - starsze kable mogą nie obsługiwać HDCP 2.2 wymaganego przez 4K.

HDCP 2.2 to zabezpieczenie przed kopiowaniem, wymagane przez programy 4K. Bez kabla obsługującego HDCP 2.2 - co mają wszystkie certyfikowane kable HDMI 2.0 i nowsze - dekoder odmówi przesłania sygnału 4K, nawet jeśli przepustowość jest wystarczająca. Komunikat pojawia się na ekranie, czasem po polsku, częściej po angielsku.

Kilka uwag na koniec

Decyzja o wymianie kabla HDMI przy zmianie dekodera z HD na 4K zależy od tego, co masz w domu. Sprawdź obecny kabel, podłącz nowy dekoder, zobacz, czy obraz w 4K się wyświetla. Jeśli tak - oszczędzasz pieniądze. Jeśli nie - kup certyfikowany kabel Premium High Speed o długości dopasowanej do Twojego salonu. To inwestycja na lata, nie na kilka miesięcy.

Gdyby pojawiły się problemy z samą anteną, dekoderem albo sygnałem z satelity, pamiętaj, że masz do dyspozycji serwis operatora (serwis Canal+, serwis Polsat Box) albo lokalnych instalatorów takich jak CYFRA.TV. Czasami to nie kabel jest winny, tylko źle ustawiona antena albo stary konwerter, i wtedy nowy kabel HDMI nie pomoże.