MUTTON PODIMAS

Drugi dekoder kupiony, telewizor w sypialni powieszony, a na ekranie komunikat o braku sygnału. Brzmi znajomo? W dziewięciu przypadkach na dziesięć winna nie jest platforma ani sprzęt, tylko instalacja, która nie została przygotowana na kilka tunerów działających jednocześnie. Do tego dochodzi pogoda — przy źle dobranym konwerterze i za małej czaszy wystarczy deszcz, żeby obraz rozpadł się w kwadraty dokładnie wtedy, gdy zależy wam na konkretnej transmisji.

W tym poradniku pokażę wam, jak dobrać konwerter do liczby dekoderów, kiedy opłaca się technika jednokablowa, jak ustawić antenę we dwoje z pomocą telefonów albo krótkofalówek i jak na koniec poprawnie skonfigurować menu instalacyjne w dekoderach Polsat Box i Canal+.

Ile tunerów, tyle niezależnych dróg sygnału

Zacznijmy od rzeczy, o której zapominają osoby planujące samodzielny montaż anteny satelitarnej. Każdy tuner w dekoderze pobiera z anteny osobny, niezależny strumień danych. Dekoder z funkcją nagrywania ma ich zwykle dwa, a nowoczesne modele 4K od Polsat Box i Canal+ potrafią mieć ich od czterech do ośmiu. Jeśli chcecie oglądać mecz w salonie, nagrywać serial w tym samym czasie i pozwolić dzieciom na kreskówki w sypialni, antena musi dostarczyć tyle oddzielnych strumieni, ile tunerów pracuje jednocześnie.

Sama usługa multiroom w Polsat Box pozwala podpiąć dekoder główny i do trzech dodatkowych, czyli łącznie cztery telewizory. Dekodery dodatkowe są pełnoprawne, bo każdy ma własnego pilota i własną listę kanałów. Nowsze modele, na przykład Polsat Box 4K czy 4K Lite, autoryzują się przez domową sieć Wi-Fi, więc wystarczy podłączyć je do tego samego internetu co dekoder główny.

Jeśli chodzi o satelity, sprawa jest prosta. Pakiety Polsat Box i Canal+ nadawane są z pozycji Hotbird (13 stopni E). Z pozycji Astra (19,2 stopnia E) odbierzecie TV Trwam, Radio Maryja oraz sporo kanałów niemieckich i francuskich. Czasza o średnicy 70–80 cm wystarcza na Hotbird w większości kraju, ale przy dwóch satelitach naraz i przy multiroom polecam 80–90 cm, a w górach i na skraju zasięgu nawet 100 cm. Większa czasza daje więcej sygnału na pochmurne dni.

Twin, Quad czy Octo — dobierzcie konwerter do liczby tunerów

Konwerter, w instrukcjach opisywany też jako LNB, siedzi na wysięgniku przed czaszą i zamienia sygnał odbity od czaszy na taki, który da się przesłać kablem do dekodera. I tu uwaga — liczba wyjść konwertera musi odpowiadać liczbie tunerów, a nie liczbie telewizorów. Dekoder z nagrywaniem zajmuje dwa wyjścia, choć stoi przy jednym ekranie.

W sklepach spotkacie następujące typy:

• Single — jedno wyjście, jeden tuner. Wystarcza na pojedynczy dekoder bez nagrywania.
• Twin — dwa niezależne wyjścia. Wybór, gdy macie jeden dekoder z nagrywaniem albo dwa zwykłe.
• Quad — cztery niezależne wyjścia. Klasyk multiroom, czyli dwa dekodery z nagrywaniem albo do czterech zwykłych.
• Octo — osiem wyjść, dla trzech-czterech dekoderów, z których część nagrywa.
• Quattro — cztery wyjścia pasmowe, ale uwaga, nie podłączycie go bezpośrednio do dekodera. Współpracuje wyłącznie z rozdzielaczem zwanym multiswitchem, stosowanym w instalacjach na kilkanaście i więcej gniazd, na przykład w blokach.

Każde wyjście Quad czy Octo pracuje niezależnie, więc nie rozdzielicie jednego wyjścia zwykłym rozgałęźnikiem na dwa dekodery — oba odbiorniki będą się nawzajem zagłuszać. Niezależny przewód musi pójść z anteny do każdego tunera. To najprostsze i najpewniejsze rozwiązanie, ale przy czterech pokojach oznacza przeciągnięcie czterech kabli przez ścianę.

Unicable, czyli jeden kabel na kilka tunerów

Teraz czas na technikę jednokablową, opisywaną w instrukcjach jako Unicable albo SCR. Zasada działania jest łatwa do zrozumienia. Konwerter zgodny z tym standardem pakuje kilka niezależnych strumieni w jeden przewód, a każdy tuner dostaje do dyspozycji własne pasmo o określonym numerze. Pierwsza wersja standardu obsługuje do 4 tunerów na kablu, nowsza, oznaczana czasem jako dCSS, nawet do 24. Pasma mieszczą się w zakresie około 1210–2100 MHz.

Co to daje w praktyce? Z dachu do domu wchodzi jeden kabel, a w pokojach rozdzielenie sygnału robią zwykłe, pasywne rozgałęźniki, bo każdy tuner słucha na swojej częstotliwości. Nowoczesne dekodery Polsat Box i Canal+, na przykład 4K UltraBox+ z ośmioma tunerami, obsługują ten tryb i pozwalają nagrywać kilka programów jednocześnie, oglądając czwarty. W sklepach dostaniecie też konwertery hybrydowe, mające jedno lub dwa wyjścia Unicable dla nowych dekoderów oraz klasyczne wyjścia dla starszych modeli, które tego standardu nie rozumieją.

Jedno zastrzeżenie. Każdy tuner w domu musi dostać inny numer pasma, bo dwa dekodery ustawione na tę samą częstotliwość będą się nawzajem blokować. Do tego przełączniki DiSEqC, przydatne przy dwóch osobnych konwerterach, z technologią Unicable w dekoderach operatorskich często współpracują niestabilnie. Jeśli planujecie dwa satelity na technice jednokablowej, wybierzcie od razu monoblok zgodny z Unicable.

Ustawianie anteny we dwoje — telewizor, telefony i krótkofalówki

Samodzielne ustawienie anteny to najtańsza droga do działającej instalacji, ale wymaga podziału ról. Jedna osoba pracuje przy antenie, druga siedzi przed telewizorem i czyta wskaźniki w menu dekodera. Do komunikacji wystarczą telefony z otwartą linią, najlepiej na głośniku albo ze słuchawkami bezprzewodowymi, żeby mieć wolne ręce — zasięg sieci załatwia sprawę nawet między dachem a piwnicą. Sprawdzają się też aplikacje działające jak internetowa krótkofalówka, a gdy zależy wam na braku opóźnień i pracy bez internetu, zwykłe krótkofalówki w standardzie PMR446 o mocy 0,5 W. W mieście, gdzie stoi dużo budynków blisko siebie, policzcie na zasięg rzędu 0,5–2 km, w otwartym terenie kilka kilometrów. Pamiętajcie tylko, że radio działa naprzemiennie, więc jedna osoba mówi, a druga słucha — ustalcie prosty rytm komunikatów.

Całość wygląda następująco.

• Skręćcie antenę na maszcie lub uchwycie, zamontujcie konwerter na wysięgniku i poprowadźcie kabel do dekodera. Kabel powinien mieć pełny miedziany rdzeń i ekranowanie na poziomie co najmniej 85–90 dB, a najlepiej powyżej 100 dB. Wtyki F załóżcie na kabel, zdejmując 10–12 mm zewnętrznej koszulki, wywijając oplot z folią do tyłu, odsłaniając 7–8 mm dielektryka i zostawiając żyłę wystającą 2–3 mm poza wtyk. Na zewnątrz budynku użyjcie wtyków kompresyjnych z uszczelką.
• Wstępny kierunek wyznaczcie aplikacją w telefonie typu satfinder, która nakłada pozycję satelity na obraz z kamery i pokazuje, gdzie celować. Kompas w telefonie potrafi się mylić przy metalowym maszcie, więc kierunek wyznaczcie stojąc obok anteny, nie tuż przy niej.
• Podłączcie dekoder i telewizor jak najbliżej anteny — przedłużacz i mały telewizor na balkonie oszczędzą wam krzyczenia przez piętro. Jeśli to niemożliwe, druga osoba zostaje przy telewizorze w salonie.
• Osoba przy ekranie otwiera menu z miernikami sygnału, a osoba przy antenie przesuwa czaszę o 0,5–1 cm i czeka 2–3 sekundy, bo dekoder reaguje z opóźnieniem. Najpierw obrót w poziomie, potem korekta podniesienia, na końcu delikatny obrót konwertera w uchwycie o kilka stopni w lewo lub w prawo.
• Celujcie w jakość sygnału na poziomie 70–90%. Śruby dokręcajcie stopniowo, trzymając antenę, i po każdym dokręceniu sprawdzajcie miernik, bo ruch klucza potrafi zmienić ustawienie o milimetr.

Prawdę mówiąc, jeśli nie chcecie wciągać drugiej osoby na dach, kupcie prosty miernik akustyczny wpinany między konwerter a kabel. Piszczy on coraz głośniej w miarę wzrostu sygnału, więc jedna osoba poradzi sobie sama. Przy pracy we dwoje jednak wygodniej, bo od razu widzicie pełne paski jakości i siły.

Menu instalacyjne dekoderów krok po kroku

W dekoderach Polsat Box nowszej generacji, czyli modelach 4K, 4K Lite i serii EVOBOX, naciśnijcie przycisk Ustawienia z ikoną koła zębatego, wybierzcie zakładkę Antena, a potem Konfigurację lub Instalację kanałów. W starszych modelach, na przykład HD 5000 czy PVR HD 7000, droga prowadzi przez przycisk MENU, dalej Ustawienia i Antenę. Szybki podgląd mierników podczas oglądania programu uzyskacie, przytrzymując kilka sekund przycisk „i" na pilocie. W menu wybierzcie satelitę Hotbird oraz typ konwertera, czyli Uniwersalny dla Single, Twin, Quad i Octo albo Unicable dla techniki jednokablowej. Wartości częstotliwości lokalnej oscylatora 9750/10600 MHz i zasilania 13/18 V pozostawcie domyślne, bo pasują do każdego konwertera uniwersalnego. Przy Unicable przypiszcie każdemu dekoderowi kolejne, różne numery pasm.

W dekoderach Canal+, na przykład 4K UltraBox+ czy 4K DualBox+, wejdźcie w Ustawienia, potem Instalację i Antenę. Tam wybierzcie Konfigurację pełną w trybie jednokablowym albo ustawienia własne, w których ręcznie przypiszcie częstotliwości pasm — znajdziecie je na naklejce konwertera. Po zapisaniu uruchomcie wyszukiwanie kanałów i sprawdźcie, czy lista się zapełnia.

Monoblok Twin, czyli dwa satelity na jednej czaszy

Przy dwóch satelitach na jednej czaszy najprościej postawić na konwerter typu monoblok Twin. To dwa przetworniki w jednej obudowie, fabrycznie rozstawione pod pozycje Hotbird i Astra, z wbudowanym przełącznikiem. W menu przypiszcie port A dla Hotbird, a port B dla Astry — jeśli po konfiguracji brakuje sygnału, zamieńcie porty miejscami, bo część modeli ma je odwrócone. Monoblok wymaga czaszy 80–90 cm, bo na mniejszej kąty przestają pasować i jednego z satelitów nie złapiecie.

Pułapki, które psują multiroom

Na koniec zebrałem błędy, które najczęściej widzę przy naprawach instalacji:

• Czasza 60 cm na granicy zasięgu — przy deszczu obraz się sypie. Lepszy zapas sygnału daje 80 cm i więcej.
• Kabel ze stalowym rdzeniem miedziowanym zamiast pełnej miedzi — napięcie zasilające 13/18 V słabo dochodzi do konwertera, a sygnał gwałtownie słabnie z każdym metrem.
• Przebiegi powyżej 30–40 m bez wzmacniacza liniowego — sygnał na końcu kabla bywa za słaby dla wszystkich tunerów działających razem.
• Niedokręcone lub zalane wtyki — kanały znikają przy wietrze i deszczu. Sprawdźcie, czy żyła nie dotyka oplotu.
• Drzewa przed anteną — latem liście blokują sygnał, choć zimą wszystko działa.
• Luźny uchwyt na balkonie — podmuchy wiatru zmieniają ustawienie o milimetry i obraz znika.
• Zwykły rozgałęźnik na klasycznym konwerterze — działa tylko przy technice Unicable, w pozostałych przypadkach drugi dekoder nie dostanie sygnału.

I ostatnia rzecz. Jeśli antena ma wisieć na dachu, wysoko nad jezdnią albo w miejscu, do którego trzeba się wspinać, odpuśćcie samodzielne wspinanie. Instalator z profesjonalnym miernikiem ustawi ją w godzinę lub dwie i od razu sprawdzi rozdział sygnału do każdego pokoju. Przy pracy na własnym balkonie lub niskim maszcie poradzicie sobie we dwoje bez problemu.

Macie własne patenty na komunikację między dachem a salonem? A może walczycie z konfiguracją Unicable i coś nie gra? Napiszcie w komentarzach — podpowiem, gdzie szukać przyczyny.