SPICY BUTTERNUT SQUASH SOUP

W zwykłej instalacji satelitarnej każdy tuner lub każde wejście w dekoderze wymaga osobnego przewodu od konwertera na czaszy do mieszkania, co kończy się plątaniną kabli ciągniętych po elewacji, klatce schodowej lub przez mieszkanie. Technologia unicable zmienia ten układ, bo specjalny konwerter lub multiswitch jednokablowy pozwala przesłać sygnał dla wielu tunerów jednym przewodem koncentrycznym, zachowując przy tym normalną pracę nagrywania i oglądania różnych kanałów naraz. W praktyce oznacza to, że tam, gdzie dotąd szły 2–4 przewody do jednego lokalu, zostaje pojedynczy kabel, a resztę załatwia elektronika w konwerterze lub multiswitchu. Dla mieszkań w blokach, gdzie w ścianach są stare przewody po kablówce, taka zmiana bywa jedyną sensowną drogą, żeby przejść na satelitę bez kucia i wymiany całej instalacji. W dalszej części przeprowadzimy was krok po kroku: od wyboru sprzętu, przez montaż anteny satelitarnej, po konfigurację dekoderów i najczęstsze kłopoty z odbiorem.

Jak działa konwerter unicable w prostych słowach

Konwerter unicable w środku zbiera pełny zakres sygnału z satelity, a potem rozcina go na wąskie pasma, tzw. pasma użytkownika, z których każde ma inną częstotliwość w okolicach 950–2150 MHz. Każde z tych pasm przypisuje się do konkretnego tunera, a dekoder komunikuje się z konwerterem po przewodzie, wysyłając krótkie polecenia, jaki fragment satelity ma zostać „wrzucony” w jego prywatne pasmo użytkownika. W wersji Unicable I (EN50494) typowy konwerter obsługuje 4–8 takich pasm, a w Unicable II (EN50607) liczba rośnie nawet do 32, więc jedna antena może obsłużyć cały dom z kilkoma dekoderami 4K i telewizorami z tunerem satelitarnym. W sklepach internetowych i hurtowniach instalatorskich bardzo często spotykamy konwertery Inverto Unicable II z oznaczeniem 32 UB, umożliwiające podłączenie do 32 tunerów przez pojedynczy kabel, plus dodatkowe wyjście tradycyjne dla starszego sprzętu. Podobnie konwertery Ankasat w wersjach 4–16 UB pozwalają zasilić kilka odbiorników z jednego gniazda dzięki jednemu wyjściu jednokablowemu i dodatkowym wyjściom klasycznym.

Dobór czaszy, konwertera i kabli

Dla odbioru pakietów z Hotbirda w naszej części kraju standardem stały się czasze o średnicy około 80 cm, które zapewniają rozsądny zapas jakości sygnału przy typowych warunkach pogodowych. Warto wybierać anteny stalowe lub aluminiowe o wymiarach mniej więcej 75–85 cm, z solidnym uchwytem i możliwością montażu na maszcie o średnicy w granicach 40–60 mm. Do instalacji unicable dobrze sprawdzają się konwertery Inverto 3x Unicable II + 1x Legacy albo wersje 32 UB, a także modele Ankasat SCR 4UB/16UB z dodatkowymi wyjściami klasycznymi – dzięki temu możemy połączyć tunery z obsługą unicable i starsze dekodery w jednej instalacji. Do okablowania używamy przewodu koncentrycznego klasy RG-6 o pełnym ekranowaniu, w długościach zwykle od 10 do 40 m między anteną a rozdzielaczem lub pierwszym gniazdem, unikając ostrych załamań i zgnieceń. Złącza typu F warto zacisnąć na zaciśgarce, a nie skręcać „na śrubokręt”, bo przy technologii unicable każde dodatkowe tłumienie i luźny styk potrafią wywołać znikanie wybranych częstotliwości użytkownika.

Unicable a multiswitch – kiedy co wybrać

W małym domu lub mieszkaniu, gdzie z anteny idzie jeden przewód do rozdzielacza, w zupełności wystarcza konwerter unicable z jednym wyjściem jednokablowym i ewentualnie kilkoma wyjściami klasycznymi dla sprzętu bez obsługi tej technologii. Gdy jednak chcemy połączyć sygnał satelitarny z telewizją naziemną DVB-T2 i rozesłać go do kilkunastu gniazd, wtedy w grę wchodzi multiswitch jednokablowy, na przykład Johansson 9733PL lub 9734PL w wersji Unicable II. Takie multiswitche przyjmują sygnał z konwertera typu quattro albo wideband, plus wejście z anteny naziemnej, i wypuszczają kilka wyjść unicable (zwykle 2–4), a w wersjach bogatszych również przelotowe satelitarne i wyjście naziemne. Rozwiązanie z multiswitchem sprawdza się w budynkach z kilkoma piętrami i rozprowadzonymi pionami antenowymi, bo można wtedy na każdym piętrze zostawić po kilka gniazd obsługiwanych jednym kablem z szafy teletechnicznej.

Montaż anteny i konwertera unicable krok po kroku

Przy montażu anteny satelitarnej zaczynamy od stabilnego przykręcenia uchwytu do ściany lub komina – używamy kotew rozporowych dopasowanych do rodzaju muru i długości od około 8 do 12 cm, sprawdzając poziomicą, czy maszt nie jest przechylony. Czaszę zakładamy na maszt tak, aby miała możliwość obrotu i niewielkiej zmiany pochylenia, ale bez dużych luzów, i dopiero na końcu montujemy konwerter unicable w uchwycie, lekko przesuwając go w przód lub tył, jeśli producent anteny zaznaczył skalę ogniskowej. Dla Hotbirda talerz ustawiamy na południe z bardzo niewielkim odchyleniem w stronę zachodu, a drobne korekty wykonujemy przy włączonym mierniku lub dekoderze pokazującym paski jakości – kręcimy anteną w zakresie kilku stopni i lekko regulujemy pochylenie, aż uzyskamy najwyższy poziom i jakość pokazane na wskaźniku. Ważne, aby po znalezieniu najlepszego ustawienia dociągnąć nakrętki na obejmie i uchwycie konwertera, bo przy jednokablowej instalacji każde minimalne przesunięcie talerza może się objawiać zanikami kanałów tylko na części tunerów. Gdy antena i konwerter są ustawione, przewód koncentryczny wyprowadzamy w dół, mocując go co 40–60 cm opaskami lub uchwytami do ściany, tak żeby nie wisiał w powietrzu i nie ocierał się o ostre krawędzie.

Rozdzielenie sygnału jednym kablem

Wyjście unicable z konwertera prowadzimy do miejsca, gdzie będziemy rozdzielać sygnał na poszczególne pomieszczenia – może to być mała puszka w przedpokoju albo szafka teletechniczna przy drzwiach wejściowych. Tam montujemy rozgałęźnik satelitarny z przejściem zasilania, np. 1x4 lub 1x8, dobrany do liczby kabli wychodzących do pokoi; przy 4 dekoderach wystarcza rozgałęźnik 1x4 z tłumieniem na wyjściu rzędu 7–10 dB. Każde wyjście rozdzielacza podłączamy do osobnego przewodu prowadzącego do pokoju z dekoderem lub telewizorem z tunerem satelitarnym, pamiętając, aby na wolnych wyjściach zawsze zakręcić rezystory obciążeniowe, jeżeli zaleca to producent konwertera lub multiswitcha. W gniazdach końcowych możemy stosować zwykłe gniazda satelitarne przelotowe lub końcowe, ale w instalacjach unicable często lepiej sprawdzają się proste gniazda przelotowe lub nawet złącza w puszce, by uniknąć dodatkowego tłumienia rzędu kilku dB.

Przykładowe układy z konwerterem Unicable

• Mały dom jednorodzinny – czasza 80 cm, konwerter Ankasat SCR 4UB + 2 wyjścia klasyczne, rozgałęźnik 1x4, 3 dekodery i jeden telewizor z tunerem satelitarnym.

• Mieszkanie z usługą multiroom – Inverto Unicable II 32 UB + 1 Legacy, rozgałęźnik 1x4, dekoder 4K z dwoma tunerami i 2 dodatkowe odbiorniki, wszystkie pracujące z jednego przewodu z dachu.

• Dom z anteną naziemną DVB-T2 – antena satelitarna 80 cm + konwerter quattro, multiswitch Johansson Unicable II 5/1 na 16 punktów odbioru z jednym kablem do każdego gniazda RTV-SAT.

Konfiguracja dekoderów Canal+ i Polsat Box

W dekoderach Canal+ z rodziny Ultrabox+ 4K i Dualbox+ 4K w menu anteny wybieramy tryb jednokablowy, wskazujemy typ konwertera z listy (często Inverto Unicable II) albo ręcznie wpisujemy częstotliwości pasm użytkownika przypisane do poszczególnych wejść tunera. Przy Unicable II częstotliwości dla 4 pierwszych tunerów to najczęściej wartości w okolicach 1210, 1420, 1680 i 2040 MHz, zgodne z tabelą w instrukcji konwertera lub multiswitcha, a kolejne pasma są wykorzystywane przez dodatkowe dekodery lub wbudowane tunery w telewizorach. W dekoderach Polsat Box 4K, 4K Lite, Soundbox 4K i Evobox serwisowe poradniki i fora instalatorskie opisują podobny schemat: wchodzimy w ustawienia anteny, wybieramy tryb Unicable/SCR, ustawiamy typ konwertera i przypisujemy własne pasmo użytkownika dla danego dekodera, zgodne z tabelą producenta konwertera. Warto pilnować, żeby żaden tuner nie miał tej samej częstotliwości co inny, bo skutkuje to zanikaniem kanałów przy równoczesnym nagrywaniu w dwóch pomieszczeniach.

Typowe usterki i jak je sprawdzić

Jeżeli jeden dekoder działa poprawnie, a drugi zgłasza brak sygnału lub nie odbiera kanałów z wybranych transponderów, najpierw sprawdzamy, czy w obu urządzeniach wpisane są różne pasma użytkownika, a typ konwertera zgadza się z rzeczywiście zamontowanym modelem. Kolejny krok to przejrzenie wszystkich złącz od konwertera po dekoder problematycznego pokoju – szczególnie w instalacjach po przeróbkach zdarzają się źle zarobione końcówki kabli, luźne żyły lub ekran podwinięty tak, że robi zwarcie. W blokach, gdzie stary przewód po kablówce został wykorzystany do unicable, na forach opisuje się sytuacje, że kabel koncentryczny ma zbyt duże tłumienie lub uszkodzoną izolację po latach, co powoduje problemy właśnie w jednokablowej pracy, mimo że zwykły jeden dekoder działał wcześniej poprawnie. Do diagnostyki fachowcy używają mierników z podglądem poziomu i jakości na zakresach 950–2150 MHz oraz możliwością wysyłania komend unicable, ale przy domowej samodzielnej naprawie często wystarcza zamiana dekoderów miejscami, żeby sprawdzić, czy problem wędruje za urządzeniem, czy za konkretną linią kablową.

Gdzie kończy się samodzielna naprawa, a zaczyna fachowy serwis

Samodzielnie jesteście w stanie spokojnie sprawdzić ustawienia w menu dekodera, poprawić złącza, wymienić krótki odcinek przewodu między gniazdem a odbiornikiem czy dokręcić śruby na uchwycie anteny, jeżeli macie dostęp do balkonu lub dachu. Gdy jednak mimo poprawnych ustawień Unicable I/II w dekoderach Canal+ i Polsat Box nadal występują zaniki sygnału, a pomiary prostym miernikiem przy antenie pokazują bardzo niski poziom, pojawia się potrzeba dokładniejszej diagnostyki z użyciem mierników instalatorskich. W takich sytuacjach rozsądnie jest wezwać doświadczony serwis, który zajmuje się naprawą konwerterów unicable, multiswitchy oraz korektą ustawienie anteny satelitarnej przy skomplikowanych układach z wieloma gniazdami. Warto pamiętać, że dekodery Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K, Canal+ BOX+, Polsat Box 4K czy Soundbox 4K są zwykle dzierżawione, a nie kupowane na własność, więc w razie poważniejszej awarii samego odbiornika odpowiedni serwis Canal+ lub serwis Polsat Box powinien sprawdzić sprzęt i w razie potrzeby go wymienić.

Pomoc przy trudniejszych instalacjach

Na rynku wyróżniają się firmy, które oprócz sprzedaży sprzętu prowadzą też autoryzowane naprawy dekoderów i instalacji satelitarnych, co ma znaczenie przy jednokablowych systemach wymagających precyzyjnego ustawienia i konfiguracji. Przykładem jest serwis CYFRA.TV, który ma własnych instalatorów w Warszawie oraz w pobliskich miejscowościach i zajmuje się naprawą anten, konwerterów unicable, multiswitchy, a także wykonuje autoryzowany serwis Canal+ i serwis Polsat Box dla kompletnych systemów satelitarnych w tym rejonie. Gdy do tego dochodzi problematyczna instalacja anteny satelitarnej na dachu wysokiego bloku albo konieczność połączenia satelity z telewizją naziemną, fachowcy z takiej firmy mają doświadczenie zarówno w montaż anteny satelitarnej, jak i w montaż anteny telewizyjnej z odpowiednim doborem wzmacniaczy i sumatorów. W razie trudności z konfiguracją unicable, nietypowymi komunikatami z dekoderów lub brakiem sygnału na części gniazd, skorzystanie z takiego wsparcia technicznego oszczędza sporo czasu na eksperymenty z kablami.

Jak przygotować się do samodzielnej modernizacji instalacji

Jeżeli planujecie sami przerobić starą instalację na unicable, dobrze jest zacząć od narysowania schematu mieszkania: zaznaczyć wszystkie istniejące gniazda, przebieg kabli i miejsce, w którym najlepiej zamontować rozgałęźnik lub multiswitch. Na podstawie liczby gniazd wybieramy potem odpowiedni konwerter (np. do 4 odbiorników – modele 4UB, do kilkunastu tunerów – Unicable II 32 UB) oraz rozgałęźniki, pamiętając, że każdy dodatkowy element po drodze dodaje kilka dB tłumienia. Warto też zawczasu sprawdzić w instrukcjach dekoderów, jakie pasma użytkownika obsługują i czy mają gotowe profile dla popularnych konwerterów Inverto lub Ankasat, co przyspiesza późniejsze ustawianie w menu. Na koniec dobrze jest przygotować podstawowy zestaw narzędzi: wkrętarkę lub wiertarkę udarową, klucze do śrub masztu i anteny, ściągacz do izolacji przewodu, zaciskarkę do złącz F oraz prosty miernik sygnału, który pokaże poziom z Hotbirda przy ustawianiu czaszy na południe z lekkim odchyleniem na zachód.