SOY AND SESAME BEEF

Wymiana dekodera HD na model obsługujący 4K nie gwarantuje od razu poprawnego działania wszystkich kanałów, ponieważ programy nadawane w rozdzielczości Ultra HD wykorzystują inne techniki kompresji obrazu i wymagają wyraźnie lepszej jakości sygnału na wejściu dekodera niż kanały HD, co oznacza, że instalacja antenowa, która dotąd działała bez zarzutu, może się okazać niewystarczająca dla nowego urządzenia. Jeśli po podłączeniu dekodera 4K do starej anteny część kanałów UHD w ogóle się nie włącza, obraz co kilka sekund zatrzymuje się i pokazuje kolorowe kwadraty albo zamiast obrazu widać czarne tło, to przyczyn trzeba szukać przede wszystkim w jakości sygnału docierającego do dekodera, w stanie połączeń kablowych oraz w ustawieniach anteny skonfigurowanych w menu urządzenia. Poniższy poradnik, przygotowany specjalnie dla bloga LEKHAFOODS, poprowadzi przez kolejne kroki diagnostyczne w takiej kolejności, żeby najpierw wykluczyć usterki najprostsze do usunięcia, a dopiero potem zajmować się trudniejszymi przypadkami wymagającymi regulacji anteny albo wymiany poszczególnych elementów instalacji.

Dlaczego kanały UHD wymagają lepszej instalacji niż kanały HD

Kanały nadawane w rozdzielczości Ultra HD używają do kompresji obrazu kodeka HEVC, zwanego też H.265, który pozwala przesłać w tym samym paśmie częstotliwości znacznie więcej szczegółów niż starszy format H.264 stosowany powszechnie w kanałach HD, ale w zamian wymaga od dekodera szybszego przetwarzania obrazu oraz dokładniejszej obróbki strumienia cyfrowego z satelity, bo każdy utracony pakiet danych skutkuje widocznymi zakłóceniami na ekranie. Kanały UHD bywają też nadawane na transponderach przesyłających dane w sposób bardziej wrażliwy na zakłócenia niż transpondery z kanałami HD, co oznacza w praktyce, że dekoder potrzebuje lepszego sygnału, żeby poprawnie odczytać obraz 4K, a instalacja satelitarna, która przy kanałach HD działała bez problemów i dopiero przy silnym deszczu pokazywała drobne zakłócenia, na kanałach UHD może przestać działać zupełnie.

Warto też wiedzieć, że kanały HD i UHD są często nadawane na różnych transponderach, czyli różnych częstotliwościach satelitarnych, a poszczególne transpondery docierają do anteny z różną siłą, więc sytuacja, w której kanały HD działają poprawnie, a kanały UHD nie, jest całkowicie normalna i wynika z tego, że właśnie te transpondery, na których nadawane są programy 4K, mają w twojej instalacji gorsze parametry odbioru. Poniższa tabela pokazuje, jakie wymagania musi spełnić instalacja i sprzęt, żeby odbierać kanały HD oraz UHD, i pozwala szybko ocenić, który element twojego zestawu może być najsłabszym ogniwem.

Diagnostyka i naprawa – krok po kroku

Poniższe kroki ułożone są w kolejności od najprostszych czynności do najtrudniejszych, więc wykonuj je po kolei i po każdym kroku sprawdź, czy problem zniknął, zanim przejdziesz do następnego.

1. Sprawdź jakość sygnału w menu dekodera. Wejdź w ustawienia dekodera do sekcji diagnostyki sygnału satelitarnego, którą każde urządzenie 4K ma w swoim menu pod nazwą w rodzaju „Informacja o sygnale", „Diagnostyka" albo „Miernik sygnału", i zwróć uwagę na dwa wyświetlane parametry, czyli siłę sygnału oraz jakość sygnału, przy czym decydujące znaczenie ma jakość, a nie siła, ponieważ siła sygnału może być wysoka nawet wtedy, gdy sygnał jest zniekształcony i nie nadaje się do poprawnego odczytania danych przez dekoder. Przełączaj się po kolei między kanałami HD, które działają poprawnie, a kanałami UHD, które sprawiają problemy, i porównuj wartości jakości sygnału na obu grupach kanałów, bo jeśli na kanałach UHD jakość jest wyraźnie niższa niż na kanałach HD, to masz potwierdzenie, że instalacja nie dostarcza wystarczająco dobrego sygnału dla kanałów 4K i dalsze kroki powinny skupić się na poprawie parametrów odbioru.
2. Sprawdź wszystkie połączenia kablowe i stan złączy. Odkręć po kolei złącza typu F przy dekoderze oraz przy konwerterze na antenie i obejrzyj każde z nich pod kątem trzech rzeczy, czyli tego, czy środkowa żyła kabla wystaje na tyle, żeby pewnie dotykać gniazda w urządzeniu, czy włoski oplotu zewnętrznego nie dotykają środkowej żyły powodując zwarcie, oraz czy w miejscu połączenia nie ma śladów śniedzi ani wilgoci, bo nawet niewielka ilość wody w złączu może obniżyć jakość sygnału na tyle, że kanały UHD przestają działać, podczas gdy kanały HD nadal się wyświetlają bez widocznych problemów. Jeśli któreś złącze jest skorodowane albo zostało wykonane nakręcaną złączką, która z czasem się luzuje, to wymień je na złącze kompresyjne, które zapewnia trwalsze i szczelniejsze połączenie i jest standardowo stosowane w instalacjach wymagających wysokiej jakości sygnału, a przy okazji sprawdź, czy kabel koncentryczny nie jest nigdzie zagięty pod ostrym kątem ani przyciśnięty, bo takie uszkodzenia mechaniczne zwiększają tłumienie sygnału i pogarszają parametry odbioru.
3. Sprawdź ustawienia anteny i konwertera w menu dekodera. Wejdź w konfigurację anteny w dekoderze i upewnij się, że typ konwertera wybrany w urządzeniu odpowiada temu, co masz naprawdę zamontowane na antenie, bo dekoder ustawiony na niewłaściwy typ konwertera nie odbierze poprawnie wszystkich pasm częstotliwości i właśnie kanały UHD mogą wtedy nie działać, podczas gdy kanały HD z innych pasm nadal będą się wyświetlać. Jeśli korzystasz z instalacji jednokablowej - Unicable, to sprawdź dodatkowo, czy w menu jest wybrany właściwy model konwertera oraz czy przypisana mu częstotliwość pasma użytkownika, nazywana też User Band, jest inna niż na pozostałych dekoderach podłączonych do tej samej instalacji, ponieważ dwa dekodery skonfigurowane na tę samą częstotliwość będą się nawzajem zakłócać i objawiać się to może zawieszaniem obrazu na losowych kanałach. W przypadku instalacji z przełącznikiem DiSEqC, który służy do wyboru między różnymi konwerterami albo satelitami, sprawdź, czy numer przypisany w menu dekodera danemu wejściu przełącznika zgadza się z faktycznym podłączeniem kabla, bo pomyłka w numeracji skutkuje brakiem sygnału na części kanałów.
4. Sprawdź połączenie HDMI i ustawienia telewizora. Kanały UHD z ochroną przed kopiowaniem wymagają, żeby cały łańcuch połączeń HDMI, a więc dekoder, kabel oraz telewizor albo amplituner kina domowego wpięty między nimi, obsługiwał standard HDCP w wersji 2.2, i jeśli choć jedno urządzenie w tym zestawie go nie obsługuje, to zamiast obrazu zobaczysz czarne tło albo komunikat o błędzie ochrony treści, który często bywa mylony z brakiem sygnału z anteny. Kabel HDMI powinien być standardu co najmniej 2.0, który zapewnia przepustowość 18 Gb/s potrzebną do przesyłania obrazu 4K wraz z HDR, czyli technologią zwiększającą zakres jasności i kolorów, bo stare kable przeznaczone dla standardu 1.4 mogą nie radzić sobie z tak dużą ilością danych i objawiać się to będzie migotaniem obrazu, chwilowymi zanikami albo gorszą jakością wyświetlania. Sprawdź też, czy dekoder jest podłączony do tego wejścia HDMI w telewizorze, które jest oznaczone jako obsługujące 4K albo UHD, ponieważ w wielu telewizorach tylko wybrane wejścia HDMI mają pełne możliwości techniczne do wyświetlania obrazu w rozdzielczości Ultra HD, a pozostałe działają w ograniczonym trybie.
5. Sprawdź oprogramowanie dekodera i uprawnienia do kanałów. Upewnij się, że dekoder ma zainstalowaną najnowszą wersję oprogramowania, bo producenci regularnie wysyłają aktualizacje poprawiające działanie tunera satelitarnego i obsługę kanałów 4K, a poza tym zdarza się, że aktualizacja zmienia ustawienia konwertera w menu i wtedy trzeba je ponownie zweryfikować, szczególnie jeśli po aktualizacji problemy pojawiły się nagle na kanałach, które wcześniej działały poprawnie. Jeśli wymieniałeś kartę dostępową razem z dekoderem, to sprawdź, czy karta została prawidłowo aktywowana i czy twój pakiet programowy obejmuje kanały w rozdzielczości 4K, ponieważ brak uprawnień do danego kanału objawia się dokładnie tak samo jak brak sygnału, czyli czarnym ekranem albo komunikatem o braku dostępu do programu, i w takiej sytuacji żadna regulacja anteny nie pomoże.
6. Skontroluj ustawienie anteny i stan konwertera. Jeśli poprzednie kroki nie wykazały żadnej usterki w połączeniach ani w konfiguracji, a jakość sygnału na kanałach UHD jest wyraźnie niższa niż na kanałach HD, to problem najprawdopodobniej leży w niedokładnym ustawieniu samej anteny albo w zużytym konwerterze i wtedy warto rozważyć regulację czaszy albo wymianę konwertera na nowszy model o niższym współczynniku szumów, który jest miarą tego, jak dużo szumów własnych wprowadza on do odbieranego sygnału. Konwerter zamontowany na antenie kilka lub kilkanaście lat temu mógł stracić swoje parametry na skutek działania wilgoci, mrozu i promieniowania słonecznego, a nowoczesne konwertery z współczynnikiem szumów na poziomie 0,2 dB radzą sobie z odbiorem kanałów UHD znacznie lepiej niż starsze modele, których parametr wynosił 0,5–0,7 dB, co przy instalacji z niewielkim zapasem jakości sygnału może zrobić różnicę między działającym a niedziałającym kanałem 4K. Przy regulacji anteny kieruj się przede wszystkim wartością jakości sygnału wyświetlaną przez dekoder, a nie samą siłą sygnału, i wykonuj ruchy bardzo powoli, ponieważ dekoder aktualizuje wskazania z opóźnieniem kilku sekund i gwałtowne przesuwanie czaszy łatwo prowadzi do przeoczenia optymalnego położenia, w którym jakość osiąga maksimum.
7. Kiedy wezwać fachowca. Jeśli mimo wykonania wszystkich powyższych kroków kanały UHD nadal nie działają poprawnie, to problem może leżeć głębiej, na przykład w uszkodzonym kablu na długim odcinku przebiegającym przez ściany, w źle ustawionej antenie wymagającej pomiaru profesjonalnym miernikiem albo w multiswitchu rozdzielającym sygnał na kilka pomieszczeń, który nie przepuszcza prawidłowo wszystkich pasm częstotliwości potrzebnych do odbioru kanałów 4K, i w takiej sytuacji najlepiej wezwać doświadczonego montera anten satelitarnych. Taki specjalista dysponuje miernikiem pokazującym parametry jakości sygnału, takie jak MER, który informuje o czystości odebranego sygnału i pozwala ocenić, ile zapasu jakości jest jeszcze przed progiem utraty obrazu, oraz BER, który wskazuje liczbę błędów w odbieranych danych, i potrafi na podstawie tych odczytów wskazać dokładne miejsce usterki, czego nie da się zrobić samym dekoderem pokazującym tylko procentowe wartości ogólne.

Najczęstsze objawy problemów z kanałami UHD i ich prawdopodobne przyczyny zebrano w poniższej tabeli, co pozwala szybko porównać twoją sytuację z typowymi przypadkami.

Jeśli twoja antena ma średnicę 60 albo 70 centymetrów i została zamontowana wiele lat temu z myślą o kanałach SD lub HD, to wymiana jej na większą, na przykład 80 albo 90 centymetrów, może trwale rozwiązać problem z zanikaniem kanałów 4K, szczególnie podczas opadów deszczu lub śniegu, ponieważ większa czasza zbiera więcej sygnału i zapewnia większy odstęp od progu, poniżej którego dekoder traci możliwość poprawnego odczytania obrazu. W przypadku instalacji na dachu lub w trudno dostępnym miejscu wymianę anteny najlepiej zlecić monterowi, który dobierze odpowiedni model i zamontuje go z zachowaniem prawidłowego kierunku oraz kąta nachylenia.