SPICED LAMB WITH TOMATOES AND PEPPERS

Nowy telewizor podpięty do starej instalacji satelitarnej potrafi pokazać czarny ekran, a odbiornik kupiony na chybił trafił – komunikat o braku obsługi nowego sposobu kompresji obrazu na połowie kanałów. Swoją drogą, to drugi najczęstszy temat w mailach od czytelników, tuż po prośbach o pomoc z ustawianiem anteny. Winowajcą rzadko bywa sama antena. Zwykle to niedopasowanie dekodera do kanałów, które chcesz oglądać, do satelity, na którą patrzy czasza, oraz do tego, co potrafi wyświetlić Twój telewizor. W tym poradniku przeprowadzę Cię przez te zależności i pokażę, jak podłączyć oraz skonfigurować urządzenie, żeby zadziałało za pierwszym razem.

Trzy pytania, które porządkują wybór dekodera

Zanim zaczniesz przeglądać oferty sklepów, odpowiedz sobie na trzy pytania. Pierwsze: jakie kanały chcesz oglądać? Darmowe programy niekodowane, telewizję na kartę czy pełny abonament u operatora takiego jak Polsat Box albo Canal+? Drugie: na jaki satelitę skierowana jest Twoja antena? W Polsce standardem jest Hot Bird (13°E), z którego nadają obie polskie platformy i większość polskich kanałów otwartych, oraz Astra (19,2°E), gdzie czekają TV Trwam, Radio Maryja i setki stacji niemieckich oraz francuskich. Trzecie: co obsługuje Twój telewizor? Jeśli ma wbudowany tuner satelitarny DVB-S2, do kanałów darmowych zewnętrzny dekoder nie będzie potrzebny – wystarczy wyszukiwanie programów z menu telewizora, o ile ekran poradzi sobie z nowszymi kodekami.

Standard DVB-S2 i kompresja HEVC – techniczne minimum nowego odbiornika

Każdy dekoder wart dziś kupienia musi obsługiwać standard DVB-S2. Starsze urządzenia, dekodujące wyłącznie DVB-S z kompresją MPEG-2, nie poradzą sobie ze współczesnym nadawaniem – zostanie pusty ekran. Jeśli ktoś z rodziny proponuje Ci sprawny odbiornik sprzed lat, sprawdź najpierw te dopiski w specyfikacji, a oszczędzisz sobie powrotu do sklepu.

Druga kwestia to sposób kompresji obrazu. Nadawcy przechodzą z kodeka H.264 (MPEG-4) na HEVC (H.265), który zajmuje mniej miejsca w transmisji satelitarnej przy tej samej jakości, a przy okazji umożliwia transmisje w rozdzielczości 4K. Dekoder bez obsługi HEVC pokaże komunikat o niezgodności właśnie na nowszych kanałach. W opisach trafisz też na oznaczenie DVB-S2X, czyli rozszerzenie standardu DVB-S2 o dodatkowe tryby nadawania, przydatne przy kanałach 4K i słabszym sygnale – jego obecność zdradza nowszą konstrukcję urządzenia.

Uważam, że kupowanie dekodera bez HEVC to wyrzucanie pieniędzy, nawet jeśli dziś wszystko działa. Lista kanałów nadawanych w starszym kodeku kurczy się z każdym rokiem, więc wymiana sprzętu prędzej czy później będzie konieczna.

Darmowe kanały FTA z Hot Birda i Astry

Jeśli Twoja antena jest ustawiona na Hot Bird i zależy Ci wyłącznie na programach otwartych, najprostszym rozwiązaniem będzie uniwersalny odbiornik FTA (Free-to-Air), czyli urządzenie do kanałów niekodowanych, bez czytnika kart i bez umowy. Z Hot Birda można odebrać ponad 20 polskich stacji tego typu, między innymi TVP Info, TVP Polonia, Tele 5, Polonia 1 oraz całą grupę kanałów muzycznych i telezakupowych. Z Astry dobiegają TV Trwam i Radio Maryja, a do tego kilkaset stacji zagranicznych, głównie niemieckich i francuskich.

Najpopularniejsze na polskim rynku są urządzenia marek Opticum, Ferguson i Amiko. Różnice sprowadzają się głównie do szybkości menu, jakości pilota i dopracowania oprogramowania. W specyfikacji nowego odbiornika FTA szukaj następujących elementów:

• tuner DVB-S2 z dekodowaniem HEVC (H.265), bez którego nowsze kanały nie ruszą,
• filtr wyszukiwania tylko FTA, który nie zaśmieci listy setkami kanałów zakodowanych,
• obsługa przełącznika DiSEqC, gdybyś z czasem dołożył drugą pozycję satelitarną,
• port USB do nagrywania i odtwarzania plików,
• w pełni spolszczone menu, bo w tańszych modelach bywa z nim różnie.

Płatna telewizja – moduł CI+, karta abonencka albo sprzęt od operatora

Moduł CI+ i telewizja na kartę

Gdy planujesz płatne kanały, ale nie chcesz dekodera od operatora, Twoje urządzenie musi mieć gniazdo CI+ (Common Interface Plus). To prostokątny slot, do którego wsuwa się moduł CAM, a do modułu kartę abonencką. Moduł odkodowuje sygnał, resztą zajmuje się telewizor albo dekoder. Karta jest trwale sparowana z modułem, więc wyjęta i przeniesiona do innego urządzenia po prostu nie zadziała.

Kupując moduł, zwróć uwagę na jego wersję. Canal+ wymaga modułów z dodatkowym zabezpieczeniem ECP oraz gniazda CI+ w wersji 1.3 lub 1.4 – bez tego kanały 4K pozostaną czarne. Moduły Polsat Box pracują w systemie Nagravision i współpracują z większą liczbą telewizorów, ale przy kanałach 4K również liczy się obsługa HEVC po stronie telewizora. Pierwsza aktywacja karty potrafi potrwać do 2 godzin na kanale aktywacyjnym, więc nie panikuj, gdy obraz nie pojawia się od razu.

Dekoder od operatora – Polsat Box i Canal+

Operatorzy udostępniają też własne dekodery, w tym modele 4K. Lista kanałów aktualizuje się sama, pilot obsługuje cofanie programu, a do urządzenia dochodzi dostęp do internetowych bibliotek filmowych na żądanie. Haczyk jest taki, że nagrania zapisują się w formacie zaszyfrowanym, odtwarzalnym wyłącznie na tym jednym egzemplarzu, a układ listy kanałów narzuca operator. Dla części widzów to żadna strata, dla tych, którzy lubią mieć wszystko ułożone po swojemu – spora.

Obraz 4K i dekoder UHD

Dekoder 4K ma sens wtedy, gdy spełnione są dwa warunki: telewizor ma matrycę 4K, a w pakiecie, który zamierzasz oglądać, nadaje się kanał w tej rozdzielczości, na przykład Canal+ 4K. Sam dekoder nie poprawi jakości stacji HD – zostaną one przeskalowane, czyli dopasowane do rozdzielczości ekranu, ale detali nie przybędzie. Co innego szybkość działania, bo urządzenia 4K mają mocniejszy procesor i żwawiej przełączają kanały oraz płynniej przewijają elektroniczny przewodnik po programach.

Do pełnego obrazu 4K potrzebujesz jeszcze kabla HDMI 2.0 lub nowszego oraz portu w telewizorze z obsługą zabezpieczenia HDCP 2.2. Starsze kable potrafią przycinać obraz albo po cichu cofać go do rozdzielczości Full HD. Przy odbiorze 4K celuj w jakość na poziomie 70-80%, bo zapas sygnału ratuje odbiór, gdy za oknem przechodzi ulewa.

Nagrywanie PVR, timeshift i funkcje sieciowe

Port USB w dekoderze służy nie tylko do aktualizacji oprogramowania. Funkcja PVR pozwala nagrywać programy na pendrive albo zewnętrzny dysk, a timeshift – zatrzymać obraz na żywo i wrócić do niego po przerwie, z buforem rzędu 30-120 minut zależnie od ustawień. Nagrania zachowują jakość, z jaką nadaje satelita, więc film z kanału HD pozostaje HD.

Do regularnego użytkowania lepszy jest dysk 2,5 cala albo SSD, bo wolny pendrive przerywa nagrywanie i zacina się przy przewijaniu. Nagrywanie jednego kanału przy jednoczesnym oglądaniu innego wymaga dekodera z dwiema głowicami (tunerami) oraz dwóch kabli od konwertera, albo jednego kabla i konwertera Unicable, który potrafi przesłać kilka niezależnych strumieni jednym przewodem. Osobną grupą są funkcje sieciowe – gniazdo Ethernet lub Wi-Fi otwiera dostęp do YouTube, radia internetowego i list IPTV, czyli telewizji rozsyłanej przez internet. Zanim kupisz dekoder z funkcjami sieciowymi, zweryfikuj, czy ma wbudowane Wi-Fi, czy wymaga dodatkowego adaptera USB – to częsta niespodzianka w tańszych modelach.

Antena, konwerter i przełącznik DiSEqC

Dekoder to połowa instalacji. Druga połowa to antena z konwerterem, czyli urządzeniem zamontowanym na wysięgniku, które zbiera sygnał i przekazuje go kablem do domu. Antena skierowana na Hot Bird wystarczy do odbioru polskich platform i kanałów otwartych. Jeśli chcesz dołożyć Astrę, masz dwa wyjścia: konwerter monoblock, czyli dwa konwertery w jednej obudowie, fabrycznie dostosowane do odbioru dwóch satelitów oddalonych od siebie o 6 stopni, albo dwa osobne konwertery połączone przełącznikiem DiSEqC 1.0.

W Polsce wystarczająca bywa czasza o średnicy 60-90 cm, przy czym większa średnica daje więcej sygnału podczas opadów. Ustawianie anteny na satelitę wymaga wyczucia i drugiej osoby przy dekoderze, która na bieżąco sprawdza poziom sygnału. Jeśli nie chcesz wchodzić na dach albo drabinę, poproś o to instalatora anten satelitarnych – ustawienie anteny razem z konfiguracją dekodera to standardowa robota, która nie powinna zająć więcej niż 1-2 godziny.

Podłączenie dekodera i pierwsze uruchomienie krok po kroku

Samo podłączenie zajmie Ci kwadrans, ale ważna jest kolejność, bo dekoder bez ustawień anteny nie dostanie sygnału, a bez sygnału nie wyszuka żadnych kanałów. Przejdź po kolei:

• Wyłącz telewizor i dekoder z prądu, a potem przykręć kabel antenowy do gwintowanego gniazda LNB IN z tyłu dekodera – to wejście sygnału z konwertera. Dokręcaj palcami, bez nadmiaru siły, żeby nie uszkodzić gwintu.
• Podłącz kabel HDMI między dekoderem a telewizorem i włącz oba urządzenia.
• Pilotem od telewizora wybierz źródło sygnału: HDMI 1 albo HDMI 2, zależnie od portu, do którego trafił kabel.
• W menu dekodera ustaw język polski, wejdź w ustawienia anteny i wybierz satelitę Hot Bird wraz z typem konwertera Universal.
• Jeśli masz przełącznik DiSEqC, przypisz porty do satelitów, na przykład port 1 do Hot Bird i port 2 do Astry. Gdy wskaźnik sygnału stoi w miejscu, zamień porty miejscami.
• Patrz na wskaźniki siły i jakości sygnału, bo to właśnie jakość, nie sama siła, decyduje o stabilnym obrazie – dąż do wartości powyżej 70%.
• Uruchom automatyczne wyszukiwanie z włączonym filtrem tylko FTA, jeśli nie masz karty abonenckiej, a po skanie ułóż listę kanałów po swojemu.

Typowe usterki i sposoby naprawy

Większość problemów da się usunąć samodzielnie, zanim sięgniesz po telefon do serwisu. Sprawdzaj po kolei, od najprostszych przyczyn do rzadszych:

• Brak sygnału na wszystkich kanałach – sprawdź, czy kabel antenowy dobrze siedzi w gnieździe LNB IN i czy konwerter na antenie nie jest uszkodzony. Gdy czasza przesunęła się po wichurze, potrzebne będzie ponowne ustawienie, najlepiej przez instalatora.
• Sygnał jest, a kanałów brak – powtórz wyszukiwanie kanałów i upewnij się, że nie masz włączonego filtra, który odrzuca wszystkie programy.
• Czarny ekran na płatnych kanałach – wyłącz urządzenie, wyjmij moduł CAM z kartą i wsuń go ponownie, a potem zostaw dekoder na kanale aktywacyjnym nawet do 2 godzin.
• Obraz rozpada się na kwadraty przy opadach – instalacja daje wtedy zbyt mało sygnału, więc pomoże większa czasza albo dokładniejsze skierowanie anteny na satelitę.
• Nagrywanie się zacina – wymień wolny pendrive na szybszy dysk i sformatuj go w dekoderze, bo menu zwykle ma taką opcję.

Porównanie typów dekoderów satelitarnych

Zestawiłem cztery podstawowe rozwiązania w jednej tabeli:

Funkcje, o których łatwo zapomnieć przy zakupie

Na koniec kilka rzeczy, które rzadko trafiają do opisów produktów, a w codziennym użytkowaniu robią różnicę. HDMI-CEC pozwala pilotowi od telewizora sterować dekoderem, więc drugi pilot może zostać w szufladzie. Pobór prądu w trybie czuwania bywa różny, więc jeśli urządzenie ma pracować całą dobę, zajrzyj do instrukcji. Zapytaj też o częstotliwość aktualizacji oprogramowania, bo producent wspierający sprzęt po latach to ten, do którego chce się wracać. A jeśli po całej lekturze nadal masz wątpliwości, napisz w komentarzu, jaki masz telewizor, na jaki satelitę skierowana jest antena i jakie kanały chcesz oglądać – podpowiem, który typ urządzenia sprawdzi się w Twoim przypadku.