KOLHAPURI MUTTON CHOPS

Dom na skraju lasu albo działka, na której od strony południowej rośnie kilka wysokich świerków — i zamiast obrazu na ekranie wyskakuje napis o braku sygnału. Tę sytuację zna sporo właścicieli posesji obrośniętych zielenią, choćby w okolicach Otwocka czy Konstancina. Korony, gałęzie i liście potrafią przygłuszyć odbiór z satelity albo uciąć go całkowicie. Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków da się to obejść. Trzeba znaleźć dla czaszy miejsce, z którego „widzi” ona właściwy kawałek nieba, a czasem wynieść ją wyżej lub odsunąć od przeszkody. Pokazujemy, jak zabrać się do tego samodzielnie i kiedy lepiej zlecić robotę monterowi.

Skąd biorą się kłopoty, gdy działkę otaczają drzewa

Antena celuje w jeden, dość wąski wycinek nieba — u nas jest to południe z niewielkim odchyleniem na zachód, a sama czasza pochylona jest pod kątem mniej więcej 29-30 stopni nad horyzontem. Jeżeli akurat na tej linii stoi rozłożysta lipa albo gęsty świerk, odbiór słabnie albo gaśnie. Mokre liście po deszczu czy porannej rosie tłumią sygnał wyraźnie mocniej niż suche, dlatego bywa, że obraz rozsypuje się tylko przy gorszej pogodzie, a w pogodny dzień wszystko gra.

Drzewa iglaste robią najwięcej zamieszania, bo zasłaniają przez okrągły rok. Liściaste są łaskawsze zimą, kiedy zrzucą liście — odbiór wtedy wraca — za to latem potrafią wygasić go do zera. Jest jeszcze druga pułapka: drzewo rośnie. To, co dziś jest niewielkim drzewkiem nieprzeszkadzającym czaszy, za parę lat urośnie i wejdzie wprost w linię odbioru. Warto to wkalkulować już na etapie wyboru miejsca, żeby nie przekładać anteny co kilka sezonów.

Sprawdź teren, zanim cokolwiek przykręcisz

Najpierw ustal, czy w stronę południa masz wolne pole. Najprościej pomóc sobie darmową aplikacją w telefonie — popularne są SatFinder oraz DishPointer. Po włączeniu pokazują na podglądzie z aparatu, gdzie dokładnie na niebie siedzi satelita, więc od razu widać, czy w tym punkcie sterczy gałąź. Stara, sprawdzona metoda działa równie dobrze: jeśli około godziny 13 w wybrane miejsce padają promienie słońca, kierunek mniej więcej się zgadza.

Obejdź dom i sprawdź kilka punktów, bo różnica metra w bok albo w górę bywa rozstrzygająca. Zwróć uwagę na to, co się zmieni latem, kiedy drzewa się zazielenią.

• Przejdź się z telefonem po działce o różnych porach — przy ścianie, na rogu domu, przy ogrodzeniu, w głębi ogrodu.
• Sprawdź, czy między czaszą a niebem nie wejdzie zimą gałąź obsypana śniegiem, a latem korona z pełnym listowiem.
• Popatrz też pod nogi i nad głowę pod kątem przyszłej trasy kabla i ewentualnego masztu.
• Zapisz albo zrób zdjęcie miejsca, które wypadło najlepiej, żeby później do niego wrócić.

Gdy nie masz pewności, monter z miernikiem sprawdzi to w kilkanaście minut. Taka usługa sprawdzenia dostępności sygnału i doradztwa na terenie stolicy oraz okolicznych miejscowości to wydatek rzędu 50-100 zł, a jeśli operator wymaga pisemnego dokumentu potwierdzającego brak technicznej możliwości odbioru, jego wystawienie kosztuje około 100 zł.

Co zrobić, gdy drzewo stoi wprost na linii

Dróg jest kilka i każda ma swoje plusy oraz minusy. Czasem wystarczy odsunąć czaszę o parę metrów, a czasem trzeba ją porządnie wynieść. Poniżej zestawienie tego, co stosuje się najczęściej.

Zasada jest prosta: im niżej uda się zamontować antenę przy zachowaniu czystego widoku, tym lepiej — łatwiej odgarnąć z niej śnieg, poprawić ustawienie po wichurze i mniejsze jest ryzyko od wyładowań. Po maszt sięgamy dopiero wtedy, gdy w żadnym wygodnym miejscu nie ma prześwitu.

Wyniesienie anteny na maszt — krok po kroku

Najpewniej trzyma się zestaw mocowany do komina za pomocą tak zwanej opaski kominowej, czyli stalowej obejmy oplatającej cały komin, do której przykręca się rurę masztu. Trzyma się ona lepiej niż uchwyt na samych kołkach, bo nie obciąża pojedynczych cegieł, które przy silnym wietrze potrafią się wykruszyć.

Do roboty przyda się wiertarka udarowa z wiertłem do betonu (zwykle 10-12 mm), komplet kluczy, poziomica i porządna drabina. Kolejność jest taka:

• Opaskę kominową albo uchwyt ścienny montujemy idealnie w pionie — sprawdzamy to poziomicą, bo krzywy uchwyt potem utrudnia całe ustawianie.
• Maszt dobieramy tak, by czasza wyszła ponad korony. Składany maszt stalowy ocynkowany o długości 2-3 m kosztuje około 85-100 zł; wersje nierdzewne są droższe.
• Jeżeli maszt wystaje wysoko, zakładamy odciągi z ocynkowanej linki — przy konstrukcji rzędu kilkunastu metrów pierwszy poziom daje się około 7 m, drugi około 12 m, a punkty kotwienia rozstawia w promieniu do 6 m od podstawy.
• Czaszę nasadzamy na rurę i dokręcamy śruby tylko wstępnie, żeby dało się nią jeszcze swobodnie obracać i pochylać przy stroju.
• Wszystkie wolne końce rury zaślepiamy — inaczej wiatr potrafi w nich zawodzić tak, że domownicy nie zaznają spokoju w nocy.

Wyniesienie czaszy na maszt nad dachem to zajęcie dla kogoś pewnie czującego się na wysokości. Jeśli to nie Ty, montaż anteny satelitarnej z masztem i opaską zleca się fachowcom — w stolicy i okolicy usługa zamknie się w okolicach 300 zł za samą robociznę.

Stojak w ogrodzie albo czasza z dala od domu

Bywa, że zamiast piąć się w górę, opłaca się po prostu odejść w bok. Skoro elewacja wypada na jakieś 30 stopni, antenę odsuniętą o kilka metrów od drzewa można utrzymać nisko, a i tak ominie ona gałęzie. Sprawdza się tu stojak na ziemi obciążony płytami chodnikowymi 50×50 cm albo słupek zabetonowany w gruncie.

Wtedy do domu trzeba doprowadzić dłuższy kabel. Stosujemy przewód koncentryczny 75 omów z miedzianym rdzeniem, a na zewnątrz koniecznie żelowany, w czarnej, odpornej na wilgoć izolacji — taki kabel kosztuje mniej więcej 2-3 zł za metr. Stal miedziowana z czasem koroduje, więc lepiej dopłacić do pełnej miedzi. Długie odcinki nie są problemem: kładziono z powodzeniem nawet 40-50 m i odbiór był, choć przy takich dystansach warto sięgnąć po kabel lepszej klasy, bo na każdym metrze sygnał trochę słabnie. Końce zarabiamy złączami F — nakręcane są tanie, ale na zewnątrz pewniejsze są kompresyjne, po kilka złotych za sztukę.

Dobór czaszy i konwertera

Na naszych szerokościach standardem jest czasza offsetowa 80 cm, która spokojnie łapie kanały HD i 4K z satelity Hotbird (to z niego nadają pakiety Polsat Box i Canal+) oraz z Astry (znajdziesz tam m.in. TV Trwam i Radio Maryja, a także stacje niemieckie i francuskie). Sama czasza to wydatek około 100-180 zł. Większą, 90-centymetrową, bierze się głównie tam, gdzie sygnał bywa słabszy lub coś go lekko przysłania.

Drugi element to konwerter, czyli głowica na ramieniu czaszy, która odbiera sygnał i podaje go kablem do dekodera. Wybór zależy od tego, ile odbiorników chcesz podpiąć.

Gdy zależy Ci na odbiorze i z Hotbirda, i z Astry, masz dwa wyjścia: konwerter monoblock albo dwie osobne głowice spięte przełącznikiem DiSEqC (taki przełącznik to koszt mniej więcej 27-41 zł). Po stronie sprzętu operatorskiego dekodery 4K, jak Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K czy Polsat Box 4K, są zwykle wypożyczane, a nie sprzedawane na własność; do telewizora z wbudowanym tunerem satelitarnym wystarczy natomiast moduł CAM z kartą.

Ustawienie anteny i kontrola sygnału

Mając czaszę na uchwycie, kierujemy ją na południe z lekkim odchyleniem ku zachodowi i ustawiamy pochylenie na wspomniane około 29-30 stopni. Na ramieniu uchwytu jest zwykle podziałka kąta — to dobry punkt startowy, ale rzadko trafia idealnie, więc szykuj się na drobne korekty.

Teraz najważniejsze: ruchy muszą być powolne, dosłownie milimetrowe. Poluzuj śruby na tyle, by czasza dawała się przesuwać z lekkim oporem, i obracaj ją centymetr po centymetrze, obserwując pasek jakości. Najwygodniej posłużyć się miernikiem sygnału, ale na start wystarczy podgląd siły i jakości w menu dekodera. Szukaj nie najmocniejszego sygnału, lecz najwyższej jakości — to ona decyduje o tym, czy obraz się nie posypie przy deszczu. Gdy trafisz w najlepsze wskazanie, dokręcaj śruby po kolei, sprawdzając, czy czasza nie drgnęła. Samodzielne strojenie bez miernika potrafi zająć całe popołudnie, bo łatwo złapać sąsiednią pozycję orbitalną zamiast właściwej — wtedy obraz jest, ale kanały zupełnie inne, niż się spodziewasz. Jeśli zależy Ci na czasie, ustawienie i regulację anteny zleca się monterowi; w rejonie stolicy to robocizna rzędu 150-200 zł.

Piorun, czyli o czym łatwo zapomnieć przy wysokim maszcie

Im wyżej wynosisz antenę, tym bardziej zaczyna ona pełnić rolę najwyższego punktu na dachu — a to oznacza większe ryzyko od wyładowań. Jeżeli budynek ma instalację odgromową, maszt łączymy z nią drutem stalowym o średnicy co najmniej 6 mm, prowadząc go łagodnymi łukami, bez ostrych zgięć pod kątem prostym. Gdy instalacji odgromowej nie ma, dobrze zlecić jej wykonanie, bo inaczej prąd pioruna może poszukać drogi przez kabel antenowy wprost do sprzętu w domu. Na przewodzie warto też zamontować ogranicznik przepięć. To akurat ten moment, w którym przesada z wysokością zamienia się w realne zagrożenie, dlatego decyzję o naprawdę wysokim maszcie lepiej skonsultować z kimś, kto robi to na co dzień.