POTATOES IN TOMATO SAUCE

Gdy wchodzimy do klubu czy dyskoteki, pierwsze co rzuca się w oczy poza światłami i parkietem, to ekrany. Wiszą nad barem, przy strefie VIP, czasem kilka sztuk rozstawionych jest w różnych salach. Na jednym leci mecz, na drugim teledyski, na trzecim reklama sobotniej imprezy. Żeby to wszystko działało bez zająknięcia, potrzebna jest porządna instalacja satelitarna. I nie mówimy tu o zestawie z marketu za stówę, tylko o sprzęcie, który pociągnie kilka, a czasem kilkanaście telewizorów jednocześnie.

Czym różni się odbiór w lokalu od domowego

Pierwsza sprawa, którą trzeba załatwić zanim w ogóle kupi się antenę, to umowa z operatorem. W mieszkaniu podpisujemy zwykłą umowę konsumencką i po kłopocie. W dyskotece, pubie czy klubie muzycznym sytuacja wygląda inaczej, bo publiczne odtwarzanie kanałów telewizyjnych wymaga osobnej licencji lub specjalnego pakietu biznesowego. Zarówno Polsat Box, jak i Canal+ mają w ofercie pakiety dla lokali gastronomicznych i rozrywkowych. Różnią się one od domowych przede wszystkim zakresem praw do pokazywania transmisji sportowych gościom lokalu. Przed wyborem oferty warto dopytać konsultanta operatora o warunki dla klubu czy dyskoteki, bo zwykła umowa podpisana przez internet może nie obejmować publicznego wyświetlania.

Druga różnica to skala. W domu mamy zwykle 1-2 telewizory. W klubie bywa ich 6, 8, a czasem i kilkanaście, do tego każdy może potrzebować innego kanału. Główna sala niech gra klipy z MTV, bar pokazuje Ligę Mistrzów, a strefa VIP kanał filmowy. Do tego dochodzą projektory i ściany LED. Taki układ wymaga całkiem innego podejścia do rozdzielania sygnału.

Jaką antenę wybrać do klubu

W lokalach na terenie Warszawy i okolicznych miejscowości standardem stały się anteny o średnicy 80 cm lub 90 cm. Mniejsza, 60-centymetrowa, owszem, złapie sygnał z Hot Birda przy dobrej pogodzie, ale przy pierwszym solidnym deszczu obraz zacznie się sypać. A w klubie, gdzie w sobotni wieczór na meczu siedzi 200 osób, nikt nie będzie tolerował zacinającego się obrazu na ekranie. Większa czasza daje zapas sygnału, który przydaje się właśnie podczas ulew czy gęstych chmur.

Antenę kierujemy na satelitę Hot Bird, bo to na nim nadawane są polskie platformy Polsat Box i Canal+. Dla Warszawy oznacza to ustawienie talerza niemal dokładnie na południe, z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód. Elewacja, czyli kąt uniesienia anteny względem poziomu, wynosi około 29-30 stopni. Do tego dochodzi jeszcze kąt skręcenia konwertera, który dobiera się już precyzyjnie podczas strojenia.

Samą czaszę montuje się na solidnym uchwycie. W klubach najczęściej stosuje się uchwyty ścienne ze stali ocynkowanej, mocowane na kotwy chemiczne lub rozporowe o długości co najmniej 90 mm w pełnym murze. Jeśli budynek ma ocieploną elewację, trzeba użyć dłuższych kotew przechodzących przez warstwę styropianu i zakotwionych w ścianie nośnej. Antena zamontowana tylko w warstwie ocieplenia to proszenie się o kłopoty przy pierwszym silniejszym wietrze.

Konwerter i multiswitch – podstawa klubowej instalacji

W domowej instalacji z jednym telewizorem wystarczy konwerter typu single z jednym wyjściem. W klubie to za mało. Tutaj w grę wchodzą konwertery quad (4 niezależne wyjścia) lub quattro, które współpracują z multiswitchem. Różnica jest taka, że quad daje 4 linie, do których można podpiąć bezpośrednio 4 dekodery. Quattro natomiast rozdziela sygnał na 4 pasma (poziome niskie, poziome wysokie, pionowe niskie, pionowe wysokie) i wymaga multiswitcha, który z tych czterech wejść robi kilkanaście wyjść dla poszczególnych odbiorników.

W praktyce w dyskotece z 8-10 telewizorami montuje się konwerter quattro i multiswitch, na przykład 9/16 lub 9/24, gdzie pierwsza liczba oznacza liczbę wejść (z konwertera plus ewentualnie antena naziemna), a druga liczbę wyjść do telewizorów. Multiswitch umieszcza się w centralnym punkcie budynku, na strychu, w pomieszczeniu technicznym albo w szafie rack przy barze. Od niego rozprowadza się już kable do poszczególnych sal.

Kable i złącza – na czym nie warto oszczędzać

Przewody koncentryczne w klubie pracują często na długich odcinkach, bo sygnał trzeba przeciągnąć z dachu przez kilka pięter do multiswitcha, a stamtąd do odległych sal. Dlatego używa się kabli z żyłą miedzianą o średnicy 1 mm, a nie tańszych z rdzeniem stalowym pokrytym miedzią. Kabel typu RG-6 z pełnej miedzi i podwójnym lub potrójnym ekranowaniem to absolutne minimum. Przy odcinkach dłuższych niż 30 metrów warto rozważyć kabel o jeszcze lepszych parametrach tłumienności, na przykład Triset-113.

Końcówki kabli zarabia się złączami F kompresyjnymi. Nakręcane wtyki F, popularne w zestawach z marketu, po kilku miesiącach potrafią się poluzować, a do środka wchodzi wilgoć. Złącze kompresyjne, zaciśnięte porządną zaciskarką, trzyma znacznie pewniej. Przy zarabianiu trzeba zdjąć około 12-15 mm zewnętrznej izolacji, odwinąć oplot, usunąć 8-10 mm dielektryka i odsłonić żyłę środkową. Najczęstszy błąd to zwarcie oplotu z żyłą – wtedy dekoder w ogóle nie zobaczy sygnału. Każde złącze na zewnątrz budynku zabezpiecza się silikonem lub osłoną termokurczliwą.

Jak rozplanować strefy odbioru w dyskotece

Zanim monterzy wejdą na dach, warto usiąść z kartką i rozrysować, co gdzie ma grać. Typowy układ w średniej wielkości klubie wygląda tak:

• Główna sala taneczna – 2-4 telewizory lub projektory, kanał muzyczny (np. MTV, 4fun.tv, Eska TV) albo transmisja sportowa w weekendy
• Bar – 1-2 ekrany, kanał sportowy (Polsat Sport, Canal+ Sport, Eleven Sports)
• Strefa VIP – 1-2 ekrany, kanał filmowy lub premium (HBO, Canal+ Premium)
• Palarnia lub antresola – 1 ekran, kanał informacyjny lub muzyczny

Każda strefa dostaje własnego dekodera podpiętego do osobnego wyjścia multiswitcha. Dzięki temu na barze można włączyć mecz, a na sali głównej jednocześnie lecą teledyski. Do tego dochodzi jeszcze możliwość puszczania własnych treści – reklam drinków, zapowiedzi imprez, relacji z poprzednich wydarzeń. Tutaj przydaje się dodatkowy sprzęt, na przykład odtwarzacz multimedialny podpięty do jednego z telewizorów przez HDMI, albo wykorzystanie funkcji VOD wbudowanej w nowsze dekodery.

Dekodery – co wybrać do klubu

W ofercie Polsat Box do lokalu warto wziąć dekodery Polsat Box 4K, które obsługują rozdzielczość UHD z HDR i mają wbudowane dwuzakresowe Wi-Fi. Model ten posiada też kieszeń na dysk twardy 2,5 cala, więc można nagrywać transmisje i odtwarzać je później. Alternatywą jest Polsat Box 4K Lite, mniejszy i bez możliwości lokalnego nagrywania, ale w zupełności wystarczający do zwykłego wyświetlania kanałów na żywo. Ciekawostką jest Soundbox 4K z wbudowanymi głośnikami i Dolby Atmos, który sprawdzi się w mniejszej sali VIP, gdzie nie ma osobnego nagłośnienia.

Canal+ oferuje Ultrabox+ 4K z dyskiem 1 TB i możliwością nagrywania trzech kanałów jednocześnie przy oglądaniu czwartego na żywo. Jest też Dualbox+ 4K, który działa hybrydowo – przez satelitę i przez internet. Wszystkie dekodery 4K u obu operatorów dostępne są wyłącznie w wynajmie. Wyjątkiem jest model HD WiFiBox+ (Sagemcom DSIW74) od Canal+, sprzedawany na własność w ofercie prepaid, oraz Evobox Stream od Polsat Box, czasami dostępny w sklepach RTV do ofert internetowych Polsat Box GO.

Strojenie anteny i pierwsze uruchomienie

Po zamontowaniu uchwytu, przykręceniu czaszy i podpięciu konwertera przychodzi moment na najważniejszy etap – ustawienie anteny. Robi się to przy pomocy miernika sygnału satelitarnego. Podłącza się go między konwerter a dekoder i obserwuje wskazania siły oraz jakości sygnału. Antenę przesuwa się bardzo powoli w poziomie, szukając maksymalnego wskazania. Potem to samo w pionie. Na końcu delikatnie obraca się konwerter w uchwycie, żeby złapać najlepszą jakość.

Dobry wynik dla instalacji w Warszawie i okolicach to siła sygnału powyżej 70% i jakość powyżej 50% na mierniku. Jeśli jakość spada poniżej 40%, obraz będzie się zacinał przy byle chmurze. Po uzyskaniu optymalnych wartości dokręca się wszystkie śruby i jeszcze raz sprawdza odczyt, bo samo dokręcanie potrafi delikatnie przesunąć antenę.

Potem przechodzimy do multiswitcha. Kable z konwertera quattro wpinamy w wejścia oznaczone jako SAT IN, zwracając uwagę na oznaczenia pasm (HL, HH, VL, VH). Z wyjść multiswitcha ciągniemy przewody do poszczególnych dekoderów. Każdy dekoder konfigurujemy osobno, skanując transpondery i zapisując listę kanałów. Przy 8-10 dekoderach samo skanowanie zajmuje kilkadziesiąt minut.

Co robić, gdy obraz znika podczas imprezy

W klubie awaria sygnału w sobotę o 21:00 to katastrofa. Dlatego warto mieć przygotowany plan B. Oto najczęstsze usterki i sposoby ich usunięcia:

• Brak sygnału na wszystkich telewizorach – sprawdź, czy kabel z konwertera do multiswitcha nie został przypadkiem wyrwany. Jeśli instalacja jest na dachu, możliwe że wiatr poluzował złącze. Wejdź na dach z miernikiem i zweryfikuj połączenie przy konwerterze.
• Obraz znika podczas deszczu – to klasyczne zjawisko tłumienia sygnału przez opady. Większa antena (90 cm zamiast 80 cm) znacząco zmniejsza ten problem. Doraźnie można przełączyć dekoder Polsat Box w tryb DUO (odbiór przez internet zamiast z satelity), jeśli lokal ma szybkie łącze.
• Zacinanie się na pojedynczym ekranie – prawdopodobnie uszkodzone złącze F przy tym konkretnym dekoderze. Odkręć wtyk, sprawdź czy żyła środkowa nie jest ułamana, w razie potrzeby zarób kabel od nowa.
• Brak niektórych kanałów – mogło dojść do zmiany parametrów transpondera. Wejdź w menu dekodera, uruchom ponowne skanowanie i zapisz nową listę.

Kiedy wezwać instalatora

Montaż pojedynczej anteny na balkonie to rzecz, którą sprawna osoba ogarnie w sobotnie przedpołudnie. Ale instalacja w klubie z multiswitchem, kilkunastoma punktami odbioru i kablami ciągniętymi przez pół budynku to już robota na 1-2 dni dla ekipy z profesjonalnym sprzętem. Instalatorzy pracujący na terenie Warszawy i okolic dysponują miernikami z podglądem obrazu w czasie rzeczywistym, więc nie potrzebują nawet telewizora na dachu, żeby sprawdzić efekt strojenia. Mają też doświadczenie w montażu na ocieplonych kominach, gdzie zwykłe kołki nie dają rady i trzeba stosować kotwy chemiczne lub opaski kominowe.

Warto też pamiętać, że niektórzy operatorzy, jak Canal+ czy Polsat Box, współpracują z autoryzowanymi punktami montażowymi. Zamawiając zestaw z instalacją bezpośrednio u operatora, dostajemy gwarancję na całość – sprzęt i robociznę. Przy samodzielnym montażu i późniejszej awarii serwisant może odmówić naprawy gwarancyjnej, jeśli stwierdzi, że usterka wynikła z nieprawidłowego podłączenia.

• Czy w klubie można używać zwykłej umowy konsumenckiej na Polsat Box lub Canal+? Nie, publiczne odtwarzanie kanałów w lokalu gastronomicznym lub rozrywkowym wymaga osobnej umowy biznesowej. Operatorzy oferują specjalne pakiety dla pubów, restauracji i dyskotek, które zawierają prawa do pokazywania transmisji sportowych gościom. Korzystanie ze zwykłej umowy domowej w lokalu narusza warunki regulaminu.
• Ile dekoderów potrzeba, żeby na każdym telewizorze leciał inny kanał? Tyle, ile jest telewizorów mających pokazywać różne treści. Jeśli 3 ekrany w barze mają wyświetlać ten sam mecz, można je podpiąć pod jeden dekoder przez rozdzielacz HDMI. Ale jeśli bar ma grać mecz, a sala główna teledyski, potrzebne są dwa osobne dekodery.
• Co zrobić, gdy na dachu nie ma dobrego miejsca z widokiem na południe? Czasem jedynym rozwiązaniem jest montaż anteny na maszcie oddalonym od budynku, na przykład na tylnym podwórku lub w ogródku klubowym. Trzeba wtedy zadbać o solidne zabetonowanie podstawy masztu i poprowadzenie kabli w ziemi, w rurze osłonowej. Alternatywą jest odbiór kanałów przez internet (IPTV), ale to wymaga bardzo szybkiego i niezawodnego łącza.
• Jak sprawdzić, czy konwerter jest sprawny? Podepnij miernik sygnału bezpośrednio do konwertera, omijając multiswitch i całą instalację wewnętrzną. Jeśli na mierniku pojawi się sygnał o sile powyżej 60%, konwerter działa. Jeśli nie, sprawdź jeszcze kabel łączący miernik z konwerterem. Gdy i to nie pomoże, konwerter prawdopodobnie uległ uszkodzeniu, na przykład przez dostanie się wilgoci do obudowy.
• Dlaczego antena 90 cm jest lepsza od 80 cm do klubu? Większa powierzchnia czaszy zbiera więcej sygnału, co przekłada się na mniejsze ryzyko zaniku obrazu podczas opadów. Różnica w średnicy o 10 cm może dać 1-2 decybele dodatkowego zysku, a to często wystarcza, żeby przy ulewie obraz pozostał czysty, podczas gdy na mniejszej antenie już by się posypał.