VEGETABLE LAKSA

Oglądanie brytyjskiej telewizji satelitarnej w Polsce to temat, który od lat rozpala dyskusje na forach internetowych. Krąży wokół niego sporo mitów — najczęściej słyszy się, że potrzebna jest antena wielkości talerza radarowego, a i tak nic nie złapiecie.

Skąd się bierze brytyjska telewizja na satelicie

Za kanały z Wysp odpowiada grupa satelitów umieszczonych na pozycji orbitalnej 28,2°E. Mowa o Astrze 2E, 2F oraz 2G — wszystkie należą do operatora SES i pracują razem, tworząc jeden z największych ośrodków nadawczych w Europie. Transmitują setki programów: od informacyjnych, przez rozrywkowe, aż po muzyczne i religijne. Część z nich jest kodowana i dostępna wyłącznie w ramach płatnych pakietów (jak Sky UK), ale całkiem spora grupa nadaje bez szyfrowania — w trybie FTA, czyli Free-to-Air. I to właśnie te niekodowane stacje są dla nas najbardziej interesujące.

Wiązka brytyjska kontra wiązka europejska — tu leży pies pogrzebany

Satelity na 28,2°E wysyłają sygnał dwiema głównymi wiązkami. Pierwsza z nich, tak zwana UK Spot Beam, jest precyzyjnie wycelowana w terytorium Wielkiej Brytanii i Irlandii. Jej zasięg celowo omija Europę Środkową i Wschodnią, więc w Polsce sygnał z tej wiązki jest bardzo słaby. Żeby cokolwiek z niej wycisnąć, potrzebowalibyście czaszy o średnicy 2, a nawet 3 metrów — a i to bez gwarancji. W tej wiązce siedzą między innymi BBC One, BBC Two, ITV, Channel 4 i Channel 5. To właśnie one są praktycznie poza zasięgiem dla przeciętnego odbiorcy znad Wisły.

Druga wiązka — europejska — to już zupełnie inna bajka. Obejmuje swoim zasięgiem praktycznie cały kontynent, w tym Polskę. Sygnał jest na tyle silny, że do jego odbioru w zupełności wystarczy antena o średnicy 80–90 cm. I to właśnie w tej wiązce znajduje się ponad 150 niekodowanych kanałów, które możecie oglądać bez żadnych dodatkowych opłat. Warto też wspomnieć, że niektóre transpondery w wiązce brytyjskiej pracują z niższym współczynnikiem korekcji błędów (FEC 2/3 zamiast typowego 5/6), co sprawia, że ich sygnał jest nieco łatwiejszy do złapania nawet poza głównym obszarem docelowym. Nie jest to regułą, ale czasem udaje się trafić na takie perełki.

Co konkretnie da się złapać z 28,2°E w Polsce

Lista kanałów dostępnych w wiązce europejskiej jest całkiem pokaźna i regularnie się zmienia — jedne stacje znikają, inne wskakują na ich miejsce. Dlatego warto co kilka miesięcy zrobić ponowne skanowanie satelity. Oto co najczęściej można znaleźć:

• Kanały informacyjne: Sky News (nadaje całodobowo, bez szyfrowania), BBC World News, GB News, Bloomberg Television, CNBC Europe, CNN International, Al Jazeera International, France 24 (wersja angielska), Euronews. To świetne źródła wiadomości z całego świata, prowadzone na żywo.
• Kanały muzyczne: Clubland TV, NOW 70s, NOW 80s, NOW 90s, Trace Urban, Trace Vault. Każdy z nich celuje w nieco inną dekadę lub gatunek — od klasycznego popu po miejskie brzmienia.
• Kanały dokumentalne i lifestylowe: Travel Channel, Food Network, Blaze, PBS America. Traficie tu na programy o gotowaniu, podróżach, historii czy motoryzacji.
• Kanały kulturalne i rozrywkowe: Sky Arts (sztuka, teatr, muzyka klasyczna), Talking Pictures TV (starsze filmy i seriale), GREAT! tv, GREAT! movies, GREAT! romance.
• Kanały religijne: God Channel, Daystar TV, EWTN Europe, TBN UK. Działają 24 godziny na dobę i nie wymagają żadnych opłat.
• Kanały z telezakupami: QVC UK, Ideal World, TJC. Może nie jest to szczyt rozrywki, ale pokazuje różnorodność brytyjskiej oferty.

Do tego dochodzą dziesiątki stacji radiowych nadających w języku angielskim — od BBC Radio po lokalne rozgłośnie. Jeśli uczycie się języka albo po prostu chcecie mieć kontakt z żywym angielskim, to kopalnia materiału.

Jaki sprzęt będzie potrzebny do odbioru

Zacznijmy od anteny. Do odbioru wiązki europejskiej z 28,2°E w zupełności wystarczy czasza o średnicy 80 cm. Jeśli mieszkacie w miejscu, gdzie wokół stoi dużo budynków blisko siebie albo macie wysokie drzewa w pobliżu, lepiej zainwestować w 90 cm — da to większy zapas przy złej pogodzie. Anteny offsetowe (czyli takie, gdzie konwerter jest zamontowany na wysięgniku od dołu, a nie na środku czaszy) są dziś standardem i sprawdzają się bez zarzutu.

Drugi element to konwerter LNB. Jeśli podłączacie tylko jeden telewizor, wystarczy najprostszy model typu Single — ma jedno wyjście i kosztuje grosze. Do dwóch odbiorników potrzebujecie wersji Twin, do czterech — Quad. Jest jeszcze technologia Unicable (oznaczana też jako SCR), która pozwala puścić sygnał do nawet 24 tunerów jednym kablem koncentrycznym. Warunek: odbiorniki muszą obsługiwać Unicable. Parametr, na który warto zwrócić uwagę przy zakupie, to współczynnik szumów — im niższy, tym lepiej. Dobre konwertery mają wartość na poziomie 0,1 dB.

Kabel to kolejna rzecz, na której nie warto oszczędzać. Polecanym wyborem jest Triset-113 — kabel koncentryczny o impedancji 75 omów, z żyłą miedzianą o średnicy 1,13 mm i podwójnym ekranowaniem (folia plus oplot aluminiowy o pokryciu 81%). Spełnia normę klasy A w całym paśmie od 5 do 3000 MHz, więc spokojnie daje radę zarówno z telewizją naziemną, jak i satelitarną. Do tego dochodzą złącza typu F. Macie do wyboru dwa rodzaje: nakręcane (prostsze w montażu, ale mniej trwałe) oraz kompresyjne (wymagają specjalnej zaciskarki, ale dają szczelne i odporne na wilgoć połączenie). Jeśli kabel biegnie na zewnątrz, zdecydowanie idźcie w kompresyjne.

Ostatni element układanki to dekoder satelitarny. Musi obsługiwać standard DVB-S2 (to obecny standard nadawania cyfrowego) i odbiór kanałów niekodowanych FTA. Nie potrzebujecie żadnych modułów dostępu ani kart — podłączacie kabel z anteny, skanujecie satelitę i gotowe. Na rynku dostępne są modele takich firm jak Ferguson, Opticum czy Golden Interstar. Jeśli macie już dekoder od Polsat Boxu lub Canal+ ustawiony na Hot Birda, możecie do niego podpiąć drugą antenę skierowaną na 28,2°E — pod warunkiem że sprzęt obsługuje DiSEqC, czyli przełączanie między wieloma konwerterami.

Jak zamontować i ustawić antenę krok po kroku

Zanim weźmiecie się za montaż, wybierzcie odpowiednie miejsce. Antena musi mieć czysty widok w kierunku południowym. Żadne drzewa, balkony sąsiadów czy kominy nie mogą wchodzić w linię wzroku między czaszą a satelitą. Jeśli na przykład latem liście na drzewie zasłaniają sygnał, zimą problem może zniknąć — ale lepiej od razu znaleźć miejsce bez takich przeszkód.

Do montażu potrzebujecie: uchwyt (ścienny, balkonowy lub masztowy — w zależności od miejsca), kołki rozporowe i śruby (przy ścianie pełnej wierćcie na głębokość minimum 90 mm), poziomicę, klucze, wkrętarkę oraz miernik sygnału satelitarnego. Miernik można zastąpić aplikacją w telefonie (np. Satellite Pointer albo DishPointer), ale fizyczny przyrząd jest znacznie wygodniejszy — pokazuje siłę i jakość sygnału w czasie rzeczywistym, a do tego wydaje dźwięk, którego ton rośnie przy lepszym odbiorze.

Kolejność działań:

• Zamocujcie uchwyt na ścianie, balkonie lub maszcie. Użyjcie poziomicy — jeśli uchwyt będzie krzywy, regulacja anteny stanie się koszmarem.
• Złóżcie czaszę zgodnie z instrukcją producenta. Przykręćcie konwerter LNB do wysięgnika. Ustawcie go wstępnie na środku zakresu regulacji (kąt skręcenia konwertera — tzw. skew — na razie zostawcie na zero).
• Podłączcie kabel koncentryczny do konwertera. Wcześniej zaróbcie końcówkę: zdejmijcie około 12–15 mm zewnętrznej izolacji, odwińcie oplot na zewnątrz, usuńcie około 8–10 mm dielektryka (białej pianki wokół żyły środkowej), nałóżcie złącze F i dokręćcie. Żyła środkowa powinna wystawać ze złącza na około 2–3 mm. Uwaga: oplot nie może dotykać żyły środkowej — spowoduje to zwarcie i całkowity brak sygnału.
• Drugi koniec kabla podłączcie do miernika sygnału (albo bezpośrednio do dekodera, jeśli nie macie miernika).
• Ustawcie wstępny azymut — antenę kierujecie na południe z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód. Elewację (kąt nachylenia czaszy w pionie) ustawcie na oko — dla okolic Warszawy to mniej więcej 29–30 stopni.
• Włączcie miernik i zacznijcie powoli przesuwać antenę w poziomie. Róbcie to naprawdę wolno — centymetr po centymetrze. Gdy miernik zacznie piszczeć głośniej, trafiliście na sygnał.
• Gdy złapiecie już sygnał, doprecyzujcie elewację — delikatnie odchylajcie czaszę w górę i w dół, szukając najwyższego wskazania.
• Na koniec pokręćcie konwerterem w uchwycie (to właśnie regulacja kąta skręcenia, czyli skew). Obserwujcie wskazania miernika — jakość sygnału powinna wzrosnąć.
• Gdy uzyskacie najlepszy możliwy wynik, dokręćcie wszystkie śruby — ale ostrożnie, żeby nie poruszyć anteny.

Po zakończeniu regulacji podłączcie kabel do dekodera i uruchomcie skanowanie satelity. W menu instalacyjnym wybierzcie satelitę Astra 2 (28,2°E), ustawcie typ LNB jako Universal (chyba że macie Unicable — wtedy wybierzcie odpowiednią opcję) i odpalcie wyszukiwanie. Skanowanie pełnego pasma trwa zwykle od 8 do 12 minut.

Co robić, gdy obraz znika albo się zacina

Najczęstszy winowajca to deszcz i gęste chmury. Krople wody na drodze sygnału działają jak tłumik — im intensywniejszy opad, tym większe osłabienie. Przy lekkim deszczu strata sygnału to około 3–4%, przy ulewie potrafi sięgnąć nawet 25–30%. Jeśli macie antenę 80 cm i sygnał był na styk, podczas burzy obraz po prostu zniknie. Rozwiązaniem jest większa czasza — 90 lub nawet 100 cm — która daje większy zapas na takie sytuacje. Albo po prostu przeczekanie nawałnicy.

Drugi częsty problem to poluzowanie anteny. Silny wiatr potrafi nieznacznie przesunąć czaszę, a już przesunięcie o kilka milimetrów wystarczy, żeby jakość sygnału spadła poniżej progu odbioru. Raz na jakiś czas sprawdźcie, czy wszystkie śruby są dokręcone. Zwróćcie też uwagę na kabel — czy nie jest przeciśnięty, zagięty pod ostrym kątem albo czy izolacja nie popękała od mrozu i słońca. Złącza F na zewnątrz warto owinąć taśmą samowulkanizującą — to zapobiega wnikaniu wilgoci do środka kabla.

Zdarza się też, że konwerter LNB ulega awarii. To element najbardziej narażony na warunki atmosferyczne — deszcz, śnieg, mróz, upał. Jeśli obraz nagle znika na wszystkich kanałach, a kabel i ustawienie anteny są w porządku, prawdopodobnie padł konwerter. Wymiana jest prosta: odkręcacie stary, przykręcacie nowy, podłączacie kabel i gotowe. Koszt nowego konwertera Single to wydatek rzędu 30–50 zł, więc nie ma co płakać nad rozlanym mlekiem.

Jest jeszcze kwestia zakłóceń zewnętrznych. W niektórych lokalizacjach sieci 5G potrafią wprowadzać interferencje do instalacji satelitarnych, zwłaszcza jeśli kabel jest słabo ekranowany. Dlatego właśnie Triset-113 z podwójnym ekranem to rozsądny wybór — jego skuteczność ekranowania sięga 100 dB w większości pasma.

Kiedy wezwać instalatora

Montaż anteny na balkonie na pierwszym piętrze to robota, którą spokojnie ogarniecie sami. Ale jeśli mieszkacie na czwartym piętrze, a antenę trzeba powiesić na ścianie z dostępem tylko z drabiny — lepiej odpuścić. Upadek z wysokości to nie przelewki. Profesjonalny instalator anten satelitarnych ma uprząż, odpowiednie uchwyty i miernik sygnału z funkcją analizy widma, który pokazuje nie tylko siłę, ale i jakość sygnału (parametry MER i BER). Do tego doświadczenie — wie, jak ustawić antenę, żeby działała nawet przy gorszej pogodzie. Jeśli zdecydujecie się na fachowca, szukajcie kogoś, kto ma doświadczenie konkretnie z odbiorem Astry 2 — to nie jest standardowa instalacja pod Polsat Box czy Canal+ i nie każdy serwisant się w tym orientuje.