ITALIAN HARICOT SALAD

Wasza antena satelitarna, ta która dumnie zdobi balkon lub elewację, nie musi ograniczać się wyłącznie do pakietu polskich kanałów od operatora. Większość osób korzystających z dekoderów Polsat Box czy Canal+ nie zdaje sobie sprawy, że ich sprzęt potrafi znacznie więcej niż sugerują domyślne ustawienia fabryczne. Wystarczy kilka zmian w instalacji, aby zyskać dostęp do setek darmowych kanałów z pozycji orbitalnej Astra 19,2°E. To prawdziwa kopalnia treści dla osób znających język niemiecki lub francuski, a także dla tych, którzy chcą oglądać polskie kanały nadawane z tej satelity, takie jak TV Trwam czy TVP Polonia. Sygnał telewizyjny nie zna granic państwowych, a satelity krążące nad naszymi głowami nadają ogromną ilość treści w standardzie niekodowanym. Nie jest to żadna magia ani wymagająca inżynierskiej wiedzy operacja – to czysta technika, którą można opanować przy odrobinie cierpliwości i odpowiednim sprzęcie.

Co kryje satelita Astra 19,2°E

Pozycja orbitalna 19,2°E to dom dla konstelacji satelitów Astra, które nadają setki kanałów telewizyjnych i radiowych w standardzie niekodowanym, czyli tak zwanym FTA (Free-To-Air). Wśród polskojęzycznych kanałów znajdziecie tam TV Trwam – nadawaną w jakości HD na częstotliwości 11288 MHz z polaryzacją pionową, a także Radio Maryja. Dawniej z Astry szły również TVP Polonia, TVP Kultura i TVP Info, ale te kanały zostały stamtąd wycofane – obecnie TVP Polonia dostępna jest z Hot Birda na 13°E.

Oprócz polskich programów, na Astrze dostępne są setki kanałów niemieckojęzycznych, w tym główne stacje publiczne jak Das Erste HD, ZDF HD, regionalne kanały ARD (MDR, rbb, hr-fernsehen, SWR, BR), a także komercyjne giganty: RTL, ProSieben, SAT.1, VOX, Kabel Eins. Wszystkie te stacje w jakości SD są niekodowane. Dla miłośników informacji dostępne są n-tv, Welt czy tagesschau24. Nie brakuje też kanałów muzycznych jak Deluxe Music HD, kanałów dla dzieci (KiKA HD) czy sportowych (Sport1 HD). Łącznie z Astry można odebrać ponad 400 niekodowanych programów – głównie niemieckich, ale też francuskich, hiszpańskich, angielskich i włoskich.

Analiza obecnej instalacji i jej ograniczeń

Standardowy montaż anteny satelitarnej, jaką wykonują instalatorzy platform cyfrowych, zakłada skierowanie czaszy na satelitę Hot Bird znajdującą się na pozycji 13°E. Dla Warszawy i okolic oznacza to ustawienie anteny na południe z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód, a elewację rzędu 29-30 stopni. Monterzy konfigurują sprzęt tak, aby zapewnić optymalny odbiór tylko tej jednej pozycji orbitalnej. Czasza antenowa o standardowej średnicy 80 centymetrów ma jednak wystarczającą powierzchnię, aby skupić sygnał również z sąsiedniej pozycji, jaką jest Astra. Różnica w położeniu tych dwóch satelitów na niebie wynosi zaledwie około 6 stopni.

Co to oznacza w praktyce? Jeśli macie już zamontowaną antenę 80 cm skierowaną na Hot Birda, to jesteście o krok od odbioru Astry. Potrzebujecie jedynie dołożyć drugi konwerter (lub wymienić obecny na model typu monoblock) i odpowiednio go ustawić. Anteny o średnicy 60 cm też sobie poradzą, ale przy gorszej pogodzie mogą pojawić się zaniki sygnału – szczególnie na słabszych transponderach. Dlatego instalatorzy zalecają minimum 80 cm, a w przypadku montażu na balkonie w miejscu częściowo zasłoniętym – nawet 90 cm.

Dwie drogi do odbioru Astry: monoblock kontra układ na zeza

Macie do wyboru dwa rozwiązania sprzętowe. Pierwsze to konwerter monoblock – gotowe urządzenie 2 w 1, które łączy dwa konwertery w jednej obudowie z wbudowanym przełącznikiem DiSEqC. Drugie to układ na zeza, czyli dwa osobne konwertery zamocowane na specjalnym uchwycie, połączone z zewnętrznym przełącznikiem DiSEqC.

Monoblock jest prostszy w montażu. Zdejmujecie stary konwerter, zakładacie monoblocka w to samo miejsce, a centralny promiennik celuje w Hot Birda – boczny automatycznie łapie Astrę. Nie musicie kombinować z dodatkowymi uchwytami ani przełącznikami, bo wszystko jest już zintegrowane. Minusem jest brak możliwości niezależnego dostrajania każdego promiennika – to rozwiązanie kompromisowe. Jeśli antena jest ustawiona idealnie na Hot Birda, Astra też powinna wejść bez problemu. Jeśli jednak antena wisi krzywo, monoblock może nie dać rady.

Układ na zeza daje większą kontrolę. Do istniejącego konwertera na Hot Birda dokładacie drugi – na Astrę – mocując go na uchwycie typu zez. Uchwyt taki kosztuje kilkanaście złotych i pozwala regulować odległość między konwerterami oraz kąt nachylenia. Drugi konwerter ustawia się zawsze po lewej stronie głównego (patrząc od strony czaszy w kierunku satelitów), nieco wyżej. Do tego potrzebujecie przełącznika DiSEqC 2/1 (dwa wejścia, jedno wyjście), który podłącza się pod konwertery i spina jednym kablem do dekodera. Wadą tego rozwiązania jest większa ilość elementów na zewnątrz narażonych na wilgoć – każde złącze trzeba solidnie zaizolować taśmą wulkanizacyjną lub specjalną osłonką.

Montaż krok po kroku – wersja z monoblockiem

Zakładamy, że antena 80 cm jest już ustawiona na Hot Birda i odbiór z tej pozycji działa bez zarzutu. Oto co robicie:

• Odłączcie kabel antenowy od obecnego konwertera i odkręćcie go z wysięgnika (zazwyczaj jedna śruba lub opaska zaciskowa).
• Wsuńcie konwerter monoblock w to samo gniazdo na wysięgniku. Centralny promiennik (ten oznaczony jako główny, zwykle bliżej środka obudowy) ma być skierowany na Hot Birda.
• Dokręćcie śrubę mocującą, ale nie na sztywno – zostawcie luz umożliwiający obrót konwertera wokół osi.
• Podłączcie kabel antenowy do wyjścia monoblocka (zwykle oznaczonego jako "OUT" lub "REC").
• Włączcie telewizor i dekoder. Wejdźcie w menu ustawień anteny. W dekoderach Polsat Box ścieżka to: Menu → Ustawienia → Instalacja → Konfiguracja anteny. W Canal+: Menu → Ustawienia → Instalacja → Ustawienia satelity.
• Wybierzcie opcję "Dwie satelity" lub "DiSEqC". Dla Hot Birda ustawcie port A (lub 1), dla Astry port B (lub 2).
• Sprawdźcie siłę i jakość sygnału na Hot Birdzie – powinna być taka sama jak przed wymianą. Jeśli spadła, delikatnie obróćcie monoblockiem w lewo-prawo i góra-dół, aż wskaźniki wrócą do poprzednich wartości.
• Teraz przełączcie dekoder na Astrę i sprawdźcie wskaźniki. Jeśli sygnał jest słaby, poluzujcie śrubę i bardzo delikatnie zmieniajcie skos konwertera (obrót wokół osi wysięgnika) – zwykle wystarczy 2-4 stopnie w lewo.
• Gdy obie pozycje pokazują dobry sygnał, dokręćcie wszystko na sztywno i przeprowadźcie skanowanie kanałów.

Montaż krok po kroku – wersja na zeza z dwoma konwerterami

Ten wariant wymaga więcej cierpliwości, ale daje lepszy efekt końcowy:

• Zostawcie obecny konwerter na Hot Birdzie w spokoju – on już jest ustawiony.
• Zamocujcie uchwyt typu zez na wysięgniku anteny. Większość uchwytów ma regulowany rozstaw – dla anteny 80 cm odległość między środkami konwerterów powinna wynosić około 65-70 mm.
• Wsuńcie drugi konwerter (taki sam model jak główny, np. Inverto Black Premium) w uchwyt zeza. Ustawcie go po lewej stronie głównego (patrząc od czaszy), nieco wyżej – około 1-2 cm powyżej linii głównego konwertera.
• Podłączcie oba konwertery do przełącznika DiSEqC 2/1: Hot Bird do wejścia A (lub LNB1), Astra do wejścia B (lub LNB2). Wyjście przełącznika (OUT) kablem do dekodera.
• Zabezpieczcie wszystkie złącza F przed wilgocią – taśma samowulkanizująca to podstawa. Wilgoć w złączu potrafi zniszczyć sygnał w kilka tygodni.
• W dekoderze ustawcie konfigurację DiSEqC: Hot Bird = port A, Astra = port B.
• Teraz najtrudniejszy etap – dostrojenie Astry. Stańcie za anteną i delikatnie przesuwajcie drugim konwerterem w uchwycie (góra-dół, lewo-prawo), obserwując wskaźnik jakości sygnału na ekranie. Pomocnik z telefonem komórkowym i komunikacją głosową przez głośnik bardzo się tu przyda.
• Gdy złapiecie maksymalny sygnał z Astry, dokręćcie wszystkie śruby i przeprowadźcie pełne skanowanie.

Konfiguracja dekodera – Polsat Box i Canal+

Dekodery obu platform obsługują DiSEqC, ale menu różnią się nieco między modelami. W Polsat Box 4K i Evobox Stream wchodzicie w Menu → Ustawienia → Instalacja → Konfiguracja anteny. Wybieracie opcję "Dwa satelity" i przypisujecie Hot Birda do portu A, Astrę do portu B. Dekoder automatycznie zapisze listę kanałów z obu pozycji. W starszych modelach (Evobox PVR) ścieżka jest podobna, ale menu wygląda nieco archaicznie – szukajcie zakładki "Ustawienia anteny" i opcji "DiSEqC".

W Canal+ (Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K, WiFiBox+) konfiguracja znajduje się w Menu → Ustawienia → Instalacja → Ustawienia satelity. Wybieracie "Konfiguracja zaawansowana", a następnie "DiSEqC 1.0". Hot Bird dostaje port A, Astra port B. Po zapisaniu ustawień dekoder zapyta, czy chcecie przeszukać kanały – potwierdźcie. Uwaga: Canal+ w instalacjach UNICABLE nie obsługuje Astry – jeśli macie taką instalację (jeden kabel do dekodera z konwertera SCR), odbiór Astry nie będzie możliwy bez wymiany konwertera na standardowy Universal.

Jeśli nie macie dekodera operatora, a chcecie tylko darmowe kanały, wystarczy dowolny tuner satelitarny DVB-S2 z MPEG-4. Proste modele jak Opticum czy Ferguson kosztują poniżej 150 zł i bez problemu obsłużą zarówno Hot Birda, jak i Astrę. Wiele nowszych telewizorów ma wbudowany tuner satelitarny – wystarczy podłączyć kabel antenowy bezpośrednio do gniazda SAT w telewizorze i skonfigurować DiSEqC w menu TV.

Najczęstsze usterki i jak je usuwać

Po montażu mogą pojawić się problemy. Oto te najczęstsze:

• Brak sygnału z Astry mimo prawidłowego podłączenia. Sprawdźcie, czy w dekoderze na pewno przypisaliście Astrę do właściwego portu DiSEqC. Częsty błąd to zamiana portów – Hot Bird na B, Astra na A, a potem zdziwienie że nie działa. Wejdźcie w ustawienia i zweryfikujcie.
• Sygnał z Astry jest, ale zanika przy deszczu lub śniegu. To oznacza, że konwerter jest ustawiony na granicy czułości. Trzeba go precyzyjniej dostroić – przesunąć o milimetr w bok lub zmienić skos o 1-2 stopnie. Jeśli to nie pomoże, pomyślcie o wymianie anteny na większą (90 cm).
• Brak TV Trwam mimo że inne kanały z Astry działają. TV Trwam nadaje na częstotliwości 11288 MHz, polaryzacja pionowa, SR 22000, FEC 2/3, DVB-S2/8PSK. Starsze dekodery SD mogą nie obsługiwać tego standardu. Sprawdźcie, czy wasz tuner radzi sobie z DVB-S2 – jeśli nie, kanał nie zostanie znaleziony podczas skanowania.
• Konwerter monoblock łapie tylko jednego satelitę. Prawdopodobnie antena nie jest idealnie ustawiona na Hot Birda, a monoblock nie ma tolerancji na błędy. Przestawcie antenę tak, aby Hot Bird miał maksymalny sygnał, a Astra powinna wejść automatycznie. Jeśli nie – wracamy do regulacji skosu.
• Po roku działa tylko Hot Bird, Astra zniknęła. Najpewniej do złącza F przy konwerterze lub przełączniku DiSEqC dostała się woda. Odkręćcie złącze, sprawdźcie czy nie ma śladów korozji lub zielonego nalotu. Jeśli są – przytnijcie kabel o 2-3 cm, załóżcie nową wtyczkę F i solidnie zaizolujcie.

Kiedy wezwać instalatora

Są sytuacje, w których samodzielne grzebanie przy antenie mija się z celem. Jeśli antena wisi na dachu kamienicy, na wysokości 10 metrów, a wy nie macie drabiny ani uprawnień do pracy na wysokości – odpuśćcie. Upadek z dachu to nie przelewki. Podobnie gdy antena jest zamontowana na balkonie od strony północnej i sygnał przechodzi przez ścianę budynku – tu potrzebny jest pomiar miernikiem satelitarnym, którym dysponują fachowcy. Instalator przyjedzie z urządzeniem wartym kilka tysięcy złotych, które pokazuje nie tylko siłę sygnału, ale też parametry MER i BER, pozwalające precyzyjnie ustawić konwerter. Koszt takiej usługi to zwykle 150-300 zł w zależności od regionu i stopnia skomplikowania. Szukajcie lokalnych serwisów antenowych – w każdym większym mieście działa ich przynajmniej kilka.