ORIENTAL CHICKEN

Wiele osób kojarzy antenę satelitarną wyłącznie z płatnymi platformami takimi jak Polsat Box czy Canal+. Tymczasem po podłączeniu anteny do zwykłego odbiornika cyfrowego – bez żadnej karty, bez umowy, bez abonamentu – można oglądać dziesiątki kanałów zupełnie za darmo. Nadawcy udostępniają je w formie niekodowanej, czyli FTA (z angielskiego Free-To-Air). Mowa tu zarówno o stacjach polskojęzycznych, jak i bogatej ofercie zagranicznej z całej Europy, Bliskiego Wschodu czy Azji.

Co trzeba kupić, żeby zacząć

Do odbioru kanałów FTA potrzebujesz trzech głównych elementów: anteny satelitarnej (czaszy), konwertera oraz odbiornika. Anteny o średnicy 60–80 cm w zupełności wystarczają do stabilnego odbioru na terenie całego kraju. Mniejsza, 50-centymetrowa, też da radę, ale przy mocnym deszczu albo gęstych chmurach obraz może zanikać. Konwerter to niewielkie urządzenie montowane na wysięgniku przed czaszą – odbiera on sygnał skupiony przez antenę i przesyła go kablem do dekodera. Do odbioru z jednego satelity (np. samego Hotbirda) wystarczy najprostszy konwerter typu Single.

Odbiornikiem może być albo telewizor z wbudowanym tunerem satelitarnym DVB-S2 (większość nowszych modeli Samsung, LG, Sony czy TCL ma go na pokładzie), albo zewnętrzny dekoder FTA. Ten drugi to nieduże pudełko podłączane kablem HDMI do telewizora. Kupisz go w każdym sklepie z elektroniką. Nie potrzebujesz sprzętu od operatora platformy – zwykły tuner DVB-S2 za kilkadziesiąt złotych wyszuka wszystkie niekodowane programy.

Do tego dochodzi kabel koncentryczny o impedancji 75 omów (najczęściej oznaczany jako RG-6) i wtyki typu F, którymi łączy się kabel z konwerterem i dekoderem. Wtyki F nakręca się ręcznie na oczyszczony koniec kabla – ekran (oplot) zawija się na zewnętrzną warstwę, a miedziany rdzeń powinien wystawać około 1–2 mm poza krawędź wtyku.

Gdzie i jak zamocować antenę

Antenę ustawia się na południe, z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód. Mówiąc prościej: stoisz przodem do okna, spoglądasz na kompas i celujesz tam, gdzie wskazuje południe, a potem delikatnie skręcasz w prawo. Pionowy kąt nachylenia czaszy (elewacja) dla Hotbirda to około 29–30 stopni. Na uchwycie anteny znajdziesz podziałkę – poluzuj śruby regulacyjne i ustaw wskazany kąt.

Miejsce montażu musi mieć czysty widok na niebo w kierunku południowym. Sprawdź, czy przed anteną nie ma drzew, balkonów sąsiadów, wysokich kominów ani wystających elementów dachu. Nawet pojedyncza gałąź kołysząca się na wietrze potrafi rozregulować sygnał. Najczęściej anteny mocuje się do ściany budynku, do balustrady balkonu albo na płaskim dachu przy użyciu ciężkiej podstawy tzw. nieinwazyjny montaż anteny satelitarnej.

Do montażu na ścianie potrzebujesz wiertarki udarowej z wiertłem 10–12 mm, kołków rozporowych dopasowanych do podłoża (inne do betonu, inne do pustaka), poziomicy oraz kluczy płaskich do dokręcania śrub masztu. Maszt musi stać idealnie pionowo – sprawdź to poziomicą z każdej strony. Jeśli maszt będzie przechylony, regulacja kąta podziałką na czaszy przestanie odpowiadać rzeczywistości.

Jak znaleźć sygnał – krok po kroku

Podłącz kabel koncentryczny do konwertera (zabezpiecz złącze gumową osłoną przed wilgocią) i poprowadź go do odbiornika. W telewizorze lub dekoderze wejdź w menu ustawień anteny satelitarnej i wybierz satelitę Hotbird 13E. Znajdziesz tam również wskaźnik siły i jakości sygnału – wartości podawane są w procentach albo w decybelach. Do precyzyjnego ustawiania przydaje się bardziej wskaźnik jakości (często opisany jako Quality lub MER), bo on pokazuje, na ile czysty jest odbierany sygnał.

Ustaw wstępnie kąt elewacji według podziałki. Następnie bardzo powoli przesuwaj antenę w poziomie, zatrzymując się co pół centymetra. Po każdym ruchu odczekaj 3–4 sekundy, bo odbiornik potrzebuje chwili na przetworzenie zmiany. Obserwuj pasek jakości na ekranie. Gdy zacznie rosnąć, zwolnij ruchy jeszcze bardziej i znajdź pozycję, w której wartość jest najwyższa. Potem zablokuj śruby poziome i spróbuj delikatnie skorygować kąt pionowy. Na koniec dokręć wszystkie mocowania na sztywno.

Jeśli nie masz możliwości patrzenia na ekran podczas regulacji – bo antena jest na dachu, a telewizor w salonie – poproś drugą osobę o pomoc. Jedna osoba kręci anteną, druga przekazuje przez telefon, co dzieje się ze wskaźnikiem. Instalatorzy używają do tego mierników sygnału z wyświetlaczem i głośnikiem, które podłącza się bezpośrednio przy antenie. Taki miernik to wydatek, ale jeśli planujesz tylko jedną instalację, nie ma sensu go kupować.

Polskie kanały niekodowane z Hotbirda

Z satelity Hotbird 13E, tego samego z którego nadają Polsat Box i Canal+, odbierzesz bez opłat kilkanaście programów w języku polskim:

• TVP Info HD – całodobowy kanał informacyjny Telewizji Polskiej z relacjami na żywo, serwisami co pół godziny i programami publicystycznymi.
• TVP Polonia HD – stacja skierowana do Polaków za granicą, ale dostępna też w kraju. Emituje programy TVP, filmy dokumentalne i produkcje własne.
• Antena – klasyczne filmy, seriale i programy rozrywkowe z lat 80. i 90.
• Home TV – stacja o tematyce domowej, ogrodniczej i lifestylowej.
• TVC i TVC Super – kanały telewizji kablowej z blokami filmowymi i rozrywkowymi.
• 4Fun.TV, 4Fun Dance, 4Fun Kids, Stars.TV – polskie stacje muzyczne emitujące teledyski całą dobę.
• Nuta TV, Nuta Gold, Power TV, Szlagier TV – kolejne kanały z muzyką, każdy z nieco innym gatunkiem: disco polo, szlagiery, klasyka.
• TVS – regionalna stacja ze Śląska z serwisami informacyjnymi i rozrywką.
• Polonia 1 i Tele 5 – kanały ogólnotematyczne z filmami, serialami animowanymi i telesprzedażą.
• Dla Ciebie TV – program dla ukraińskojęzycznych odbiorców, nadawany również po polsku.

Do listy dochodzą także stacje telezakupowe: TV Okazje, Mango i Zero.

Zagraniczne kanały informacyjne i kulturalne na Hotbirdzie

Poza polskimi programami, Hotbird oferuje szeroki zestaw kanałów międzynarodowych. Wszystkie są niekodowane i nie wymagają żadnej rejestracji:

• France 24 – nadawany po angielsku i francusku całodobowy kanał informacyjny. Relacjonuje wydarzenia polityczne na świecie z francuskiej perspektywy.
• Al Jazeera English HD – globalna stacja informacyjna z siedzibą w Katarze. Doceniana za reportaże z regionów rzadko pokazywanych w zachodnich mediach.
• CGTN – chiński kanał informacyjny w języku angielskim. Pokazuje wiadomości, dokumenty i programy o chińskiej kulturze.
• NHK World Japan – japońska telewizja publiczna po angielsku. Emituje serwisy z Azji, podróże kulinarne i programy technologiczne.
• Arte HD – wspólny projekt telewizji francuskiej i niemieckiej. Kanał kulturalny z filmami dokumentalnymi, operą, teatrem i kinem artystycznym. Dostępny po francusku i niemiecku.
• Rai News 24 HD, Rai Storia HD, Rai Scuola HD – włoskie kanały publiczne: informacyjny, historyczny i edukacyjny.
• Bloomberg European TV – informacje gospodarcze i finansowe z rynków światowych.
• DW – niemiecka stacja Deutsche Welle w kilku wersjach językowych.

Co oferuje Astra 19,2°E

Druga pozycja satelitarna popularna w Polsce to Astra 19,2°E. Jeśli dołożysz do anteny konwerter monoblock (o czym za chwilę), zyskujesz dostęp do zupełnie nowego zestawu programów – przede wszystkim niemieckojęzycznych, ale nie tylko. Z Astry można odbierać niekodowane kanały publicznych nadawców niemieckich w jakości HD, a także stacje prywatne.

Lista wartych uwagi kanałów z Astry obejmuje:

• Das Erste HD i ZDF HD – dwa główne programy niemieckiej telewizji publicznej. Nadają wiadomości, filmy, seriale i transmisje sportowe.
• 3sat HD – kanał kulturalny tworzony przez nadawców z Niemiec, Austrii i Szwajcarii.
• Arte HD – również dostępny z Astry, identyczny program co z Hotbirda.
• tagesschau24 HD – kanał informacyjny ARD z 15-minutowym serwisem powtarzanym przez całą dobę.
• ONE HD – stacja ARD dla młodszej widowni, z serialami i muzyką.
• hr-fernsehen HD, MDR HD, rbb HD, SR Fernsehen HD – regionalne programy trzecie niemieckiej telewizji publicznej (tzw. Dritte Programme).
• ntv Austria i Welt – prywatne kanały informacyjne w języku niemieckim.
• TV Trwam HD – jedyny polski kanał FTA z Astry, o profilu religijno-społecznym.

Z Astry nadawane są również stacje w języku angielskim: BBC News, Al Jazeera English HD, NHK World-Japan, CNBC Europe czy Sky News. Dla frankofonów dostępne są francuskie serwisy informacyjne jak BFM TV, CNews czy LCI, a także TV5 Monde Europe – międzynarodowy kanał francuskojęzyczny.

Dwa satelity na jednej antenie – konwerter monoblock

Najprostszym sposobem na odbiór z obu satelitów jednocześnie jest konwerter typu monoblock. To urządzenie ma dwie głowice w jednej obudowie i wbudowany przełącznik DiseqC, który automatycznie przełącza między Hotbirdem a Astrą w zależności od tego, jaki kanał wybierzesz na dekoderze. Monoblock projektowany jest specjalnie pod parę satelitów oddalonych od siebie o około 6 stopni – czyli idealnie pod Hotbird i Astrę.

Przy montażu monobloka ustawiasz główny promiennik na Hotbirda, a boczny automatycznie celuje w Astrę. Sama regulacja przebiega identycznie jak przy zwykłym konwerterze – kręcisz anteną, aż uzyskasz maksymalny sygnał na Hotbirdzie. Sygnał z Astry zazwyczaj wskakuje automatycznie, ale jeśli jest za słaby, możesz delikatnie pokręcić konwerterem w uchwycie (tzw. skręcenie LNB, zazwyczaj o kilka stopni).

Wadą monobloka jest brak niezależnej regulacji dla każdego satelity z osobna. Jeśli zależy ci na maksymalnej jakości sygnału z obu pozycji, instalatorzy stosują układ z dwoma osobnymi konwerterami na specjalnym uchwycie wielopunktowym (tzw. zez). Jest to rozwiązanie droższe i bardziej pracochłonne, ale pozwala wycisnąć lepsze parametry z każdego satelity. Do zwykłego użytku domowego monoblock w zupełności wystarcza.

Co robić, gdy obraz się zacina albo w ogóle go nie ma

Najczęstsza przyczyna zanikania sygnału to poluzowanie mocowań anteny. Silny wiatr potrafi obrócić czaszę choćby o kilka milimetrów, a to już wystarcza, żeby sygnał spadł praktycznie do zera. Wejdź na drabinę (zachowując ostrożność), sprawdź, czy wszystkie śruby są dobrze dokręcone i czy maszt nadal stoi pionowo. Jeśli antena się przekrzywiła, poluzuj śruby regulacyjne i powtórz procedurę wyszukiwania sygnału.

Drugie podejrzane miejsce to złącza kabla koncentrycznego. Woda, która dostała się do wtyku F przy konwerterze, powoduje korozję i zwarcie. Odkręć wtyk, obejrzyj, czy nie ma śladów rdzy albo zielonego nalotu. Jeśli są, odetnij uszkodzony koniec kabla, zarób go na nowo i mocno dokręć. Koniecznie naciągnij gumową osłonę na złącze – to proste zabezpieczenie, które często jest pomijane przy samodzielnym montażu.

Zdarza się też, że konwerter z czasem ulega degradacji – szczególnie tanie modele po 3–4 latach potrafią tracić czułość. Objawia się to tym, że w słoneczny dzień wszystko działa, a przy lekkim zachmurzeniu obraz zaczyna się sypać na bloki (tzw. artefakty). Wymiana konwertera na nowy, o współczynniku szumów nie wyższym niż 0,2 dB, zazwyczaj rozwiązuje sprawę.

Czasem problem leży po stronie odbiornika. Jeśli masz telewizor z wbudowanym tunerem satelitarnym, a obraz nagle znika na wszystkich kanałach, zrób reset listy kanałów i wyszukaj je ponownie. W menu ustawień satelitarnych sprawdź, czy jako satelita wybrany jest Hotbird 13E, a nie przypadkiem inna pozycja orbitalna. Niektóre telewizory po aktualizacji oprogramowania przywracają domyślne ustawienia i przestawiają satelitę na Astrę albo w ogóle na naziemną.