MARZIPAN

Kluby fitness to specyficzne budynki. Wiele z nich mieści się w halach z metalowymi konstrukcjami nośnymi, ścianami z płyt warstwowych i wielkimi przeszkleniami.

Problem pojawia się już na etapie planowania. Tam, gdzie w zwykłym mieszkaniu wystarczy kilkanaście metrów kabla i antena na barierce, w klubie fitness trzeba pomyśleć o rozprowadzeniu sygnału do kilku odbiorników w różnych strefach. Dochodzą wibracje od bieżni, uderzenia sztang o podłogę i duża wilgoć w szatniach.

W takich warunkach instalacja anteny satelitarnej musi być zaplanowana inaczej niż w domu. Od miejsca po sposób prowadzenia kabla - wszystko wpływa na to, czy na ekranach nad bieżniami obraz będzie płynny, czy będzie się zacinał w najmniej odpowiednim momencie.

Metal i beton jako naturalne przeszkody

Sygnał z satelity to fala o bardzo wysokiej częstotliwości. Taka fala nie przenika przez metal - odbija się od niego jak światło od lustra. Dlatego hala z konstrukcją stalową działa jak klatka Faradaya. Sygnał wpadający przez okna częściowo się odbija, a część zostaje pochłonięta przez zbrojenia w ścianach.

Podobnie z betonem z grubym zbrojeniem. Stropy w nowoczesnych budynkach mają siatki zbrojeniowe co kilkanaście centymetrów. Dla sygnału satelitarnego to bariera prawie tak samo skuteczna jak blacha. Dlatego antena zamontowana wewnątrz hali - nawet w oknie - zazwyczaj nie odbiera niczego użytecznego.

Wilgoć też ma znaczenie. W strefach basenowych i szatniach para wodna osadza się na kablu i złączach. Z czasem miedź utlenia się, a styk słabnie. To częsty powód, dla których po kilku latach eksploatacji obraz nagle zaczyna się sypać w deszczowe dni.

Gdzie zamontować antenę - przegląd miejsc

Wybór miejsca to najważniejsza decyzja. Antena musi mieć czystą linię widzenia w kierunku satelity Hotbird, czyli patrzeć w stronę południa z lekkim odchyleniem na zachód. Między czaszą anteny a satelitą nie może być żadnej przeszkody - ani drzewa, ani sąsiedniego budynku, ani masztu oświetleniowego.

Najczęściej stosowane miejsca montażu:

• Dach budynku - najwyższy punkt, najmniej przeszkód. Wymaga dostępu serwisowego i solidnego mocowania do krokwi lub blachy dachowej.
• Elewacja ściany południowej - dobra opcja, gdy dach jest niedostępny. Trzeba sprawdzić, czy w tej ścianie nie ma dużych stalowych profili zakłócających odbiór.
• Balkon lub gzyms - rzadko stosowane w klubach, ale możliwe w małych studiach fitness w kamienicach. Wymaga zgody właściciela budynku.
• Maszt niezależny na dachu - stosowany, gdy na dachu są już inne instalacje i antena musi być podniesiona ponad nie.

Zanim podejmiesz decyzję, wyjdź na zewnątrz w godzinach porannych i popołudniowych. Zobacz, czy w wybranym kierunku nie rzucają cienia pobliskie drzewa lub nowe budynki.

Uchwyty antenowe - co wybrać i dlaczego

Uchwyt to element łączący antenę z budynkiem. To on przejmuje siły wiatru, drgania od bieżni i uderzenia sztang. Tani uchwyt z cienkiego metalu z czasem się wygina i antena zmienia kąt o kilka stopni. Wystarczy tak niewiele, by obraz na ekranach zaczął się sypać.

Grubość ścianki rury powinna wynosić od 1,5 do 3 mm. Cieńsze rury wyginają się pod naporem wiatru. Śruby mocujące użyj klasy 8.8 - ta klasa oznacza, że stal wytrzyma określone obciążenie bez trwałego odkształcenia. Zwykłe śruby z marketu budowlanego mogą pękać po kilku sezonach.

Konwerter - który pasuje do klubu fitness

Konwerter to mały element zamocowany na ramieniu anteny. Odbiera sygnał i przetwarza go na niższą częstotliwość przesyłaną kablem. W klubie, gdzie sygnał idzie do kilku odbiorników, trzeba wybrać konwerter typu Twin, Quad lub Octo - zależnie od liczby dekoderów.

Konwertery Quattro stosuje się w instalacjach z tzw. multiswitchem, czyli przełącznikiem matrycowym. To rozwiązanie sprawdza się, gdy w klubie jest powyżej 4 odbiorników i każdy ma mieć niezależny wybór kanału.

• Single - 1 wyjście, do jednego dekodera
• Twin - 2 wyjścia, np. dekoder z PVR i drugi telewizor
• Quad - 4 wyjścia, 4 niezależne dekodery
• Octo - 8 wyjść, większe instalacje
• Quattro - 4 wyjścia zróżnicowane, tylko z multiswitchem

Kabel i złącza - nie oszczędzaj na tym elemencie

Kabel koncentryczny 75 Ω to standard. Ale nie każdy kabel znakowany tym symbolem nadaje się do instalacji satelitarnej. W klubie, gdzie kabel prowadzi się kilkadziesiąt metrów i przez różne środowiska, wybierz kabel z miedzianym oplotem o tłumienności ekranowania od 90 do 100 dB.

Średnica zewnętrzna kabla to zazwyczaj od 6,8 do 7,5 mm. Cieńsze kable mają większe tłumienie i szybciej tracą sygnał na długich odcinkach. Dla instalacji powyżej 30 metrów rozważ kabel o średnicy 10 mm z miedzianym oplotem podwójnym.

Złącza to osobny temat. Stosuj złącza w standardzie F, złocone lub niklowane. Zakręcane ręcznie często luzują się od wibracji. Po zaciśnięciu złącza owiń je taśmą samowulkanizującą - chroni to przed wilgocią, która jest głównym wrogiem instalacji w klubach z basenami.

Sprzęt Canal+ i Polsat Box - co znajdziesz w ofercie

W Polsce dominują dwie platformy: Canal+ i Polsat Box. Każda ma swój zestaw dekoderów i modułów CAM. Wybór zależy od tego, czy klub korzysta z abonamentu czy z oferty prepaid, oraz od liczby telewizorów.

Dekodery 4K są dostępne wyłącznie w najmie. To istotne, bo jeśli klub chce mieć dekoder na własność - na przykład w małym studio bez stałego abonamentu - wybór ogranicza się do modeli HD. Moduły CAM CI+ pozwalają odbierać kanały płatne bez zewnętrznego dekodera - karta wkłada się bezpośrednio w telewizor z gniazdem CI+. Wygodne, gdy na ścianie wisi kilka telewizorów i nie chcemy oddzielnego dekodera przy każdym.

W przypadku problemów z dekoderami lub modułami CAM pomocny jest autoryzowany serwis Canal+ lub serwis Polsat Box. Autoryzowane punkty mają dostęp do oprogramowania i części zamiennych niedostępnych w zwykłych sklepach.

Konfiguracja dekodera po uruchomieniu instalacji

Po podłączeniu anteny do dekodera uruchom menu instalacyjne. W dekoderach Canal+ i Polsat Box znajdziesz opcję "Wyszukiwanie kanałów" lub "Ustawienia anteny". W menu widać dwa wskaźniki: siła sygnału i jakość sygnału. Ten drugi jest ważniejszy - siła może być wysoka, ale jeśli jakość niska, obraz nadal będzie się sypał.

• Siła sygnału: powyżej 60% w dni bezchmurne
• Jakość sygnału: powyżej 80% dla pewnego odbioru
• BER (wskaźnik błędów): jak najbliższy 0

Jeśli jakość sygnału spada poniżej 70%, obraz w ruchliwych scenach - na przykład podczas transmisji meczu - zacina się. Wtedy trzeba wrócić do anteny i delikatnie korygować jej ustawienie.

Autoryzowany serwis w Warszawie i okolicach

Kiedy samodzielny montaż przekracza Twoje możliwości - na przykład antena ma stanąć na dachu klubu na wysokości kilkunastu metrów - warto skorzystać z pomocy profesjonalistów. CYFRA.TV to serwis z własnymi instalatorami w Warszawie oraz oddziałami i instalatorami w miejscowościach ościennych. Wykonują autoryzowane naprawy Polsat Box, Canal+, anten i kompletnych systemów satelitarnych na terenie stolicy i okolic. W razie problemów z montażem takiego sprzętu lub anten naziemnych oferują pomoc techniczną. Korzystanie z autoryzowanego serwisu ma sens zwłaszcza wtedy, gdy klub jest objęty umową serwisową i szybka naprawa jest ważna dla ciągłości emisji programu na ekranach.

Ustawianie anteny - krok po kroku

Ustawienie anteny satelitarnej na Hotbirda dla Warszawy i okolic to kierunek południa z bardzo lekkim odchyleniem na zachód. Nie podajemy dokładnych stopni azymutu ani elewacji - te wartości łatwo znaleźć w aplikacjach typu SatFinder, a w terenie i tak trzeba korygować ręcznie.

Proces wygląda następująco:

• Zamontuj antenę na uchwycie, ale nie dokręcaj śrub na ramię konwertera ani na zawias elewacji do końca.
• Połącz kablem konwerter z dekoderem i włącz menu pomiaru sygnału.
• Poproś drugą osobę o obserwację wskaźnika jakości na ekranie telewizora.
• Obróć antenę powoli na lewo i prawo, obserwując zmiany jakości sygnału.
• Znajdź maksimum i delikatnie dokręć śruby obrotu.
• Koryguj elewację - podnoszenie i opuszczanie czaszy o kilka milimetrów.
• Dokręć śruby elewacji, ale nie na tyle mocno, by zablokować regulację.
• Obróć konwerter w jego uchwycie o kilka stopni w lewo i prawo, szukając maksimum.
• Zaciśnij wszystkie śruby i sprawdź ponownie jakość sygnału.

Po zakończeniu prac owiń złącze konwertera taśmą samowulkanizującą. Zabezpiecza to przed wodą, która po kilku sezonach mogłaby wniknąć do wnętrza konwertera i zniszczyć elektronikę.

Trudności i ich przyczyny

Nawet poprawnie zamontowana instalacja czasem sprawia problemy. Najczęstsze objawy i przyczyny zebrano poniżej.

Większość tych problemów da się rozwiązać samodzielnie podstawowymi narzędziami - klucz nasadowy 13, miernik uniwersalny, taśma samowulkanizująca, nożyce do kabla. Jeśli jednak objawy powracają po kilku korektach, lepiej wezwać specjalistę. Powtarzające się awarie w tym samym miejscu zazwyczaj oznaczają problem z kablami ukrytymi w ścianach, której bez rozbijania konstrukcji nie da się sprawdzić.

Prowadzenie kabli przez budynek klubu

Klub fitness ma zazwyczaj kilka stref: siłownię główną, strefę cardio, salę na zajęcia grupowe, szatnie, recepcję. W każdej z nich mogą być telewizory. Kable od anteny trzeba doprowadzić do każdego z nich, zachowując odpowiednie odległości od innych instalacji.

• Trzymaj kable satelitarne z dala od kabli zasilających - minimum 20-30 cm odstępu równolegle, a przy skrzyżowaniach zachowaj kąt 90 stopni.
• Unikaj prowadzenia w pobliżu silników bieżni i transformatorów - pole magnetyczne zakłóca sygnał.
• Nie zginaj kabla ostro - promień gięcia minimum 5 średnic zewnętrznych kabla.
• Przy przejściu przez ściany użyj przepustów gumowych, by chronić koszulkę przed przecieraniem.
• W szachtach instalacyjnych prowadź kable w korytkach - ułatwia to późniejszą diagnostykę.

Na długich odcinkach powyżej 40 metrów tłumienie kabla może być na tyle duże, że sygnał ulegnie znacznemu osłabieniu. Wtedy stosuje się wzmacniaki liniowe lub kable o większej średnicy.

Multiswitch - kiedy warto go zastosować

Klub z kilkoma telewizorami to klasyczny przypadek zastosowania multiswitcha. Urządzenie przyjmuje sygnał z konwertera Quattro i rozdziela go na wiele niezależnych wyjść. Każdy telewizor z dekoderem lub modułem CAM dostaje osobny kabel, a użytkownicy mogą niezależnie wybierać kanały.

Multiswitch montuje się zazwyczaj w szafie rack 19" w serwerowni klubu lub w miejscu centralnym, z którego kable rozchodzą się promieniście do poszczególnych stref. Zasilanie konwertera Quattro zapewnia zasilacz wbudowany w multiswitch lub oddzielny zasilacz liniowy.

Multiswitch łatwo rozbudować - kolejne urządzenia można łączyć kaskadowo. Trzeba jednak pamiętać, że przy każdej kaskadzie sygnał nieco słabnie, dlatego przy dużych instalacjach warto zainwestować w sprzęt renomowanej marki.

Częste błędy początkujących instalatorów

Nawet poprawnie zaplanowana instalacja może nie działać, jeśli popełnisz typowe błędy. Część z nich widać dopiero po kilku tygodniach eksploatacji.

• Zbyt luźne śruby uchwytu - wiatr powoli przesuwa antenę, sygnał spada po kilku tygodniach.
• Brak uszczelnienia złączy - woda dostaje się do konwertera, koroduje styki, sygnał znika po pierwszym deszczowym tygodniu.
• Prowadzenie kabla obok zasilania - zakłócenia w obrazie, zwłaszcza na kanałach z mocną kompresją.
• Zbyt mała średnica kabla - na długich trasach tłumienie zżera sygnał, multiswitch nie ma z czym pracować.
• Nieprawidłowy kąt konwertera - polaryzacja nie jest optymalna, część kanałów ma słabszy sygnał.
• Antena zamontowana za nisko - przeszkody terenowe blokują sygnał, jakość spada wieczorem.

Każdy z tych błędów da się uniknąć odpowiednio wcześnie planując instalację i stosując sprzęt właściwej jakości. Czas spędzony na etapie projektu zwraca się później brakiem awarii i mniejszą liczbą interwencji serwisowych.