BEEF CONSOMMÉ WITH STAR ANISE

Mieszkasz w bloku i korzystasz ze zbiorczej anteny satelitarnej na dachu. Kupiłeś nowy dekoder z funkcją nagrywania albo chcesz oglądać telewizję w dwóch pokojach jednocześnie, ale coś nie działa. Nagranie jest puste, drugi dekoder nie łapie sygnału, albo pojawiają się komunikaty o braku połączenia. Brzmi znajomo? Problem polega na tym, że większość instalacji zbiorczych w polskich blokach została zaprojektowana w czasach, gdy nikt nie myślał o dekoderach z dwiema głowicami ani o telewizji w kilku pomieszczeniach naraz. W tym artykule wyjaśniam, dlaczego tak się dzieje i co można z tym zrobić.

Instalacja zbiorcza – jak to właściwie działa

W typowym bloku wielorodzinnym na dachu stoi antena satelitarna o średnicy 90–120 cm, skierowana na pozycję Hotbird 13°E, z której nadawane są polskie platformy telewizyjne. Sygnał z tej anteny trafia do szafy teletechnicznej na klatce schodowej lub na strychu, gdzie zamontowany jest multiswitch – urządzenie rozdzielające sygnał na poszczególne mieszkania. Z tej szafy do Twojego mieszkania prowadzi jeden lub kilka kabli koncentrycznych, zakończonych gniazdem RTV-SAT na ścianie. I tutaj zaczynają się schody, bo sposób, w jaki sygnał jest dystrybuowany, zależy od technologii, w jakiej wykonano instalację. A ta technologia decyduje o tym, czy Twój dekoder PVR będzie nagrywał, a multiroom w ogóle ruszy.

Instalacja klasyczna (Legacy) a Unicable – dwa różne światy

Stare instalacje zbiorcze, budowane jeszcze w latach 90. i na początku XXI wieku, działają w technologii Legacy. W uproszczeniu: jeden kabel przesyła sygnał dla jednej głowicy dekodera. Sygnał satelitarny jest podzielony na cztery pasma – kombinacje polaryzacji pionowej i poziomej oraz pasma niskiego i wysokiego. Dekoder steruje multiswitchem za pomocą napięcia (13V lub 18V) i tonu 22 kHz, „wycinając" interesujące go akurat pasmo. Problem polega na tym, że dekoder PVR ma dwie głowice, które chcą jednocześnie odbierać różne pasma. Jedna głowica ustawia napięcie 13V, druga potrzebuje 18V – a przez jeden kabel nie da się wysłać dwóch różnych napięć naraz. Dlatego w instalacji Legacy dekoder PVR działa jak zwykły dekoder jednogłowicowy: możesz albo oglądać, albo nagrywać, ale nie jedno i drugie jednocześnie na różnych kanałach.

Nowoczesna technologia Unicable (zwana też SCR lub dCSS) rozwiązuje ten problem w zupełnie inny sposób. Zamiast przesyłać całe pasmo satelitarne, multiswitch wycina konkretne częstotliwości i przypisuje je do poszczególnych dekoderów. Jeden kabel może obsłużyć nawet 32 niezależne głowice – oczywiście pod warunkiem, że dekoder obsługuje ten standard. W takiej instalacji dekoder PVR nagrywa trzy kanały w tle i czwarty wyświetla na ekranie, a do drugiego pokoju wystarczy zwykły rozgałęźnik i kolejny dekoder.

Jak sprawdzić, jaką instalację masz w bloku

Zanim zaczniesz kombinować z kablami i ustawieniami, musisz dowiedzieć się, w jakiej technologii pracuje instalacja satelitarna w Twoim budynku. Jest kilka sposobów:

• Zapytaj zarządcę budynku lub administratora – powinni mieć dokumentację techniczną instalacji antenowej z informacją o typie multiswitcha.
• Sprawdź szafę teletechniczną na klatce schodowej – jeśli masz do niej dostęp, zobaczysz tabliczkę znamionową na multiswitchu. Szukaj oznaczeń typu „SCR", „dCSS", „Unicable" albo przeciwnie – „Legacy", „Universal".
• Policz gniazda w mieszkaniu – jeśli masz jedno gniazdo RTV-SAT z jednym wyjściem SAT, prawdopodobnie instalacja jest Legacy lub Unicable z jednym kablem. Jeśli masz dwa wyjścia SAT, może to być instalacja dwukablowa.
• Skontaktuj się z instalatorem – w starszych blokach dokumentacja bywa zagubiona, więc czasem jedynym sposobem jest wizyta fachowca z miernikiem sygnału, który sprawdzi, co leci w kablu.

PVR pod anteną zbiorczą – co da się zrobić

Jeśli Twoja instalacja obsługuje Unicable albo dCSS, masz pełne pole do popisu. Dekoder PVR z dwiema głowicami będzie nagrywał i wyświetlał jednocześnie, a Ty skonfigurujesz go dokładnie tak, jakbyś miał własną antenę na balkonie. Wystarczy w menu dekodera zmienić typ konwertera z „Uniwersalny" na „Unicable" albo „dCSS" i przypisać odpowiednie częstotliwości (tzw. User Bands) do każdej głowicy. Te częstotliwości powinien Ci podać zarządca budynku albo instalator – nie wolno ich ustawiać na chybił trafił, bo zakłócisz odbiór u sąsiadów.

Jeśli masz starszą instalację Legacy, opcje są bardziej ograniczone. Przy jednym kablu dekoder PVR straci jedną z dwóch głowic – będziesz mógł nagrywać tylko kanał z tego samego pasma co oglądany, co w praktyce oznacza, że funkcja nagrywania jest mocno okrojona. Rozwiązaniem jest doprowadzenie drugiego kabla z szafy teletechnicznej, ale to wymaga zgody administracji i czasem kucia ścian. Nie w każdym bloku jest to realne.

Multiroom pod anteną zbiorczą – trzy warianty

Chcesz oglądać telewizję w dwóch pokojach na dwóch dekoderach? W instalacji zbiorczej masz trzy możliwości, a każda ma swoje ograniczenia.

Wariant pierwszy: dwa kable. Jeśli administracja doprowadziła do mieszkania dwa niezależne kable satelitarne (coraz częstsze w nowym budownictwie), każdy dekoder dostaje swój własny przewód. Podłączasz, konfigurujesz i działa. Najprostsze rozwiązanie, ale wymaga, żeby te kable fizycznie istniały.

Wariant drugi: jeden kabel plus Unicable. Jeśli instalacja obsługuje Unicable, montujesz w mieszkaniu rozgałęźnik satelitarny (splitter) z pasmem do 2400 MHz i przejściem napięcia stałego (DC Pass). Jeden kabel ze ściany wchodzi do splittera, a z niego wychodzą dwa kable – po jednym do każdego dekodera. W menu każdego urządzenia przypisujesz inne częstotliwości SCR i gotowe. Pamiętaj, żeby splitter był dobrej jakości, z diodami zabezpieczającymi – tanie modele bez ochrony mogą doprowadzić do spięcia między dekoderami.

Wariant trzeci: dekoder dodatkowy przez internet. Nowoczesne dekodery Polsat Box i Canal+ potrafią odbierać kanały przez sieć, bez kabla antenowego. Dekoder główny podłączasz do anteny zbiorczej, a dekoder w drugim pokoju tylko do Wi-Fi. Operator autoryzuje go przez sieć domową. Wadą jest to, że potrzebujesz stabilnego internetu o przepustowości minimum 8–15 Mb/s na dekoder. Jeśli router się zawiesi, drugi dekoder po pewnym czasie wyświetli błąd autoryzacji.

Nagrywanie w chmurze – alternatywa dla PVR

Jeśli Twoja instalacja nie obsługuje Unicable, a doprowadzenie drugiego kabla jest niemożliwe, wciąż masz opcję nagrywania – tyle że nie na dysku w dekoderze, a w chmurze. Usługa nPVR, dostępna w Polsat Box i Canal+, zapisuje nagrania na serwerach operatora. W Polsat Box możesz wybrać pakiet START (do 100 godzin nagrań, przechowywanych przez 30 dni) albo MAX (do 1500 godzin, 120 dni). Canal+ stawia bardziej na oglądanie wsteczne (Catch-up TV) – większość programów z popularnych kanałów jest dostępna przez 7–14 dni po emisji, bez konieczności planowania nagrań.

Nagrywanie w chmurze ma swoje ograniczenia: nagrania znikają po określonym czasie, niektóre kanały blokują tę funkcję ze względu na licencje, a do odtwarzania potrzebujesz internetu. Ale w sytuacji, gdy instalacja blokowa uniemożliwia pełne wykorzystanie PVR, to sensowne wyjście.

Przebudowa instalacji zbiorczej – kiedy warto i jak to zrobić

Jeśli w Twoim bloku instalacja jest przestarzała i nie obsługuje Unicable, a mieszkańcy chcą korzystać z nowoczesnych dekoderów, jest opcja przebudowy. Wymaga to zgody administracji i najczęściej jest przeprowadzana przy okazji generalnego remontu pionów kablowych.

Przebudowa polega na wymianie klasycznych multiswitchy na multiswitche dCSS. Zamiast prowadzić osobne kable do każdego mieszkania (co w wielu blokach jest fizycznie niemożliwe bez kucia ścian), wykorzystuje się istniejące przewody. Nowoczesne multiswitche dCSS potrafią przesłać sygnał dla 32 tunerów na jednym kablu, więc nawet stary, pojedynczy przewód do mieszkania wystarczy do obsługi dekodera PVR i dodatkowych dekoderów multiroom.

Przy takiej modernizacji trzeba wymienić też gniazda abonenckie na przelotowe z diodami zabezpieczającymi i zadbać o to, żeby wszystkie rozgałęźniki i kable miały pasmo przenoszenia do co najmniej 2400 MHz. Stare kable miedziowane (CCS) mogą nie nadawać się do pracy na wyższych częstotliwościach i trzeba je wymienić na miedziane.

Co z multiroom u operatora – formalności

Sam multiroom u operatora (Polsat Box, Canal+) to osobna usługa, którą trzeba aktywować. Nie wystarczy podłączyć drugi dekoder – potrzebujesz dodatkowej karty z uprawnieniami. Dekodery muszą się też „widzieć" w sieci domowej, bo operator autoryzuje je przez połączenie LAN lub Wi-Fi. W praktyce: zamawiasz multiroom u operatora, dostajesz drugi dekoder z kartę, podłączasz go do anteny (albo internetu, jeśli instalacja na to pozwala) i konfigurujesz zgodnie z instrukcją.

Jeśli nie masz pewności, czy Twoja instalacja obsłuży multiroom, lepiej zadzwonić do serwisu operatora albo wezwać lokalnego instalatora anten. Samodzielne próby z rozgałęźnikami w starszych instalacjach rzadko kończą się dobrze – najczęściej kończą się brakiem sygnału i frustracją. Fachowiec z miernikiem sprawdzi, co dokładnie masz w kablu, i doradzi, jakie rozwiązanie jest realne.

Czego potrzebujesz do samodzielnej konfiguracji

Jeśli Twoja instalacja obsługuje Unicable i chcesz sam podłączyć dekodery, przygotuj:

• Kabel koncentryczny 75 Ohm z wtykami F – najlepiej potrójnie ekranowany, o długości dopasowanej do odległości od gniazdka do dekodera.
• Rozgałęźnik satelitarny (splitter) 1/2 lub 1/4, z pasmem 5–2400 MHz i przejściem DC Pass – szukaj modeli z diodami zabezpieczającymi.
• Dekoder kompatybilny z Unicable – nowe modele Polsat Box 4K, Evobox PVR, DualBOX+ i TVBOX+ obsługują ten standard.
• Informację o częstotliwościach SCR przypisanych do Twojego mieszkania – bez tego nie skonfigurujesz dekodera.

Konfiguracja w menu dekodera sprowadza się do zmiany typu konwertera na Unicable albo dCSS i wpisaniu numeru kanału (ID) oraz częstotliwości dla każdej głowicy. Przykładowo: głowica 1 dostaje ID 1 i 1210 MHz, głowica 2 – ID 2 i 1420 MHz. Po zapisaniu ustawień dekoder powinien pokazać zielony pasek jakości sygnału. Jeśli jest czerwony, coś jest nie tak – albo częstotliwości się nie zgadzają, albo problem leży w kablu albo w samej instalacji.

Kiedy lepiej wezwać fachowca

Nie każda usterka nadaje się do samodzielnej naprawy. Jeśli masz wątpliwości, jaką instalację masz w bloku, jeśli dekoder pokazuje komunikaty o błędach, których nie rozumiesz, albo jeśli chcesz przebudować całą instalację – lepiej zadzwonić po instalatora. Profesjonalista z miernikiem sygnału satelitarnego potrafi w kilka minut ocenić, co masz w kablu, jakie są poziomy sygnału i czy instalacja nadaje się do modernizacji. Koszt takiej wizyty to niewielki wydatek w porównaniu z godzinami spędzonymi na próbach i błędach.

Swoją drogą, wielu instalatorów oferuje bezpłatną wycenę – warto z tego skorzystać, zanim zaczniesz kupować sprzęt, który może nie zadziałać w Twojej instalacji.