MARINATED BEEF SALAD WITH LEMONGRASS

Zamontowanie zestawu satelitarnego do odbioru Polsat Box czy Canal+ to robota, którą można wykonać samemu, o ile ma się dwie sprawne ręce, podstawowe narzędzia i odrobinę cierpliwości. W tym tekście pokażemy, jak do tego podejść metodycznie – od wyboru sprzętu, przez wiercenie uchwytu, po ustawianie czaszy i testowanie sygnału. Nie będziemy owijać w bawełnę: niektóre czynności są żmudne, ale każdą da się rozłożyć na proste etapy.

Zacznijmy od tego, co trzeba zgromadzić przed przystąpieniem do pracy. Bez kompletu elementów szkoda zaczynać, bo potem okaże się, że brakuje wtyku albo kabel jest o metr za krótki.

Dobór czaszy i konwertera

Do odbioru kanałów z satelity Hotbird, z którego nadają polskie platformy, w zupełności wystarczy antena o średnicy 80 cm. Modele 60 cm też złapią sygnał, ale przy ulewnym deszczu czy mokrym śniegu obraz może się rozsypywać. Większa powierzchnia czaszy daje po prostu więcej zapasu przy złej pogodzie. Konstrukcje stalowe ocynkowane i malowane proszkowo wytrzymują lata bez śladów rdzy, nawet gdy montuje się je od strony najbardziej narażonej na wiatry.

Konwerter, czyli to pudełko na wysięgniku przed czaszą, odpowiada za zebranie fal i przesłanie ich kablem do dekodera. Parametr, na który warto zwrócić uwagę, to współczynnik szumów – im niższy, tym czyściej odbierany jest sygnał. Dobre modele mają szumy na poziomie 0,2 dB. Do pojedynczego telewizora wystarczy konwerter typu Single. Jeśli planujecie podłączyć dwa niezależne dekodery, potrzebny będzie Twin (2 wyjścia), a przy czterech – Quad. Jest jeszcze wariant Quattro, ale o nim za chwilę, bo to już instalacja z multiswitchem.

Kabel, wtyki i uchwyt

Przewód koncentryczny musi mieć impedancję 75 omów. Do użytku zewnętrznego kupuje się kabel żelowany – ma on wewnątrz warstwę żelu, która nie przepuszcza wilgoci w razie uszkodzenia płaszcza. Żyła wewnętrzna miedziana (a nie stalowa pokryta miedzią) to podstawa, bo stalowe rdzenie potrafią po kilku sezonach skorodować i sygnał siada. Długość kabla odmierzcie z zapasem – lepiej mieć 2 metry więcej niż potem kombinować z łączeniem na złączkę.

Do zarobienia końcówek używa się wtyków typu F, dopasowanych średnicą do kabla (najczęściej pod RG-6). Na zewnątrz, przy konwerterze, stosuje się wtyki z gumową uszczelką w środku – zapobiega to wciąganiu wody do środka przewodu. Do środka, przy dekoderze, wystarczą zwykłe nakręcane.

Uchwyt to element, na którym nie warto oszczędzać. Aluminiowe nie rdzewieją, stalowe ocynkowane też są trwałe. Długość masztu dobiera się do miejsca – im krótszy, tym mniejsza amplituda drgań przy wietrze. Do ściany murowanej wystarczy standardowy uchwyt na 4 kołki rozporowe 12 mm. Przy ociepleniu ze styropianu sprawa się komplikuje – o tym poniżej.

Gdzie i jak mocować uchwyt

Antenę ustawia się na południe, z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód. To oznacza, że miejsce montażu musi mieć czysty widok w tym kierunku. Drzewa, sąsiednie budynki, a nawet rynna czy podbitka dachowa potrafią skutecznie zablokować sygnał. Przed wierceniem warto wyjść na zewnątrz i sprawdzić, czy o godzinie 13:00 słońce padałoby w miejsce, gdzie planujecie powiesić talerz – to stara instalatorska metoda na szybkie określenie południowego kierunku.

Do ściany z cegły lub betonu wierci się otwory wiertarką udarową, wiertłem 12 mm. Po wywierceniu trzeba koniecznie wydmuchać pył z dziur – pominięcie tego kroku sprawia, że kołek nie trzyma tak mocno, jak powinien. Kołki rozporowe wbija się młotkiem, potem przykłada uchwyt i przykręca śrubami z podkładkami. Poziomica w pionie na maszcie to absolutna konieczność – jeśli maszt odchyli się choćby o kilka stopni, późniejsze ustawianie kątów na czaszy zamieni się w koszmar.

Gdy ściana jest ocieplona styropianem, zwykłe kołki nie sięgną do warstwy nośnej. Styropian ma zerową nośność – antena na nim będzie się chwiać i przy pierwszej wichurze może wyrwać cały fragment elewacji. Rozwiązaniem są długie kotwy przechodzące przez ocieplenie aż do muru, albo kotwy chemiczne. Wierci się wtedy głęboki otwór, aplikuje zaprawę iniekcyjną z kartusza i osadza pręt gwintowany. Po związaniu (czas zależy od temperatury – latem około 40 minut, zimą nawet kilka godzin) przykręca się uchwyt. Miejsce wokół kotwy warto uszczelnić silikonem, żeby woda nie wchodziła pod styropian.

Montaż na balkonie jest prostszy – uchwyty balkonowe zaciska się na balustradzie bez wiercenia. Trzeba tylko sprawdzić, czy balustrada nie przesłania widoku na południe i czy antena nie wystaje poza obrys balkonu (niektóre wspólnoty tego zabraniają). Prawidłowy montaż anteny satelitarnej na kominie wymaga obejmy taśmowej opasującej komin – nie powinno się wiercić w kominie, bo narusza się strukturę i ciąg wentylacyjny.

Składanie czaszy i podłączanie kabla

Samą czaszę skręca się na ziemi, zgodnie z instrukcją z zestawu. Jarzmo mocujące przykręca się do tylnej części talerza, a konwerter osadza w uchwycie na wysięgniku. Trzeba zwrócić uwagę, żeby konwerter był wsunięty do oporu i skierowany centralnie w środek czaszy – każde przesunięcie o centymetr potrafi obniżyć siłę sygnału o kilka procent.

Zarabianie wtyku F na kablu robi się tak: odcina się równo końcówkę przewodu, ściąga około 10 mm zewnętrznego płaszcza (delikatnie, żeby nie przeciąć oplotu), wywija oplot na płaszcz, usuwa folię aluminiową i dielektryk na odcinku około 3 mm od miejsca wywinięcia, odsłaniając miedzianą żyłę. Na tak przygotowany koniec nakręca się wtyk F – powinien wejść ciasno, a żyła ma wystawać około 1 mm ponad krawędź wtyku. Jeśli wystaje więcej, przycina się ją. Żaden drucik oplotu nie może dotykać żyły, bo zrobi się zwarcie i sygnał zniknie.

Wtyk od strony konwertera dokręca się kluczem (zwykle 10 mm), ale bez przesady – aluminium w konwerterze jest miękkie i można zerwać gwint. Na zewnątrz dobrze jest owinąć połączenie taśmą samowulkanizującą, która stworzy szczelną warstwę chroniącą przed deszczem.

Ustawianie anteny na satelitę

To moment, w którym przydaje się druga osoba. Jedna stoi przy antenie i delikatnie nią porusza, druga siedzi przed telewizorem i obserwuje wskazania miernika sygnału w dekoderze. W Polsat Box ścieżka do miernika to: Menu > Ustawienia > Instalacja > Informacje techniczne. W Canal+ podobnie – w menu dekodera jest zakładka z parametrami sygnału.

Antenę ustawia się najpierw zgrubnie: kierunek południowy z lekkim odchyleniem na zachód, kąt elewacji (czyli nachylenie czaszy w pionie) w okolicach Warszawy i okolic wynosi około 30 stopni. Na uchwycie czaszy jest podziałka – ustawia się na niej przybliżoną wartość i blokuje śruby tak, żeby dało się jeszcze poruszać talerzem z lekkim oporem.

Potem zaczyna się strojenie: bardzo powolne ruchy w poziomie, o pół centymetra na raz. Po każdym ruchu odczekuje się 3-4 sekundy, bo dekoder potrzebuje chwili na przetworzenie zmiany. Gdy na ekranie pojawi się sygnał, przechodzi się do regulacji pionowej – znów minimalnymi ruchami, szukając najwyższego wskazania. Na koniec można delikatnie pokręcić konwerterem w uchwycie (kąt skręcenia), co czasem daje dodatkowy wzrost jakości.

Profesjonalni instalatorzy używają mierników z wyświetlaczem, które pokazują nie tylko siłę, ale też jakość sygnału (MER – Modulation Error Ratio). Dla Hotbirda dobry wynik to MER powyżej 12 dB. Dekodery pokazują zwykle słupek procentowy – celujcie w minimum 80% na pasku jakości. Jeśli po 15 minutach kręcenia nie możecie nic złapać, sprawdźcie, czy konwerter nie jest zasłonięty, czy kabel nie ma zwarcia i czy wtyki są dobrze dokręcone.

Instalacje na kilka telewizorów

Gdy chcecie podłączyć 3-4 dekodery w różnych pokojach, sam konwerter Quad nie wystarczy – potrzebny jest multiswitch. Wtedy na antenie montuje się konwerter Quattro, który ma 4 wyjścia (HH, HL, VH, VL – czyli podział na pasma i polaryzacje). Z konwertera ciągnie się 4 kable do multiswitcha zamontowanego wewnątrz budynku (np. na strychu czy w garażu), a z multiswitcha rozprowadza się sygnał do poszczególnych gniazdek w pokojach.

Ustawianie anteny z konwerterem Quattro ma pewien haczyk: nie da się go zrobić bezpośrednio na Quattro, bo miernik podłączony do jednego wyjścia nie widzi całości sygnału. Instalatorzy stosują trick – najpierw zakładają zwykłego Single'a, ustawiają na nim antenę idealnie, a potem podmieniają go na Quattro. Różnica w masie i geometrii jest na tyle mała, że ustawienie pozostaje poprawne. Po zamianie sprawdza się jeszcze sygnał na wyjściu z multiswitcha, na każdym z czterech torów osobno.

Najczęstsze wpadki przy montażu

Pierwsza sprawa to wybór miejsca bez sprawdzenia prześwitu. Liście na drzewie, którego zimą nie było widać, potrafią w maju całkowicie odciąć sygnał. Druga – montaż za nisko, gdzie antena łapie odbicia od sąsiednich budynków. Trzecia – przeciąganie kabla na styk, bez zapasu, przez co przy najmniejszym przesunięciu wtyk jest wyrywany z gniazda. Czwarta – zapominanie o uziemieniu. Jeśli antena stoi na dachu i jest najwyższym punktem, powinna być wpięta w instalację odgromową budynku. Przepisy mówią o przewodzie uziemiającym o przekroju minimum 16 mm² dla miedzi.

Kolejna usterka to woda w kablu. Gdy wtyk przy konwerterze nie ma uszczelki albo nie jest owinięty taśmą, po pierwszym deszczu wilgoć wędruje w dół przewodu i po kilku tygodniach na ekranie pojawia się komunikat „brak sygnału”. Wymiana całego kabla to wtedy jedyne wyjście.