ROGANJOSH (RICH LAMB CURRY)

Mieszkańcy bloków na Ursynowie, Tarchominie czy Grochowie wiedzą, że telewizja w budynku wielorodzinnym to inna bajka niż w domu jednorodzinnym. Nie wystarczy kupić anteny, przykręcić ją do komina i podłączyć dekodera. W bloku wchodzą w grę przepisy wspólnoty, uwarunkowania konstrukcyjne oraz ograniczenia techniczne. Przekonaliśmy się o tym, gdy stara instalacja w naszym bloku zaczęła sprawiać kłopoty - sygnał naziemny przestał wystarczać, a streaming internetowy zacinał się w najmniej odpowiednich momentach meczu.

Instalacje antenowe w zabudowie wielorodzinnej da się przeprowadzić prawidłowo, pod warunkiem że zachowasz odpowiednią kolejność działań. Poniżej opisujemy krok po kroku, co zrobić i na co zwrócić uwagę przy wyborze sprzętu oraz usługi montażowej.

Formalności - jakie zgody i kto decyduje

Zanim zaczniesz przeglądać oferty sklepów z elektroniką, musisz załatwić sprawę formalną. Wspólnota mieszkaniowa albo spółdzielnia może posiadać własny regulamin opisujący montaż anteny satelitarnej. Taki dokument określa zasady dotyczące miejsc montażu, dopuszczalnych typów uchwytów oraz kwalifikacji instalatora. Część bloków po termomodernizacji ma gotową listę monterów rekomendowanych przez zarządcę.

Jeśli regulaminu nie ma, w grę wchodzi art. 38a ustawy o ochronie praw lokatorów. Przepis pozwala instalować anteny na własny koszt, ale z zachowaniem bezpieczeństwa budynku i estetyki elewacji. W praktyce musisz złożyć wniosek pisemny do zarządcy z opisem planowanego montażu. W treści wskaż: rodzaj anteny, średnicę czaszy, miejsce montażu, sposób prowadzenia kabla oraz dane instalatora. Zarządca ma 30 dni na odpowiedź. Brak sprzeciwu w tym czasie oznacza zgodę milczącą.

W przypadku odmowy masz prawo odwołać się do sądu. Często jednak wystarczy zmienić lokalizację albo wybrać instalatora z listy rekomendowanych, żeby sprawa przyspieszyła. Z naszego doświadczenia wynika, że wniosek z konkretną propozycją techniczną i wskazaniem montera akceptowanego przez wspólnotę przeszedł bez problemu w 2 tygodnie.

Miejsce montażu w bloku - balkon, dach czy elewacja

Trzy realne opcje: balkon, dach budynku, elewacja. Każda ma plusy i minusy. Montaż na elewacji to droga przez mękę - większość zarządców się na to nie zgodzi ze względu na ryzyko uszkodzenia termoizolacji i tynku. Pozostają balkon i dach.

Balkon - najczęstszy wybór

Najlepsza sytuacja to balkon od strony południowej albo południowo-zachodniej. Dla satelity Hot Bird nadającego z pozycji 13°E, antenę kieruje się na południe z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód, a elewacja (kąt nachylenia czaszy) wynosi około 29-30 stopni. Jeśli balkon jest od strony północnej, możliwości montażu satelitarnego są zerowe - antena musi "widzieć" satelitę, a północna ściana bloku go zasłania.

Do montażu balkonowego używa się uchwytu czołowego albo bocznego, przykręcanego do barierki lub balustrady. Popularne są uchwyty stalowe ocynkowane z rurą o średnicy 32-38 mm i wysokości 250-300 mm. Przy antenie 60-80 cm w pełni wystarczają. Ceny uchwytów balkonowych oscylują w przedziale 35-90 zł.

Ważna zasada: nie wiercimy w elewacji. Kabel prowadzimy szczeliną okienną albo specjalną przelotką uszczelnioną silikonem sanitarnym. Najgorszy błąd to nawiercenie otworu przez ramę okienną - wilgoć dostaje się do wnętrza, powstają grzyb oraz pleśń, a okno traci gwarancję.

Dach - opcja dla wybranych

Montaż na dachu budynku wielorodzinnego jest dopuszczalny, ale wymaga zgody zarządcy oraz wykwalifikowanego instalatora z uprawnieniami do pracy na wysokości. Anteny montuje się zazwyczaj na kominach wentylacyjnych albo konstrukcjach balastowych (bez wiercenia w dachu). Zaletą dachu jest doskonała widoczność satelity. Wady to długi kabel do mieszkania oraz ryzyko uszkodzeń pokrycia dachowego.

Sprzęt - co kupić i jak dobrać elementy instalacji

Podstawowy zestaw składa się z czterech elementów: anteny (czaszy z konwerterem), uchwytu montażowego, kabla koncentrycznego z wtykami oraz dekodera albo modułu CAM.

Anteny satelitarne produkowane w Polsce przez firmę CORAB to częsty wybór w instalacjach warszawskich. Modele ASC-700 (70 cm) oraz ASC-800 (80 cm) mają czaszę stalową ocynkowaną, zysk energetyczny odpowiednio 35,80 dB i 36,80 dB dla pasma 11,70 GHz. Masa z wyposażeniem to około 3,8 kg dla wersji 80 cm. Do montażu balkonowego wystarcza antena 60-80 cm, dla dachu lepiej zastosować 80-90 cm ze względu na większy opór wiatru.

Konwerter LNB to element montowany na ramieniu anteny, który odbiera sygnał z czaszy i przekształca go do postaci elektrycznej. Najpopularniejsze typy to Single (1 wyjście), Twin (2 wyjścia), Quad (4 wyjścia) oraz Quattro (4 wyjścia pasowe, do multiswitcha). Do pojedynczego dekodera wystarczy Single. Jeśli planujesz nagrywać i oglądać drugi program - Twin. Dla dwóch telewizorów - Quad. Markowe konwertery Inverto Premium mają szum 0,2 dB i zysk powyżej 55 dB.

Kabel koncentryczny to element, na którym nie warto oszczędzać. Najpopularniejszy w Polsce rodzaj to RG6 z miedzianą żyłą wewnętrzną o średnicy 1,13 mm. Dobry kabel ma podwójne ekranowanie - folia plus oplot miedziany. Markowe produkty TRISET-113 czy Digitus DK-61 kosztują w granicach 1,80-4 zł za metr bieżący. Do typowej instalacji w bloku potrzeba 8-20 metrów, zależnie od odległości od anteny do telewizora.

• Połączenia wtyków - do kabla RG6 używamy wtyków kompresyjnych typu F, zakręcanych specjalnymi szczypcami. Zdejmujemy 12 mm izolacji zewnętrznej, następnie 8 mm izolacji wewnętrznej, nakręcamy wtyk aż żyła centralna wystanie około 2 mm.
• Prowadzenie przewodu - na zewnątrz budynku stosujemy kabel w czarnej powłoce UV-odpornej, wewnątrz zwykły kabel biały. Przejścia przez ściany uszczelniamy silikonem sanitarnym.
• Rozgałęźniki - jeśli planujesz podłączyć dwa telewizory, użyj rozgałęźnika aktywnego albo multiswitcha. Tłumienie pasywnego rozgałęźnika 1:2 to 4-6 dB i może spowodować spadek jakości sygnału.

Jak ustawić antenę na Hot Bird i Astra

Po zamontowaniu anteny na uchwycie, czas na najdelikatniejszy etap - celowanie. Satelita Hot Bird znajduje się na pozycji 13°E, czyli antenę kieruje się mniej więcej na południe z minimalnym odchyleniem na zachód. Elewacja (nachylenie czaszy w dół) dla Warszawy i okolic to około 29-30 stopni.

Procedura wygląda następująco:

• Skieruj antenę w przybliżeniu na południe. Możesz się wzorować na sąsiednich antenach - jeśli w okolicy są już ustawione talerze, popatrz w jakim kierunku "patrzą".
• Ustaw kąt elewacji na około 29-30 stopni. Skala jest zazwyczaj na bocznej stronie uchwytu anteny.
• Podłącz miernik sygnału między konwerter a dekoder. Tani miernik satelitarny kosztuje 80-180 zł, profesjonalny z wyświetlaczem - 600-2000 zł.
• Wybierz w dekodera menu sygnału. Powinien pokazać poziom sygnału (siła) oraz jakość. Szukaj transpondera referencyjnego dla Hot Bird - np. 11.411 V, SR 27500.
• Powoli przesuwaj antenę w poziomie o 1-2 stopnie, obserwując wskaźnik jakości. Po znalezieniu maksimum delikatnie dokręć śruby azymutu.
• Optymalizuj elewację - lekko pochyl czaszę w górę i w dół o 1 stopień, szukając maksimum jakości sygnału.
• Na koniec sprawdź kąt obrotu konwertera. Dla Hot Bird w Polsce jest minimalny.

Dla satelity Astra 19,2°E antenę obracamy nieco bardziej na wschód od Hot Bird, a elewację minimalnie podnosimy. Jeśli chcesz odbierać obie pozycje, stosujesz antenę z dwoma konwerterami i przełącznik DiSEqC 4/1 (port A - Hot Bird, port B - Astra). Z Astry odbierzesz kanały niemieckie, francuskie oraz TV Trwam i Radio Maryja.

Dekodery i moduły CAM - co wybrać

Platforma Canal+ oferuje obecnie kilka modeli dekoderów. 4K Ultrabox+ i 4K Dualbox+ to urządzenia wypożyczane w ramach abonamentu. Dualbox różni się od Ultraboxa obecnością dysku twardego oraz dodatkowym wejściem satelitarnym. Canal+ BOX+ to podstawowy model. Jeśli chcesz dekoder na własność, jedynym dostępnym w ofercie prepaid jest WiFiBox+ (Sagemcom DSIW74) - obsługuje standard HD, nie 4K.

Platforma Polsat Box ma podobną politykę. Polsat Box 4K, 4K Lite oraz Soundbox 4K są dostępne wyłącznie w dzierżawie. Tylko Evobox Stream można czasem kupić w sklepach RTV jako sprzęt do oferty internetowej Polsat Box GO.

Alternatywą dla dekodera jest moduł CAM CI+. To mała karta wkładana do gniazda CI+ w telewizorze. Moduł autoryzuje odbiór płatnych kanałów bez dodatkowego urządzenia podłączanego do telewizora. Canal+ oferuje moduł CAM CI+ ECP, Polsat Box - własny moduł CAM CI+. Moduł ma sens, jeśli masz telewizor z wbudowanym tunerem satelitarnym i gniazdem CI+ oraz nie potrzebujesz funkcji nagrywania.

Najczęstsze usterki i ich usuwanie

• Brak sygnału całkowity - sprawdź najpierw połączenia kabla. Najczęściej to wtyk F poluzowany albo całkiem wyrwany. Druga przyczyna to przerwany kabel w miejscu przejścia przez ścianę. Trzecia - uszkodzony konwerter przez wyładowanie atmosferyczne.
• Sygnał przerywa podczas deszczu - to naturalne zjawisko. Jeśli jednak trwa długo po deszczu, sprawdź czy woda nie dostała się do konwertera albo gniazda. Uszczelnij połączenia taśmą samowulkanizującą.
• Sygnał zniknął nagle po wichurze - antena przesunęła się na uchwycie. Poluzuj śruby azymutu, ustaw ponownie i dokręć mocniej. Jeśli powtarza się to regularnie, wymień uchwyt na solidniejszy.
• Kilka kanałów nie działa, reszta normalnie - uszkodzony konwerter albo przełącznik DiSEqC. Spróbuj wymienić konwerter na nowy.
• Komunikat "brak sygnału" po przeniesieniu dekodera - sprawdź czy kabel jest podłączony do właściwego wejścia (LNB IN, nie LOOP).

Ile kosztuje profesjonalny montaż anteny

Na podstawie cenników kilkunastu warszawskich monterów anten, uśrednione ceny usług kształtują się następująco:

• Montaż i ustawienie anteny satelitarnej na balkonie - 150-280 zł
• Montaż i ustawienie anteny na dachu - 200-350 zł
• Ustawienie samej anteny (już zamontowanej) - 120-180 zł
• Wymiana konwertera LNB - 90-160 zł
• Wymiana kabla koncentrycznego (z materiałem) - 8-15 zł za metr
• Diagnoza instalacji - 100-180 zł

Wybierając instalatora, pytaj o dojazd - część monterów wlicza go w cenę, inni doliczają 40-80 zł za dojazd na prawy brzeg albo do podwarszawskich miejscowości. Warto też zapytać o gwarancję na usługę i sprawdzić, czy monter ma miernik satelitarny.

Jak podłączyć dodatkowy telewizor w innym pokoju

Jeśli chcesz mieć dwa telewizory podłączone do jednej anteny, masz dwie drogi. Pierwsza - rozgałęźnik pasywny 1:2. Tłumi sygnał o 4-6 dB, ale kosztuje 15-30 zł. Druga - multiswitch, który rozdziela sygnał z konwertera Quattro na wiele gniazd. Multiswitch 4 wejścia / 4 wyjścia kosztuje 100-250 zł. Wymaga jednak konwertera Quattro, a nie zwykłego Single.

W blokach z instalacją zbiorczą, gdzie na dachu jest jedna duża antena z konwerterem Quattro, sygnał rozdziela multiswitch centralny na wszystkie mieszkania. Taka instalacja eliminuje konieczność montażu własnej anteny, ale nie wszędzie występuje. Warto zapytać zarządcę, czy blok ma instalację zbiorczą SAT - wtedy wystarczy aktywować abonament u operatora i podłączyć dekoder do gniazda w ścianie.

Sprawy, które najczęściej sprawiają trudność przy montażu anteny w bloku

• Czy mogę zamontować antenę satelitarną na balkonie bez zgody wspólnoty? Nie. Nawet jeśli balkon jest Twoją własnością, elewacja, balustrada i przestrzeń wokół należą do części wspólnych. Wspólnota może określić zasady montażu, nawet jeśli nie wyda formalnego zakazu. Najbezpieczniej złożyć wniosek i poczekać na odpowiedź.
• Czy potrzebuję zgody sąsiadów na antenę satelitarną? Jeśli antena jest montowana na Twoim balkonie i nie wpływa na sąsiednie mieszkania (nie zasłania światła, nie jest zamocowana do ściany sąsiada), formalnie nie potrzebujesz ich zgody. Jeśli jednak kabel ma przechodzić przez ścianę do sąsiada albo antena jest na ścianie szczytowej, warto porozmawiać.
• Która antena jest lepsza - 60 cm czy 80 cm? Do odbioru Hot Bird wystarczy antena 60 cm. Jeśli planujesz odbiór z Astry 19,2°E albo wchodzą w grę zakłócenia od pobliskich budynków, lepiej zastosować 80 cm. Antena 90 cm to pewność przy każdej pogodzie, ale w blokach bywa problematyczna ze względu na gabaryty i opór wiatru.
• Czy moduł CAM CI+ zastąpi dekoder? Tylko częściowo. Moduł pozwala odebrać płatne kanały na telewizorze z gniazdem CI+, ale nie daje funkcji nagrywania, pauzy ani cofania. Dodatkowo nie każdy telewizor obsługuje moduł CAM CI+ ECP wymagany do odbioru Canal+ w 4K. Lista zgodnych modeli jest publikowana przez operatora.
• Czy instalator musi mieć uprawnienia? Do montażu anteny na balkonie nie. Do pracy na dachu albo elewacji na wysokości powyżej 1 metra - tak, instalator musi mieć uprawnienia do pracy na wysokości oraz ubezpieczenie OC.
• Jak sprawdzić czy w moim bloku jest instalacja zbiorcza? Zapytaj w administracji albo sprawdź puszki antenowe w ścianie. Jeśli masz w ścianie gniazdo z napisem SAT, prawdopodobnie jest to instalacja zbiorcza. Wtedy nie musisz montować własnej anteny.

Kiedy warto zlecić pracę instalatorowi

Samodzielny montaż anteny satelitarnej jest możliwy, jeśli masz balkon od odpowiedniej strony, podstawowe narzędzia (klucze nasadowe 10/13, szczypce do wtyków F, miernik sygnału) oraz trochę cierpliwości. Koszt zestawu narzędzi to około 200-300 zł jednorazowo, więc przy jednej instalacji w bloku się nie opłaca.

Warto zlecić usługę profesjonalistę w następujących sytuacjach:

• Antena ma być zamontowana na dachu albo w miejscu trudno dostępnym
• Wspólnota wymaga instalatora z listy rekomendowanych
• Chcesz odbierać sygnał z kilku satelitów (Hot Bird + Astra)
• Instalacja obejmuje kilka telewizorów w różnych pokojach
• Masz już antenę, ale sygnał jest słaby albo przerywa i nie wiesz dlaczego

Instalator z miernikiem satelitarnym załatwi ustawienie anteny w 30-60 minut, podczas gdy początkujący spędzi na tym pół dnia. Profesjonalista przeprowadzi pomiary i udzieli gwarancji. W blokach gdzie wspólnota rekomenduje monterów, warto skorzystać z ich usług - znają specyfikę budynku.