PEPPER LAMB CHOPS

Gdy telewizor nagle przestaje pokazywać kilka kanałów albo obraz zacina się mimo dobrej pogody, zwykle winna jest antena albo słaby sygnał z nadajnika. W mieszkaniach w mieście, gdzie stoi dużo budynków blisko siebie, fale naziemne odbijają się od ścian i osłabiają zanim dotrą do anteny. Z pomocą przychodzi płatna telewizja naziemna - opcja oferowana przez Polsat Box pod nazwą Pakiet Sport i Informacje. Pokażemy, jak złożyć działający zestaw i na co zwrócić uwagę.

Jak działa płatna telewizja naziemna w Polsce

W Polsce telewizja naziemna nadawana jest w standardzie DVB-T2 z kompresją HEVC. Sygnał rozchodzi się z nadajników na multipleksach, czyli pasmach częstotliwościowych mieszczących grupy kanałów. Bezpłatne multipleksy ogólnopolskie to MUX-1, MUX-2, MUX-3 oraz MUX-6, dodatkowo działa lokalny MUX-L1. Znajdziemy w nich między innymi TVP1, TVP2, Polsat, TVN, TV4, TV Puls i kilkanaście stacji tematycznych.

Płatna telewizja naziemna nadawana jest w osobnym multipleksie oznaczonym jako MUX-4. Tu trafił pakiet Sport i Informacje uruchomiony przez Polsat Box. W skład pakietu wchodzi 10 kanałów kodowanych: Polsat Sport, Polsat Sport Extra, Eleven Sports 1, Eleven Sports 2, Eurosport 1, Eurosport 2, Polsat News, TVN24, TVN Turbo oraz TVN Style. Dodatkowo pojawia się niekodowany kanał Wydarzenia 24 oraz 17 kodowanych stacji radiowych, między innymi RMF FM, Radio ZET, TOK FM i Antyradio.

Do odbioru pakietu potrzebny jest dekoder obsługujący DVB-T2 i kompresję HEVC. Zwykły telewizor z tunerem DVB-T2 bez odpowiedniego modułu nie poradzi sobie z sygnałem kodowanym przez Polsat Box, który stosuje system Irdeto. Pakiet można aktywować telefonicznie albo przez konto iPolsat Box, podając 12-cyfrowy numer karty dekodera. Umowa zawierana jest na 24 miesiące.

Dekoder Newland NL-5101RT - co kryje w środku

Platforma Polsat Box korzysta z jednego, certyfikowanego modelu dekodera do odbioru naziemnego - NL-5101RT produkcji chińskiej firmy Newland. Urządzenie jest niewielkie, ma wymiary 120 x 93 x 24 mm i waży 110 g. Nie posiada wyświetlacza, jedynie diodę LED świecącą na trzy kolory: czerwony - tryb czuwania, pomarańczowy - brak sygnału, zielony - normalna praca.

Na panelu tylnym znajdziemy następujące złącza:

• wejście zasilacza zewnętrznego DC IN 12 V / 1 A
• wyjście HDMI do połączenia z telewizorem
• analogowe wyjście audio i wideo AV w formie mini jack 3,5 mm
• gniazdo antenowe ANT IN

Po lewej stronie obudowy umieszczono port USB 2.0 do odtwarzania plików albo aktualizacji oprogramowania. Nagrywanie nie jest możliwe. Dekoder nie posiada złącza Ethernet ani modułu WI-FI, więc funkcje internetowe są niedostępne. W opakowaniu znajdziemy pilot z bateriami, zasilacz i instrukcję.

Pierwsza konfiguracja dekodera krok po kroku

Po podłączeniu dekodera do telewizora kablem HDMI pojawi się jeden ekran konfiguracji. Ustalamy w nim język menu, sortowanie kanałów, rozdzielczość, proporcje obrazu oraz zasilanie wzmacniacza anteny. Kanały układane są automatycznie według numeracji LCN ustalonej przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji.

Proces uruchomienia wygląda następująco:

• podłącz antenę do gniazda ANT IN w dekoderze
• wpnij kabel HDMI do telewizora i dekodera, podłącz zasilacz i uruchom urządzenie
• wybierz język polski, rozdzielczość 1080i i proporcje obrazu 16:9
• jeśli korzystasz z anteny aktywnej, włącz zasilanie wzmacniacza
• rozpocznij automatyczne wyszukiwanie kanałów i zapisz listę

Po skanowaniu na liście powinny pojawić się wszystkie bezpłatne kanały naziemne oraz kanały płatne z pakietu. Kanały kodowane wyświetlą się z symbolem kłódki do momentu aktywacji. Warto sprawdzić wersję oprogramowania w menu Ustawienia - Informacje o systemie.

Wybór anteny - pokojowa czy zewnętrzna

Decyzja o rodzaju anteny zależy od odległości od nadajnika oraz od tego, co znajduje się w otoczeniu. W mieszkaniach blisko nadajnika, z oknami wychodzącymi w jego stronę, antena pokojowa z wbudowanym wzmacniaczem często wystarczy. W domach jednorodzinnych albo w mieszkaniach z drugiej strony budynku lepszym wyborem będzie antena zewnętrzna montowana na dachu.

Anteny pokojowe z wbudowanym wzmacniaczem potrafią odebrać sygnał nawet do 30 km od nadajnika, ale w mieście o wyniku decydują ściany budynków i drzewa. Antena zewnętrzna logarytmiczno-periodyczna typu Dipol LOG 5-12/21-60 albo Telmor Digit Activa radzi sobie lepiej z zakłóceniami, bo jest kierunkowa - odbiera sygnał z jednego kierunku i odrzuca ten z boku.

Gdzie zamontować antenę i jak ustawić na nadajnik

Zwykle montaż anteny naziemnej wykonujemy w najwyższym dostępnym punkcie, najlepiej na dachu albo na elewacji. Pomiędzy anteną a nadajnikiem nie może być przeszkód typu wysokie drzewo albo blok. Jeżeli coś zasłania sygnał, podnosimy antenę wyżej za pomocą masztu albo szukamy innego miejsca.

Dla Warszawy sprawa jest prosta - główny nadajnik znajduje się na szczycie Pałacu Kultury i Nauki, widocznego z wielu kilometrów. Wystarczy skierować antenę w jego stronę. W innych miejscowościach kierunek ustalamy na podstawie mapy nadajników albo za pomocą aplikacji DVB-T Finder na telefon z systemem Android, która korzysta z GPS i działa jak elektroniczny kompas.

• zamontuj antenę tymczasowo, bez ostatecznego przykręcania
• uruchom aplikację DVB-T Finder i odczytaj azymut do najbliższego nadajnika
• obróć telefon przodem do nadajnika aż wskaźnik azymutu zmieni kolor na zielony
• ustaw antenę w tym samym kierunku i sprawdź w menu siłę oraz jakość sygnału
• dokręć antenę dopiero gdy siła wynosi minimum 70%, a jakość 90%

W menu telewizora albo dekodera znajdziemy dwie wartości - siłę i jakość sygnału. Siła to poziom napięcia docierającego do tunera, jakość określa stosunek sygnału do szumu. Bardzo silny sygnał przy niskiej jakości oznacza, że antena odbiera też zakłócenia - wtedy pomaga filtr LTE albo zmiana kierunku anteny.

Wzmacniacz, rozdzielacz i kabel

Jeśli w mieszkaniu mamy 2 telewizory, sygnał z jednej anteny trzeba rozdzielić. Służą do tego rozdzielacze pasywne albo aktywne. Pasywne są tańsze i prostsze w montażu, ale dzielą sygnał - każdy telewizor dostaje połowę mocy. Aktywne mają wbudowany wzmacniacz kompensujący straty.

Przy rozdzielaniu sygnału na 2 telewizory zwykle działa następujący schemat:

• antena zewnętrzna z wbudowanym wzmacniaczem
• zasilacz wzmacniacza wpięty w instalację przed rozdzielaczem
• separator zasilania oddzielający prąd stały od sygnału
• rozdzielacz na 2 wyjścia
• kabel koncentryczny do każdego telewizora

Do łączenia elementów instalacji używamy kabla koncentrycznego o impedancji 75 Ω. Najpopularniejszy typ to RG-6 z miedzianym rdzeniem o grubości około 1,1 mm, z dwiema warstwami folii aluminiowej i oplotem o pokryciu około 77%. Do łączenia kabla z anteną, rozdzielaczem i dekoderem stosujemy wtyki typu F - nakręcane na nagą żyłę i oplot. Wtyk trzeba założyć dokładnie, bez zwarć między żyłą środkową a oplotem, bo inaczej sygnał będzie miał przerwy.

Wzmacniacze antenowe dzielą się na trzy typy: dopuszkowe montowane w puszce przy antenie, masztowe montowane na maszcie tuż pod anteną oraz pokojowe wpinane w kabel przed telewizorem. Wzmacniacz dopuszkowy ALCAD PR-310 daje około 10 dB wzmocnienia i kosztuje w okolicach 40 zł. Wzmacniacz masztowy Telkom Telmor WK-410 przestrajany, dedykowany do DVB-T2, wzmocnienie 20-30 dB, cena około 240 zł. Wzmacniacze pokojowe to koszt od 30 do 100 zł zależnie od ilości wyjść.

Sposoby odbioru telewizji - co wybrać

Płatna telewizja naziemna to tylko jedna z dostępnych opcji. Poniżej porównanie z innymi rozwiązaniami.

Moduł CAM CI+ ECP od Canal+ to interesująca alternatywa dla dekodera. Wrzucamy go do gniazda CI+ w telewizorze, wpisujemy kod aktywacyjny i po krótkim parowaniu zyskujemy dostęp do kanałów Canal+ bez dodatkowego pudełka. Moduł obsługuje rozdzielczość 4K Ultra HD, ale działa tylko z telewizorami z odpowiednio nowym złączem CI+.

Typowe usterki i jak je naprawiać

Większość problemów z odbiorem ma proste przyczyny, które można usunąć samodzielnie.

Gdy dekoder wyświetla komunikat brak sygnału:

• sprawdź, czy kabel antenowy jest dobrze wpięty w gniazdo ANT IN
• upewnij się, że wtyki typu F nie są poluzowane
• zmierz długość kabla - jeśli przekracza 30 m, może być potrzebny wzmacniacz
• sprawdź, czy antena nie została przesunięta przez wiatr
• zrestartuj dekoder odłączając zasilacz na 30 s

Gdy obraz zacina się albo pojawiają się kwadraty:

• obniż wzmocnienie anteny - zbyt silny sygnał powoduje przesterowanie tunera
• sprawdź jakość sygnału w menu, powinna wynosić minimum 90%
• oddziel kabel antenowy od kabli zasilających
• wymień stary kabel koncentryczny na RG-6 z miedzianym oplotem

Gdy kanały płatne pokazują kłódkę mimo aktywacji, pozostaw dekoder włączony na 30 minut na kanale z kłódką - system odświeża uprawnienia. Jeśli to nie pomoże, zrestartuj urządzenie i sprawdź czy opłaty są uregulowane.

Kiedy lepiej wezwać instalatora

Samodzielny montaż anteny ma sens, gdy mieszkamy blisko nadajnika, mamy dostęp do dachu albo balkonu i nie boimy się pracy na wysokości. Warto zlecić pracę fachowcowi, gdy budynek stoi w miejscu gdzie sygnał jest słaby albo zasłonięty, albo gdy planujemy rozprowadzić sygnał na więcej niż 3 telewizory.

Fachowiec dysponuje miernikiem sygnału z podglądem obrazu, potrafi precyzyjnie ustawić antenę na nadajnik, dobrać wzmacniacz i ułożyć kable tak, żeby straty były jak najmniejsze. W mieście, gdzie stoi dużo budynków blisko siebie, dobre ustawienie anteny zadecyduje o tym, czy będziemy oglądać telewizję bez zakłóceń. Instalatora szukamy z polecenia sąsiadów - warto zapytać, czy używa miernika i czy daje gwarancję.

Pytania i odpowiedzi

Odbiór i sprzęt

• Czy mogę oglądać kanały z pakietu na zwykłym telewizorze z tunerem DVB-T2? Nie. Zwykły telewizor odbierze sygnał, ale nie rozkoduje kanałów, bo Polsat Box stosuje system kodowania Irdeto. Konieczny jest dedykowany dekoder NL-5101RT.
• Czy dekoder wymaga podłączenia do internetu? Nie. Urządzenie nie posiada złącza Ethernet ani modułu WI-FI. Cała oferta bazuje na sygnale naziemnym, więc funkcje HbbTV, aplikacje albo nagrywanie nie są dostępne.
• Czy mogę użyć dekodera Polsat Box z anteną satelitarną? Nie. Dekoder NL-5101RT jest przystosowany wyłącznie do odbioru naziemnego. Do sygnału satelitarnego służą Polsat Box 4K oraz Polsat Box 4K Lite, obsługujące antenę na satelitę Hotbird.

Instalacja i konfiguracja

• Jak sprawdzić, czy w mieszkaniu zadziała antena pokojowa? Najprościej zapytać sąsiadów, jakiego sygnału używają. Drugi sposób - kupić tanią antenę pokojową z prawem zwrotu i sprawdzić w menu siłę oraz jakość sygnału. Jeśli siła wynosi minimum 70% a jakość 90%, antena wystarczy. Jeśli nie - trzeba założyć zewnętrzną.
• Czy mogę podłączyć 2 telewizory do jednego dekodera? Tak, ale oba będą pokazywać ten sam program. Dekoder ma jedno wyjście HDMI i jedno AV. Aby oglądać różne kanały, potrzebne są 2 dekodery albo rozdzielenie sygnału antenowego i podłączenie drugiego telewizora bezpośrednio do anteny - wtedy odbierze tylko kanały bezpłatne.
• Gdzie znajdę mapę nadajników DVB-T2 w Polsce? Mapa jest dostępna w serwisie Emimaps prowadzonym przez Emitel. Wystarczy podać adres, a system wyświetli najbliższe nadajniki z listą multipleksów, azymutem i mocą sygnału.

Porównanie i usterki

• Czy antena satelitarna jest lepsza od naziemnej? To zależy od potrzeb. Satelitarna daje dostęp do kilkuset kanałów w tym pakietów filmowych i sportowych, ale wymaga montażu na południowej stronie budynku i swobodnego widoku nieba. Naziemna jest tańsza i wystarcza do odbioru podstawowych kanałów plus pakietu.
• Co zrobić, gdy po burzy przestały działać niektóre kanały? Najpierw zrestartuj dekoder. Jeśli to nie pomoże, sprawdź czy antena nie została przesunięta - uruchom DVB-T Finder i porównaj kierunek z faktycznym ustawieniem. Sprawdź też wzmacniacz - jego uszkodzenie objawia się spadkiem siły sygnału.
• Czy warto dokupić filtr LTE do anteny? Tak, szczególnie w miastach i w pobliżu stacji bazowych telefonii komórkowej. Sygnały LTE i 5G pracują w pasmach bliskich telewizji naziemnej i mogą zakłócać odbiór.