PASTA SALAD

Większość ludzi, gdy myśli o zakupie anteny satelitarnej, od razu pyta o średnicę. To pierwszy parametr, który przychodzi do głowy, bo producenci i sprzedawcy właśnie od niego zaczynają opis. Tyle że w codziennej praktyce okazuje się, że rozmiar czaszy to tylko jeden z wielu elementów, które wpływają na to, czy telewizor wyświetli czysty obraz, czy zamiast tego będziemy się męczyć z zacinającym się sygnałem. Materiał, z którego antena jest zrobiona, jej powłoka ochronna, rodzaj konwertera, sposób zamocowania na balkonie albo dachu, a wreszcie kabel, którym sygnał dojdzie do dekodera – wszystko to ma znaczenie. Zwłaszcza że pakiety Polsat Box i Canal+ nadają z satelity Hotbird, a ten wymaga od anteny odpowiednich parametrów odbioru.

Stal czy aluminium – z czego powinna być czasza

Anteny satelitarne na naszym rynku robi się głównie z dwóch materiałów: blachy stalowej i aluminium. Każdy z nich zachowuje się inaczej po kilku latach na dworze, w deszczu, mrozie i na słońcu.

Anteny aluminiowe, na przykład modele firmy Fuba, są lżejsze od stalowych. Lżejsza czasza to mniejsze obciążenie dla masztu i uchwytu, co jest istotne przy montażu na balkonie w bloku. Aluminium nie rdzewieje w tradycyjny sposób – na jego powierzchni tworzy się cienka warstwa tlenku, która chroni głębsze warstwy przed dalszą korozją. W rejonach o wyższej wilgotności powietrza taka antena może przetrwać wiele lat bez widocznych śladów zużycia.

Anteny ze stali, na przykład marki Corab, są z kolei bardziej sztywne. Czasza lepiej trzyma swój kształt, gdy wieje mocny wiatr, a to oznacza, że ustawione parametry odbioru nie zmieniają się przy podmuchach. Grubość blachy to kolejny parametr, któremu warto poświęcić chwilę. Standardowe modele mają blachę o grubości 0,6 mm, ale solidniejsze egzemplarze sięgają 0,8 mm, a nawet 1,0 mm. Grubsza blacha mniej się wygina pod naporem wiatru i ciężarem śniegu.

Jak to ocenić w sklepie? Doświadczeni monterzy anten satelitarnych stosują prosty trik – lekkie puknięcie w czaszę. Głuchy, krótki dźwięk oznacza grubszą blachę. Głośne, metaliczne brzęczenie sugeruje cienki materiał, który będzie wibrował przy każdym silniejszym podmuchu.

Powłoka antykorozyjna – dlaczego antena po trzech latach rdzewieje

Powłoka lakiernicza to element, na który prawie nikt nie patrzy przy zakupie, a który decyduje o tym, czy antena przetrwa pięć czy piętnaście lat. Tanie egzemplarze, często spotykane w marketach budowlanych, mają cienką warstwę lakieru, która po dwóch-trzech sezonach zaczyna pękać i łuszczyć się. Pod spodem pojawia się rdza, a powierzchnia odbijająca traci swoje właściwości.

Profesjonalne anteny, takie jak modele Televes czy Strong, pokrywane są wielowarstwowymi powłokami proszkowymi. Takie powłoki przechodzą testy w komorach solnych, gdzie wytrzymują nawet 1000 godzin ekspozycji na sól bez żadnych oznak korozji. W naszym klimacie, gdzie pada deszcz, zimą drogi są solone, a wiosną potrafi zagrzmieć gradem, dobra powłoka ochronna to nie luksus, ale konieczność.

Antena offsetowa – jak jest zbudowana i dlaczego właśnie tak

Zdecydowana większość anten w sklepach to anteny typu offsetowego. Ich odbijająca powierzchnia nie jest ustawiona symetrycznie w stosunku do ramienia z konwerterem. Zamiast tego konwerter jest przesunięty na bok i w dół, żeby nie zasłaniał czaszy i nie powodował dodatkowych strat. To sprytne rozwiązanie konstrukcyjne, które zmniejsza szumy odbieranego sygnału.

W praktyce antena offsetowa montowana jest z lekkim nachyleniem w dół. Dla satelity Hotbird, z którego nadawane są pakiety Polsat Box i Canal+, antenę ustawia się w kierunku południa z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód. Kąt elewacji dla centralnej Polski wynosi około 29–30 stopni. Nie trzeba tego mierzyć z dużą dokładnością – dekodery obu platform mają wbudowane wskaźniki sygnału, które pomagają w finalnym ustawieniu czaszy.

Konwerter – od niego zależy połowa sukcesu

Konwerter, znany też jako LNB, to małe urządzenie na końcu ramienia anteny. Zbiera ono sygnał odbity od czaszy i zamienia go na impuls elektryczny, który kablem trafia do dekodera. Większość konwerterów na rynku to modele typu Universalnego, obsługujące pasmo niskie (9,75 GHz) i pasmo wysokie (10,6 GHz). Dekoder sam przełącza między pasmami w zależności od tego, który kanał jest włączony.

Dobór konwertera zależy od liczby telewizorów i dekoderów, które planujesz podłączyć:

• Konwerter Single – jedno wyjście, wystarczy do jednego dekodera z jednym tunerem, na przykład Evobox Stream od Polsat Box lub WiFiBox+ od Canal+
• Konwerter Twin – dwa wyjścia, pozwala podłączyć dekoder z podwójnym tunerem, tak jak Ultrabox+ 4K od Canal+ czy Polsat Box 4K. Dzięki temu możesz nagrywać jeden program, oglądając jednocześnie inny
• Konwerter Quad – cztery wyjścia, dla dwóch dekoderów z podwójnym tunerem albo czterech z pojedynczym
• Konwerter Quattro – cztery wyjścia, ale każde przypisane do innego zakresu polaryzacji i pasma. Stosowany wyłącznie w systemach multiswitchowych, nie nadaje się do bezpośredniego podłączenia do dekodera

Nie każdy konwerter Universalny jest taki sam. Różnice w ekranowaniu, jakości podzespołów i tłumieniu własnym mają bezpośredni wpływ na jakość odbieranego sygnału. Konwertery z lepszym ekranowaniem są mniej podatne na zakłócenia pochodzące z pobliskich nadajników telefonii komórkowej czy routera Wi-Fi. Przy wyborze warto sprawdzić deklarowany poziom szumów – im niższy, tym lepiej. Dobre modele mają szumy na poziomie 0,1–0,2 dB.

Jeden satelita czy dwa – co wybrać

Na satelicie Hotbird nadawane są polskie pakiety Polsat Box i Canal+. Na astrze 19,2E można znaleźć TV Trwam, Radio Maryja oraz kanały niemieckie i francuskie. Jeśli chcesz odbierać sygnał z obu tych pozycji, masz dwie możliwości.

Pierwsza to zamontowanie dwóch osobnych anten, każda ustawiona na innego satelitę. To rozwiązanie pewne, ale wymaga miejsca na dwa maszty i dwóch kabli do każdego dekodera. Druga opcja to konwerter typu Monoblock, czyli dwa konwertery zamknięte w jednej obudowie, ustawione pod kątem 6 stopni względem siebie. Montuje się go na jednej antenie i od razu odbiera sygnał z Hotbird i Astry. Tyle że wymaga anteny o średnicy co najmniej 80 cm, żeby zapewnić wystarczającą ilość sygnału z obu satelitów.

Multiswitch – gdy w domu jest kilka telewizorów

W domu z kilkoma telewizorami w różnych pokojach ciągnienie osobnego kabla z anteny do każdego z nich byłoby niepraktyczne. Rozwiązaniem jest multiswitch, czyli rozdzielacz sygnału satelitarnego. Multiswitch podłącza się do konwertera Quattro czterema kablami, a piąty kabel idzie od anteny naziemnej. Następnie multiswitch rozdziela sygnał na poszczególne gniazdka w domu.

• Multiswitch 5×4 – obsługuje 4 gniazdka satelitarne
• Multiswitch 5×8 – obsługuje 8 gniazdek
• Multiswitch 5×12 – obsługuje 12 gniazdek

Przy większej liczbie gniazdek stosuje się kaskadowanie, czyli łączenie kilku multiswitchy szeregowo. Cały system musi być zaprojektowany z uwzględnieniem tłumienia kabli na konkretnej długości. Tu naprawdę przydaje się pomoc doświadczonego instalatora, bo błąd w konfiguracji oznacza brak sygnału w części gniazdek i trudne do zlokalizowania problemy.

Mocowanie – maszt, uchwyt i odległość od ściany

Antena musi być zamontowana na sztywnym maszcie o średnicy co najmniej 38 mm. Cieńsze maszty wyginają się pod wpływem wiatru, co powoduje drgania czaszy i przerywanie sygnału. Maszt powinien być zamocowany w co najmniej dwóch punktach, a przy wysokości powyżej jednego metra – w trzech.

• Uchwyt balkonowy – przykręcany do balustrady lub ściany balkonu. Sprawdza się w blokach i kamienicach. Ramię uchwytu musi być wystarczająco długie, żeby antena wystawała poza krawędź balkonu i miała wolną drogę do satelity
• Uchwyt dachowy – montowany na kalenicy lub połaci dachu. Wymaga odpowiednich wkrętów i uszczelek, żeby nie uszkodzić pokrycia dachowego
• Maszt przyścienny – przymocowany do ściany budynku za pomocą uchwytów dystansowych. Odległość masztu od ściany powinna wynosić co najmniej 15 cm, żeby antena nie ocierała się o elewację przy silnym wietrze

Antena nie może być zasłonięta drzewami, budynkami ani innymi przeszkodami w kierunku południowym. Nawet częściowe zasłonięcie czaszy gałęziami powoduje okresowe zaniki sygnału, szczególnie wiosną i latem, gdy drzewa są w liściach.

Kabel i złączki – na co zwrócić uwagę

Do instalacji satelitarnej stosuje się kabel koncentryczny o impedancji 75 omów. Na rynku dominują dwa typy:

• RG-6 – grubszy, z żyłą miedzianą lub miedziowaną. Ma niższe tłumienie i lepiej sprawdza się na dłuższych odcinkach, powyżej 15–20 metrów
• RG-59 – cieńszy i tańszy, ale o wyższym tłumieniu. Nadaje się do krótkich połączeń w obrębie mieszkania

Kabel od anteny do dekodera nie powinien być dłuższy niż 30 metrów. Przy dłuższych odcinkach tłumienie rośnie na tyle, że mogą pojawić się problemy z odbiorem. Jeśli trzeba ciągnąć kabel na większą odległość, warto zainwestować w grubszy przewód o niższym tłumieniu.

Złączki typu F, które łączą kabel z konwerterem i dekoderem, powinny być zaciskane, nie nakręcane. Nakręcane złączki z czasem się luzują, co prowadzi do utleniania styków i pogorszenia sygnału. Zaciskanie wymaga specjalnej zaciskarki, ale daje pewne i trwałe połączenie. Profesjonalny instalator zawsze ma takie narzędzie przy sobie i potrafi zacisnąć złączkę w kilka sekund.

Sprawdzanie sygnału i ustawianie anteny

Każdy dekoder, czy to z oferty Polsat Box, czy Canal+, ma wbudowany wskaźnik siły i jakości sygnału. Siła mówi o tym, ile energii dociera do konwertera, a jakość – jak czysty jest ten sygnał. Oba parametry powinny być jak najwyższe, ale to jakość jest ważniejsza. Silny sygnał o niskiej jakości objawia się zacinaniem obrazu i kolorowymi kwadratami na ekranie.

Przy ustawianiu anteny najlepiej pracować we dwie osoby. Jedna powoli obraca i przechyla czaszę, a druga obserwuje wskaźnik na ekranie telewizora. Ruchy powinny być małe i powolne – przesunięcie anteny o kilka milimetrów może oznaczać różnicę między pełnym sygnałem a jego brakiem. Gdy znajdziesz optymalną pozycję, dokręć wszystkie śruby masztu i ponownie sprawdź wskaźnik, bo dokręcanie może nieznacznie przesunąć antenę.

Wpływ pogody na odbiór

Deszcz, śnieg i mgła osłabiają sygnał satelitarny. Im krople deszczu są większe, tym tłumienie jest silniejsze. Dlatego antena o większej średnicy, na przykład 85 cm zamiast 60 cm, daje większy zapas sygnału, który pozwala przetrwać ulewę bez utraty obrazu. Grubsza blacha lepiej znosi obciążenie śniegiem, a dobra powłoka lakiernicza chroni przed korozją po wielu sezonach na dworze. Silny wiatr może wyginać maszt i zmieniać ustawienie anteny, dlatego solidne mocowanie jest równie ważne jak sama czasza.